King Alfred's Boethius Book
(based on BL Cotton MS Otho A. vi)


 [Proem]
[ÆLFRED KUNING wæs wealhstod ðisse bec, 7 hie of boclædene on englisc wende, swa hio nu is gedon. Hwilum he sette word be worde, hwilum andgit of andgit, swa swa he hit þa sweotolost 7 andgitfullicast gereccan mihte for þam mistlic_ 7 manigfealdum weoruldbisgum þe hine oft ægðer ge on mode ge on lichoman bisgodan. Ða bisgu us sint swiþe earfoþrime þe on his dagum on þa ricu becoman þe he underfangen hæfde; 7 þeah ða þas boc hæfde geleornode 7 of lædene to englisc_ spelle gewende, 7 geworhte hi eft to leoðe, swa swa heo nu gedon is; 7 nu bit 7 for Godes naman he halsað ælcne þara þe þas boc rædan lyste, þ he for hine gebidde, 7 him ne wite gif he hit rihtlicor ongite þonne he mihte; forþamþe ælc mon sceal be his andgites mæðe 7 be his æmettan sprecan þ he sprecð, 7 don þ þæt he deþ.]
  Ðus Ælfred us ealdspell reahte,
  cyning Westsexna, cræft meldode,
  leoðwyrhta list. Him wæs lust micel
  ðæt he ðiossum leodum leoð spellode,
5  monnum myrgen, mislice cwidas,
  þy læs ælinge ut adrife
  selflicne secg, þonne he swelces lyt
  gymð for his gilpe. Ic sceal giet sprecan,
  fon on fitte, folccuðne ræd
10  hæleðum secgean. Hliste se þe wille!

 Book I

  Hit wæs geara iu ðætte Gotan eastan
  of Sciððia sceldas læddon,
  þreate geþrungon þeodlond monig,
  setton suðweardes sigeþeoda twa;
5  Gotena rice gearmælum weox.
  Hæfdan him gecynde cyningas twegen,
  Rædgod and Aleric; rice geþungon.
  Þa wæs ofer Muntgiop monig atyhted
  Gota gylpes full, guðe gelysted,
10  folcgewinnes. Fana hwearfode
  scir on sceafte. Sceotend þohton
  Italia ealle gegongan,
  lingwigende. Hi gelæstan swua
  efne from Muntgiop oð þone mæran wearoð
15  þær Sicilia sæstreamum in,
  eglond micel, eðel mærsað.
  Ða wæs Romana rice gewunnen,
  abrocen burga cyst, beadurincum wæs
  Rom gerymed. Rædgot and Aleric
20  foron on ðæt fæsten; fleah casere
  mid þam æþelingum ut on Grecas.
  Ne meahte þa seo wealaf wige forstandan
  Gotan mid guðe; giomonna gestrion
  sealdon unwillum eþelweardas,
25  halige aðas. Wæs gehwæðeres waa.
  Þeah wæs magorinca mod mid Grecum,
  gif hi leodfruman læstan dorsten.
  Stod þrage on ðam. Þeod wæs gewunnen
  wintra mænigo, oðþæt wyrd gescraf
30  þæt þe Ðeodrice þegnas and eorlas
  heran sceoldan. Wæs se heretema
  Criste gecnoden, cyning selfa onfeng
  fulluhtþeawum. Fægnodon ealle
  Romwara bearn and him recene to
35  friðes wilnedon. He him fæste gehet
  þæt hy ealdrihta ælces mosten
  wyrðe gewunigen on þære welegan byrig,
  ðenden god wuolde þæt he Gotena geweald
  agan moste. He þæt eall aleag.
40  Wæs þæm æþelinge Arrianes
  gedwola leofre þonne drihtnes æ.
  Het Iohannes, godne papan,
  heafde geheawon; næs ðæt hærlic dæd.
  Eac þam wæs unrim oðres manes
45  þæt se Gota fremede godra gehwilcum.
  Ða wæs ricra sum on Rome byrig
  ahefen heretoga, hlaforde leof,
  þenden cynestole Creacas wioldon.
  Þæt wæs rihtwis rinc, næs mid Romwarum
50  sincgeofa sella siððan longe.
  He wæs for weorulde wis, weorðmynða georn,
  beorn boca gleaw; Boitius
  se hæle hatte se þone hlisan geþah.
  Wæs him on gemynde mæla gehwilce
55  yfel and edwit þæt him elðeodge
  kyningas cyðdon. Wæs on Greacas hold,
  gemunde þara ara and ealdrihta
  þe his eldran mid him ahton longe,
  lufan and lissa. Angan þa listum ymbe
60  ðencean þearflice, hu he ðider meahte
  Crecas oncerran, þæt se casere eft
  anwald ofer hi agan moste.
  Sende ærendgewrit ealdhlafordum
  degelice, and hi for drihtne bæd
65  ealdum treowum, ðæt hi æft to him
  comen on þa ceastre, lete Greca witan
  rædan Romwarum, rihtes wyrðe
  lete þone leodscipe. Ða þa lare ongeat
  Ðeodric Amuling, and þone þegn oferfeng,
70  heht fæstlice folcgesiðas
  healdon þone hererinc. Wæs him hreoh sefa,
  ege from ðam eorle. He hine inne heht
  on carcernes cluster belucan.
  Þa wæs modsefa miclum gedrefed
75  Boetius. Breac longe ær
  wlencea under wolcnum; he þy wyrs meahte
  þolian þa þrage, þa hio swa þearl becom.
  Wæs þa ormod eorl, are ne wende,
  ne on þam fæstene frofre gemunde,
80  ac he neowol astreaht niðer of dune
  feol on þa flor, fela worda spræc,
  forþoht ðearle; ne wende þonan æfre
  cuman of ðæm clammum. Cleopode to drihtne
  geomran stemne, gyddode þus:1

  Hwæt, ic lioða fela lustlice geo
  sanc on sælum, nu sceal siofigende,
  wope gewæged, wreccea giomor,
  singan sarcwidas. Me þios siccetung hafað
5  agæled, ðes geocsa, þæt ic þa ged ne mæg
  gefegean swa fægre, þeah ic fela gio þa
  sette soðcwida, þonne ic on sælum wæs.
  Oft ic nu miscyrre cuðe spræce,
  and þeah uncuðre ær hwilum fond.
10  Me þas woruldsælða welhwæs blindne
  on ðis dimme hol dysine forlæddon,
  and me þa berypton rædes and frofre
  for heora untreowum, þe ic him æfre betst
  truwian sceolde. Hi me to wendon
15  heora bacu bitere, and heora blisse from.
  Forhwam wolde ge, weoruldfrynd mine,
  secgan oððe singan þæt gesællic mon
  wære on weorulde? Ne synt þa word soð,

  nu þa gesælða ne magon simle gewunigan.2

[ÞA ic þa þis leoð, cwæð Boetius, geomriende asungen hæfde, þa com þær gan in to me heofencund Wisdom, 7 þæt min murnede mod mid his wordum gegrette, 7 þus cwæð: Hu ne eart ðu se mon þe on minre scole wære afed 7 gelæred? Ac hwonon wurde þu mid þissum woruldsorgum þus swiðe geswenced? buton ic wat þæt þu hæfst þara wæpna to hraðe forgiten þe ic þe ær sealde. ða clipode se Wisdom 7 cwæð: Gewitaþ nu awirgede woruldsorga of mines þegenes mode, forþam ge sind þa mæstan sceaþan. Lætaþ hine eft hweorfan to minum larum. ða eode se Wisdom near, cwæð Boetius, minum hreowsiendum geþohte, 7 hit swa niowul þa hwæthwega up arærde; adrigde þa mines modes eagan, 7 hit fran bliþum wordum hwæðer hit oncneowe his fostermodor. Mid þam þe ða þæt Mod wið his bewende, þa gecneow hit swiðe sweotele his agne modor; þæt wæs se Wisdom ðe hit lange ær tyde 7 lærde. Ac hit ongeat his lare swiðe toterenne 7 swiðe tobrocene mid dysigra hondum, 7 hine þa fran hu þæt gewurde. Þa andwyrde se Wisdom him 7 sæde þæt his gingran hæfdon hine swa toterenne, þær þær hi teohhodon þæt hi hine eallne habban sceoldon. ac hi gegaderiað monifeald dysig on ðære fortruwunga 7 on þam gilpe, butan heora hwelc eft to hyre bote gecirre. ða ongan se Wisdom hreowsian for þæs Modes tydernesse, 7 ongan þa giddian 7 þus cwæð:

  Æala, on hu grimmum and hu grundleasum

  seaðe swinceð þæt sweorcende mod,

  þonne hit þa strongan stormas beatað

  weoruldbisgunga, þonne hit winnende
5  his agen leoht an forlæteð,
  and mid uua forgit þone ecan gefean,
  ðringð on þa ðiostro ðisse worulde,
  sorgum geswenced. Swa is þissum nu
  mode gelumpen, nu hit mare ne wat
10  for gode godes buton gnornunge
  fremdre worulde. His frofre ðearf.3
þa se Wisdom þa 7 seo Gesceadwisnes þis leoð asungen hæfdom, þa ongan he eft sprecan 7 cwæð to þan Mode: Ic geseo þæt þe is nu frofres mare þearf þonne unrotnesse. Forþan gif þu þe ofsceamian wilt þines gedwolan, þonne onginne ic þe sona beran 7 bringe mid me to heofonum. þa andsworode him þæt unrote Mod 7 cwæð: Hwæt la hwæt, sint þis nu þa god 7 þa edlean þe þu ealne weg gehete þam monnum þe þe heorsumian woldan? Is þis nu se cwide þe þu me geo sædest þæt se wisa Plato cwæde, þæt was þæt nan anweald nære riht butan rihtum þeawum? Gesihst þu nu þæt þa rihtwisan sint laðe 7 forþrycte, forþam hi þinum willan woldan fulgan, 7 þa unryhtwisan seondan up ahafene þurh heora won dæda 7 þurh heora selflice? þæt hi ðy eð mægen heora unriht gewill forðbringan hi sind mid gifum 7 mid gestreonum gefyrðrode. Forþam ic nu wille geornlice to Gode cleopian. Ongan ða giddien, 7 þus singende cwæð:
  Æala, ðu scippend scirra tungla,
  hefones and eorðan! Ðu on heahsetle
  ecum ricsast, and ðu ealne hræðe
  hefon ymbhwearfest, and ðurh ðine halige miht
5  tunglu genedest þæt hi ðe to herað.
  Swylce seo sunne sweartra nihta
  ðiostro adwæsceð ðurh ðine meht.
  Blacum leohte beorhte steorran
  mona gemetgað ðurh ðinra meahta sped
10  hwilum eac þa sunnan sines bereafað
  beorhtan leohtes, þonne hit gebyrigan mæg
  þæt swa geneahsne nede weorðað.
  Swelce þone mæran morgensteorran,
  þe we oðre naman æfensteorra
15  nemnan herað, ðu genedest þone
  þæt he þære sunnan sið bewitige;
  geara gehwelce he gongan sceal
  beforan feran. Hwæt, ðu, fæder, wercest
  sumurlange dagas swiðe hate,
20  þæm winterdagum wundrum sceorta
  tida getiohhast. Ðu þæm treowum selest
  suðan and westan, þa ær se swearta storm
  norðan and eastan benumen hæfde
  leafa gehwelces ðurh þone laðran wind.
25  Eala, hwæt, on eorðan ealla gesceafta
  hyrað ðinre hæse, doð on heofonum swa some
  mode and mægne, butan men anum,
  se wið ðinum willan wyrceð oftost.
  Wel la, ðu eca and ðu ælmihtiga,
30  ealra gesceafta sceppend and reccend,
  ara ðinum earmum eorðan tudre,
  monna cynne, ðurh ðinra mehta sped.
  Hwi ðu, ece god, æfre wolde
  þæt sio wyrd on gewill wendan sceolde
35  yflum monnum ealles swa swiðe?
  Hio ful oft dereð unscyldegum.
  Sittað yfele men giond eorðricu
  on heahsetlum, halige þriccað
  under heora fotum; firum uncuð
40  hwi sio wyrd swa wo wendan sceolde.
  Swa sint gehydde her on worulde
  geond burga fela beorhte cræftas.
  Unrihtwise eallum tidum
  habbað on hospe ða þe him sindon
45  rihtes wisran, rices wyrðran;
  bið þæt lease lot lange hwile
  bewringen mid wrencum. Nu on worulde her
  monnum ne deriað mane aðas.
  Gif ðu nu, waldend, ne wilt wirde steoran,
50  ac on selfwille sigan lætest,
  þonne ic wat þætte wile woruldmen tweogan
  geond foldan sceat buton fea ane.
  Eala, min dryhten, ðu þe ealle ofersihst
  worulde gesceafta, wlit nu on moncyn
55  mildum eagum, nu hi on monegum her
  worulde yðum wynnað and swincað,
  earme eorðwaran; ara him nu ða.4
þa þæt Mod þa þillic sar cweðende wæs, 7 þis leoð singende wæs, se Wisdom þa 7 seo Gesceadwisnes him bliðum eahum on locodon. 7 he for þæs Modes geomerunge næs nauht gedrefed, ac cwæð to þam Mode: Sona swa ic þe ærest on þisse unrotnesse geseah þus murciende ic ongeat þæt þu wære ut afaren of þines fæder eðele, þæt is for minum larum. þær ðu him fore of þa þu þine fæstrædnesse forlete, 7 wendest þæt seo weord þas woruld wende heore agenes ðonces buton Godes geþeahte 7 his þafunge 7 monna gewyrhtum. Ic wiste þæt þu ut afaren wære, ac ic nysste hu feor, ær ðu þe self hit me gerehtest mid þinum sarcwidum. Ac þeah þu nu fyr seo ðonne þu wære, ne eart þu þeah ealles of þam earde adrifen, ðeah þu þæron gedwolode. Ne gebrohte þe eac nan oðer man on þam gedwolan butan þe sylfum þurh þine agene gemeleste. Ne sceolde þe eac nan man swelces to gelefan þær þu gemunan woldest hwylcra gebyrda þu wære 7 hwylcra burgwara for worulde. oððe eft gastlice hwilces geferscipes þu wære on þinum mode, 7 on ðinre gesceadwisnesse; þæt is þæt þu eart on þara rihtwisena 7 þara ryhtwillendra; þa beoð þære heofencundan Ierusalem burgware. Of ðære næfre nan, buta he self wolde, ne wearð adrifen, þæt is of his godan willan; wære þer he wære, simle he hæfde þone mid him. þon he ðone mid him hæfde, wære þær he wære, þonne wære he mid his agnum cynne 7 mid his agnum burgwarum on his agnum earde þonne he wæs on ðara ryhtwisena gemanan. Swa hwa þonne swa þæs wyrðe bið þæt he on heora þeowdome beon mot, þonne bið he on ðam hehstan freodome. Ne onscunige ic no þæs neoþeran 7 þæs

[The extant part of Cotton Otho A. vi begins here, fol. 1r]

||[1r] unclænan stow[e gif ic þe geradne ge]|mete. . ne #m[e] [na] ne lyst mid glase [geworht]|ra waga ne [heah]setla mid golde [&] | mid gimmu[m] gerenodra, . Ne boca m[id] | golde awritenra me swa swiðe ne l[yst] | swa me lyst on þe rihtes willan. Ne [s][e]|ce ic no her þa bec, ac þæt ðæt þa bec | forstent, . ðæt is, [þin] gewit. Swiðe r[ih]|te þu [se]ofode[st þ]a woon wyrd æg | þ[e]r ge[on ðara] [unri]htwisra an|wal[da heane]sse [ge on m]inre unweo[rþ][??]|[ne][s]se 7 forse[wennes]se g[e] #on þara | [man]fulra [for]ðforlæt[ness]e on | ðas [weo]ruldspeda. . A[c forþo]n þe þe | [is swa] m[i]cel [un]rot[nes] nu [get] ge | [tenge ge of þinum irre ge of] þin[r]e | gn[ornunga, ic þe ne mæg nu] giet [ge] | and[wyrdan ærþon ðæs tiid] wyrð; . | forðon eall þæt [m]on [untiid]lice un|gynð næfð hit no æltæ[w]ne [ende]. | þonne ðære sunnan scima on Ag[us]|tes monðe hatost scinð ðonne | dysegað se #ðe þonne wile hwelc sæd | oðfæstan þæm dryg[r]un furum. | Swa deð eac se #ðe wintregum [w]ederu[m] | wile blostman [se]can. . Ne meaht #þu | win wringan on [mide]winter, þeah ||[1v] [ðe wel lyste wearmes mustes. ða clipode se] | [Wisdo]m 7 c[wæð]: Mot [ic n]u cunnian|[hw][o]n þinre fæst[r]æ[dnesse], þæt ic þonan | [on]gietan mæge hwonon ic þin tilian|sc[y]le 7 hu? . ða andwyrde þæt Mod 7 cwæð: | [C]unna swa þu wille. . ða cwæð seo Scead|wisnes: Gelefst ðu þæt s[io wy]rd weald[e] | [þ]isse w[o]rulde, [oð]ðe a[u]ht godes s[wa] | geweorðan mæ[ge] [butan] þæm wyrht[a][n]? | ða andwyrde [þæt Mod 7] [cwæð: Ne gely]fe | ic no þæt hit g[eweorþan] [meah]te swa | endebyrdlic[e, ac t]o soðum ic wa[t] | ðætte God rihte[r]e [is] his agen[e]s weorc[e]s, | 7 ic no n[e wearð] of #þam soðan gelea[fan]. | ða [andwyr]de se Wisdom eft 7 cwæð: | [Ymb þæt ilce þu gi]ddodest nu hwene ær | [7 cwæ]de þæt ælc wuht from Gode wisse | [his] rih[ttiman] 7 hi[s] rihtgesetnesse | [fule]ode, [butan] m[en] anum. . Forðæm | [ic wundrige swi]ðe ungemetlice hwæt | [þe sy oððe] hwæt þu mæne [nu] þu ðone | [geleafan] hæfst. . Ac wit scul[on þ]eah | g[iet] dioplicor ymb ðæt bion. [Ic] na[t] | ful g[ea]re ymb hwæt þu giet tw[eost]; . | [gesege] me, nu þu cwist þæt ðu noht | ne tweoge þætte God [þi]sse worulde rih[t]|wisige, hu [he þon]ne wolde þæt heo wæ|re. ||[2r] [ ða andwyrde þæt Mod 7 cwæþ: Uneaþe] | ic mæg for[st]andan þine [acsunga, 7] | cwyst þ[e ah] [þæt] ic þe andwyrdan scyl[e]. | Se #Wisdom [þa] cwæð: [W]enstu þæt ic hyte [þone]|dem þinre gedræfednesse þe þu [mid] | [y]mbfangen eart? . ac sæge me h[welces] | endes ælc angin wilnige. ða andwi[rde] | ðæt Mod [7] cwæð: . Ic hit gemunde gio, | ac me hæ[fð] þios gnornung ðæ[re] | [gemynde] be[nu]men. . ða cwæð se Wis[d][om]: | [Wast þu] hwona[n] ælc wuht cume? . ð[a] | a[n]dwyrde þæt Mod 7 cwæð: Ic wat þæt [ælc] | wuht from Gode com. . þa cwæð se | Wisdom: [Hu m]æg þæt bion, nu þ[u ð][æt] | angin [w]a[st, þæt] ðu eac ðone ende [n]y[te]; | [forðæm] sio gedrefednes mæg þæt [mod] | [onstyrian], ac [hio] hit ne mæg hi[s] | [gewittes berea]fian. . Ac ic wolde þ[æt] | þu [m]e [sædest] hwæ[þer ðu wi]sse h[wæt þu] | self wære. Hit þa [andwy]rde [7 cwæð]: [Ic wat] | þæt ic on libbendum men 7 on gescea[d] [??]| [wisum] eom 7 þeah on [deadlicum. ða] | andwyrde se #Wisdom 7 cwæð: Wastu [auht] | oþ[re]s bi #þe selfum to secganne buto[n] | þæt þu nu sædest? . ða cwæð þæt Mod: Nat i[c] | nauht oðres. . Ða cwæð se wisdom: nu [ic] | hæbbe ongiten þine ormodnesse, ||[2v] [nu ðu self nast hwæt þu self eart, ac ic [??]| wat hu þin man tilian sceal. Forþam þu] [??]| [sædest þæt] þu w[ræccea wære] 7 berea|[fod ælces] godes forðon þu [nes]tes hwæt|[þu wære]. þa þu cyddest þæt ð[u] nystes hwe|[lce]s [en]des [ælc] angin wilnode, þa ðu wen|[des]t ðætte stio[r]lease men 7 recelea|[se wær]en gesælie 7 wealdendas þisse | [w][o]rulde. . 7 ðær þu cyddest eac þæt þu nys|[t][es] mid hwelcere gerece God wilt ðisse|[wo][ru]lde . oðþe hu he wolde þæt hio wæ[re], | [þa] ðu [sæde]st þæt ðu wende þæt þios sliðne | [wy][rd] ðas worul[d] wende buton [Go]des ge | [þeahte]. Eac þæt wæs swiðe micel [pleoh þæt] [??]| [ðu] swa [w]enan sceoldes; [n]æs hit no þæt an | [þæt] [þu o]n ungemetlicu[m] u[ng]e[sælðum] [??]| [w][ære], ac [eac þæt þu fulneah mid ealle] | [f][or]wur[de]. ð[onca] nu [Gode þæt he ðe] [??]| [ge]fu[ltum]ade [þæt ic þin ge]wit mid ealle | [ne f]orle[t. We habbað] nu g[iet] þone | [mæstan dæl þære tyn]dra[n þinre] | [h]æle, nu #ðu ge[lie]fæ[st] þæt sio wyrd þurh | [hie] selfe [butan] Godes geþeahte þas | [we][o]ruld wendan ne #mæge. Nu #ðu ne [þe]|[a][r]ft þe nauht ondrædan, forðæm | [þ]e of ðæm lytlan spearcan þe þu mi[d] | [ðæ]re tyndran gefenge lifes leoht | þe onlyhte. . Ac hit nis giet se tima ||[3r] þæt ic þ[e healico][r mæ]g[e onbryrdan, for]|ðæm hit [i]s ælces modes [wise] þætte [sona] | swa hit f[o]rl[æt] soðcwidas, swa folg[a][þ] | hit [l]eassp[e]llunga. Of #ðæm ðonne | onginnað weaxan þa mistas ðe þæt [mod] | gedrefað, 7 mid ealle fordwilmað | ða soðan ges[ihðe] swelce mistas swe[l]|ce nu on þinu[m] mode sindon. . A[c] [ic] | hi sceal æræst [ge]þinnian, þæt ic siðð[an] | ðy eð mæge þæt s[oþe] leoht on þe [ge]|br[i]ngan. .. |
     [Ð]u meaht [be] ðær[e sunnan] |      sweotole geþ[e]nce[an
  and be æghwel]|     cum oðrum steorran
  þ[ara] |    þe [æ]fter bu[rgum beorhtost] | [scineð].
  Gif [him wan fore] wolcen | [han]gað,
5  [ne mæ]gen hi swa [leohtne leo]|ma[n] ansendan,
  [æ]r se þicca [m]ist | þynra weorð[e].
  S[w]a [oft sm]ylte s[æ] | suðerne wind
  [græge] glashlutr[e] | grimme ge[drefeð],
  þonne hie [ge]|mengað micla [y]sta,
10  onhrerað hro|nmere; hrioh bið þonne
  seo þe | ær gladu onsiene wæs.
  Swa oft [æ]|springe ut awealleð
  of clife har[um] | col and hlutor, .
  and gereclice rihte floweð, |
15  irneð wið his eardes, oð him on innan ||[3v] [felð
  muntes mægenstan, and him on] midda[n] | [geligeð,
  atrendlod] of #ðæm [torre]. [He on] [??]| [tu siððan
  toscea]den wyr[ð, scir] bið | [gedrefed,
  bur]na geblonde[n, br]oc bi[ð] | [onwen]ded
20  of #his rihtryne, ryðum | [to]flowen.
  [Swa nu] þa þiostro þinre | [heortan] .
  willað mi[nr]e leohtan lare | [wiðston]dan
  and ði[n mod]geþonc miclum | [gedrefan.
  Ac gif] [ðu] nu wilnast, þæt ðu [w]el | [mæge,
25  þæt] soðe leo[ht sweo]tole o[ncna]|[wan,
  leoh]te gel[e][afan, ð]u forl[ætan] | [scealt
  idle] ofer[s][ælða], unnytne [ge]|[fean.
  Þu scealt] [eac] [y]felne [ege an for]|[lætan,
  woruldearfoða, ne most ðu] | [wesan for ðæm
30  ealles to ormod, ne ðu] | [ðe æfre ne læt
  wlenca gewæcan], þe l[æs] | [þu weorðe] for him
  [mid ofermettum] | [eft gescended,
  and to up ahafen for] | [orsorgum
  woruldge]sælðu[m, ne eft] | [to waclice]
35  g[eo]r[treowe] æn[iges] god[es], |
  [þonne] þe for worulde wiðer[wear]da | [mæs]ð
  þinga þreage and þ[u] ðe [sel]fum |
  [swiðo]st onsitte. Forðæm simle bið |
  [se] modsefa miclum gebunden . |
40  [mi]d gedrefnesse, gif hine dreccean | [m]ot
  þissa yfla hwæðer, innan swenca[n]. |
  Forðæm þa twe[g]en tre[g]an [teo]ð [tosomne]
||[4r]   [wið þæt mod for]an mi[stes] dwo[lem]a[n,
  þæt] [??]| [hit seo ece ne mot] [i]nnan [geon]ds[cinan] [??]|
45  [sunne for ðæm] [swear]tum [mis]tum, [ærðæm] [??]| [hi ge]swiðrad w[eor]ðen.5 |

     [Ð]a ges[wigo]de se Wisdom ane |      lytle hwile oð þæt he [on geat þæs] |      Modes ingeþoncas. . ða he hi [þa] |    [o]ngiet[en hæ][fde], [þa cwæð he:6 Gif ic] | þine unro[tn][esse on] [ri]ht ongi[eten] | hæbbe, þonn[e nis þe noht] s[w]ið[o]r þo[nne] | ðæt þæt þu fo[r][loren hæfst þ]a wo[ruld]|sælða þe þ[u ær hæfdest, 7 geo]m[r]ast [nu] | forðæm þe hio [on][hwy]rfed is. [Ic on] | giete [g]e[n]oh sweo[tule] þæt þ[a] woruldsæl | ða mid swiðe monigre [swetnesse] sw[iðe] | l[y]telice ol[ecc]að þæm [modum ða hi] | on [last] willað swiþ[o]st beswican. 7 þon|[n]e æt nih[s]tan, þo[n]n[e hy l]æs[t] wenað, | hi on [o]rmodn[esse f]orl[æta]ð on þæm | mæstan sare. Gif þ[u] [nu] witan wilt | hwona[n] hi cumað, þonne m[ea]ht þu | ongietan þæt hi cumað of woruldgid|sunga. Gif þu [þon]ne heora þeawas | witan wilt, þonne meaht þu ongie|tan þæt hie ne beoð nanum men getreo|we. [Be] þæm þu meaht ongietan ðæt | þu þær nane myrhðe on næfdest | [ða þa þu hie hæfdest, ne eft nane] ||[4v] [ne forlure] [þa ða] þu hi forlur[e. Ic wende þæt ic] [??]| [þe geo] gelæred hæfd[e þæt þu hi oncnaw][??]|[an cuðe], 7 ic wisse þæt] [þu hi onscune][??]|[dest ða ða] þu hi [hæfdest], ðeah þu [??]| [hiora bruce]. Ic wisse þæt ðu mine c[w][??]|[idas wið hio]ra willan oft sædest, ac | [ic wat þæt nan] [gewuna ne mæg] nanum | [men bion] [onwended þæt] [þæt] mod ne sy | [be sumum] [dæle onstyred]. Forðæm þu | [eart] [eac nu of þinre s]tilnesse ah[wor]|[fen]. Eala [Mod, hwæt be][wea]rp þe on | [ð]as [care 7 on] þ[as] g[nor]nunga? Wenst | þu þæt [hit hwæt niwes] sie oþþe hwæt[??]|[hwugu ungewunelices] þætte [þe] on becume[n] | [is, swelce oþr]um [mon]num ær þæt ilce | ne [eglede]? Gif þ[u þon]ne wenst þæt hit | on þe [ge]l[ong sie þæt ða] woruld[sæl]ða | on #ðe swa onw[enda] sint, þonne eart | ðu on #gedw[o][lan, ac] swylce hiora ðea|[w]as sint. hi [beheoldo]n on #ðe hiora | agen gecynd, 7 on hiora wandlunga hy | gecyðdon hiora unfæstrædnesse. Swylce | hi wæron rihte ða hi ðe mæst g[e]|olectan swilce hi nu sindon, þeah ðe | hi ðe liolcen on þa leasan sælða. |    Nu ðu hæ[fs]t ongiten ða wanclan | [truwa þæs blindan lustes. þa triowa] ||[5r] [þe þe nu sindon opene hi sindon git [??]| mid manegum oðrum behelede. Nu þu wast [??]| hwelce þeawas þa woruldsælða habbað [??]| 7 hu hi hwearfiað. Gif þu þonne heora [??]| þegen beon wilt 7 þe heora þeawas liciað, [??]| to hwon myrnst þu swa swiðe? Hwi ne hwearfost þu] | eac m[id him? Gif þu þonne heora] | untrio[wa onscunige, oferhoga hi] | þonne [7 adrif hi fram þe]; | hi spanað [þe to þinre unðearefe. ða] | ilcan þe þe [gedydon nu þas gnornunga] | forðæm þe þu h[i] [hæfdest, þa ilcan þe] | wæren on stillnes[se gif þu hi na ne] | und[erf]enge. . ða [ilcan þe habbað nu heo]|ra agnes ðonces [forlæten, nales ðines], | ða ðe [næfre nanne] [mon buton sor]|ge [ne] forlætað. [þyncað] [þe nu] swiðe | diore 7 swiðe l[eo][fe] [ða ðing ða] ðe | nawðer ne #sint [ne getrewe] to [hab]ba|nne, ne eac ieðe [t]o f[o]r[læ]tanne? . Ac | ðonne hi hwæm from hweor|[fende bio]ð he hi sceal mid ðæm mæs|tan [sare his] modes [f]orl[ætan]? Nu | ð[u hi ðonne æfter þinum willa]n þe | g[etrewe habban ne] meaht, [7 hy þe] will[að] ||[5v] [on murcunga gebringan þonne hie þe [??]| fram hweorfað, to hwæm cumað hi [??]| þonne elles butan to tacnunge sorges [??]| 7 anfealdes sares?  
 Ne sindon þa [??]| woruldsælþa ana ymb to þencenne [??]| þe mon þonne hæfð, ac ælc gleaw mod [??]| behealt hwelcne ende hi habbað, 7 hit gewarenað [??]| ægðer ge wið heora þreaunga] [ge wið] [??]| [olecunga. Ac gif þu wilt beon heora] [þegn] [??]| [þonne scealt þu georne geðolian] [gehwæt] [??]| [þæs þe to heora þenungum] 7 to [hio]ra | [þeawum 7 to heora willan] [belimpet]. Gif | [þu þonne wilnast þæt] [hi for þinum ðin][??]|[gum oþre ðeawas] [nimen oðer hiora] [??]| [willa 7 heora gewuna is, hu ne] [ unweorþast þu þonne ] [??]| [ðe selfne, þæt ðu winsð] [wið þam hlafordscipe] [??]| [þe ðu self gecure, 7] [swaðeah ne meaht] | hiora [sidu 7] [hiora] [gec]ynd [onwendan]. | Hwæt, [þu] [wast] [gif] þ[u þin]es scipes seg[l] | ongean þon[e wind to]brædest, þæt þu | þonne læ[tæ]st eall eower færeld to | [ðæ]s wind[es] dome. Swa eac g[if þu] þe | selfne to a[nw]alde þæ[m wor]uldsæl|ðum gesealdest hit is ri[ht] þæt þu | eac hiora þeawum [folgonge]. Wenst #þu ||[6r] þæt þu þæt [hwerfende] hw[eol] þonne [hit on] | ryne [wyrð mæge] [oncer]ran? [Ne miht] | [þ]u [þon ma þara woruldsælða hwear][??]|[funga] onw[end]an. Ic [wolde nu giet ðæt] [??]| [wit ma] s[præcen] emb [ða woruldsælða]. | [To] hw[æ]m ætwit[e] ðu [me ær þæt þu hi for] [??]| [minum ði]ngum forlure? [Hwi murcnast] | ðu [wið min], s[w]elce [þu for minum ðingum] [??]| [sie ðines agnes] [benumen, ægþer ge þin][??]|[ra welona ge] [þines weorþscipes? Ægþer] [??]| [þara þe com] [ær from me þa hi þe] [??]| [onlænde wæron]. [Ute nu tellan befo][??]|[ran swilcum deman] [swilce þu wille; gif] [??]| [ðu geseþan] [miht þæt ænig deaðlic] [??]| [man swelces hwæt] [agnes ahte, ic hit] [??]| [þe eft eal agife] [þæt þu gereccan miht þæt] [??]| [þines agnes wære]. [Dysine 7 ungelæ][??]|[redne ic þe under][feng þa þu ærest to monnum] [??]| [become, 7 þa] [þe getydde 7 gelærde, 7 þe þa snyttro on] [??]| [gebrohte, þe þu þa] [woruld are mid] [??]| [begeate, þe þu nu] sorg[iende] [anforlete]. [??]| [þu meaht] þæs habb[a]n [þanc þæt þu] | min[ra] gifa [wel bruce]. [Ne miht] | þu no ge[reccan þæt þu þines] [auht for]|lure.  Hwæt [s]iofa[st þu wið] [me? Habbe] | ic [þ]e awer benu[men] þinr[a gifena þara] ||[6v] [ðe from me comon? ælc soþ] [??]| [wela 7 soþ weo]rþsci[pe sindan] mine | [agne þeowas], 7 swa [hwær swa] [ic beo] [??]| [hie bioð] mid me. Wite þu for [soð], [??]| [gif þæt] þine agne welan wæron þe þ[u] | [mæ]ndest [þæt] þu forlure, n[e] meahtes[t] | [þu] hi n[a] for[l]eosan. . Eala, [h][u] yfel[e] [??]| [me] [doð mæ]nige [we]oruld[m][enn] mid þæm | [þæt ic ne mot wealdan min]ra [agen]ra þea|[wa. Se heofen mot bre]ngan leohte | [dagas 7 eft þæt leoht mid[ þe[ostr]um | [behelian; þæt gear mot] bre[ngan] blost|[man 7 þy ilcan gear][e] eft [ge]niman; | [seo sæ mot brucan] sm[yltr]a yða, | [7 ealle gesceafta] [motan hiora] ge|[wunan 7 heora willa]n bewitigan, | [butan me anum. I]c ana [eom] benu|[men minra þeawa 7 e][o]m getog[en] to | [fremdum þeawum þurh þa] [un]gefylledan | [gitsunge woruldmon]na. þurh ða gid|[sunga hi me habbað] [be]numen mines | [naman þe ic mid] [r]ihte habban sceolde. | [þone naman ic] [sco]lde mid rihte hab|[ban þæt ic wære wela] [7 we]or[ð]scipe, . ac hy | [hine habbað] [on me] g[e]numen, 7 hi | [me habbað ge][sea]ldne h[i]ora wlencum | [7 getehhod] to heora leasum welum, þæt ic ||[7r] ne mot [mid] minum þeo[w]u[m minra þeg]|nunga [f][ulgan]gan . sw[a ealla oþra ge]|sceafta moton. . ða mine [þeowas sin]|don wisdomas 7 cræft[a]s [7 soðe welan;] | mid þæm ðeowum wæs on [symbel] | min plega; mid þæm [þeowum ic eom] | ealne þone hefon [y]mbhweor[fende], | 7 þa niðemystan [ic] gebri[n]ge [æt þæm] | hehstan, 7 þa heh[stan æ]t [ð]æm niðe[mæs]|tan; ðæt is þæt ic geb[r][in]ge eadmodn[esse] | on heofonum, 7 ða [h]efonlic[an] god [æt] | þæm eaðmodu[m. A]c þonne ic u[p gefere] | mid minum þeo[wum þonne forseo we] | þas styr[me]nd[an woruld swa se earn] | ðonne he up gew[it bufan] ða wolcnu | st[y]rmendum wedrum, [þæt him þa] stormas | derigan ne #mæg[e]n. [Swa ic wo]lde, la [Mod], | þæt þu þe fore u[p to u]s [gif] þe ly[ste], | on þa gerad [þæt þu eft mi]d us [þa eor]|ðan secan wille fo[r godra manna] þea|rfe. . Hu #ne w[astu mine þe]awas, hu | georne ic [sy]mle [wæs ymbe g]odra m[a][n|na þearfe? . [Wast þu hu ic gewand ymb] | Croeses þear[fe Creca cyni]nges, þa þa | hine Cirus [Pærsa cyning gefangen hæf]|de [7 h]ine [fo]r[bærnan wolde? ða hine] | mon on þæt [fy]r wearp [þa aly]sde ic ||[7v] [hine mid heofonlicon rene. Ac þu ðe fortruwu][??]|[dest for] þinre r[ihtwis][n]esse 7 | [for þinum god]an willan; [wen]dest þæt [þe] [??]| [nanwuht un]rihtlices on becuma[n] [??]| [ne meahte, sw]elce þu wold[e þa lean] [??]| [eal þinra god]ena weorca on #þ[i]sse we|[oruld habban. Hu mea]htest þu sit|[tan mi]ddum gemænum rice þæt ðu ne | [sceolde þæt ilce] geþolian þæt oðre men? | [Hu meahte]s þu bion on midre þisse | [hwearfunga þæt ðu] eac mid ne hw[ear]|[fode? Hwæt] sing[að] þa leoðwyrhta[n | [oðres be ðisse] [wor]uld but[o]n mislica | hw[earfun]ga þiss[e] worulde? Hwæt is | þe ðo[n]ne þæt þu þ[ær]mid ne hwearfie? | [Hwæ]t r[ecs]t[u hu] g[e] hwearfigen nu ic | [sieml][e] mid [þe be][o]? ð[e] wæs þios hwe|[ar][fun]g [betere for]ðæm þæt ðe ðissa | woruldsælða [to wel] ne l[yste, 7 þæt] | ðu þe eac b[etre na] gelefde. ð[eah þ]æm | feohgitsere [cume swa] fela welena | swa þara sondc[or]na bið [be þisum] | [sæ]clifum o[þþe] þara steo[rrena] | ðe þiostrum ni[ht]um scinað, ne [for]|læt he þeah no #ða seofunga [þæt he] | ne seofige his ermða. þeah nu God | gefylle þara weligra monna wil[l][an] ||[8r] [ge mid golde ge mid seolfre ge mid [??]| eallum deorwyrðnessum, swa ðeah [??]| him ne beoð se ðurst gefylled hiora [??]| gitsunga, ac sio grundlease swelgend [??]| hæfð swiðe mænegu westu holuon [??]| to gadrianne. Hwa mæg þæm wedendan [??]| gietsere genoh forgifan? Swa him mon [??]| mare selð, swa hine ma lyst. Hu wilt þu [??]| nu andwyrdan þæm woruldsælðum gif [??]| hi cweðað to þe: Hwæt witst þu, la Mod, [??]| us? Hwi yrsast þu wið us? On hwæm abulgon [??]| we þe? Hwæt, þe ongan] [??]| [lystan ure, na]les us þ[in; þu settest us] [??]| [on þæt setl] ðines [sceoppendes þa ðu [??]| wilnodest to us þæs godes ðe [??]| ðu to him sceoldes. þu cwist ðæt [??]| we hæbban þe beswicenne, ac we magan [??]| cweþan ma þæt þu hæbbe us beswicene], nu | [us ðurh þine lust] [7 þurh þin]e gitsu|[nga onscunian] [sceal ealra ge]sceafta | [sceppend. Nu] [þu eart scyldi]gra þon|[ne we, æ]gþer [ge for þinum ag]num un|ri[ht]lustu[m] ge [e]ac forðæmþe we | ne motan for #ðe fulgan ures scepp|endes willan. forðæmðe he ure ðe | onlænde æfter his bebodum to #brucanne, ||[8v] [nallas þinre unrihtgitsunga gewill to fulfremmanne. [??]| Andwyrde unc nu, cwæð se Wisdom, [??]| swa swa þu wille; wit geanbidiað [??]| þinre ondswore.7 Ða cwæð þæt Mod: Ic me [??]| ongite æghwonan scyldigne, ac ic [??]| eom mid þæs laðes sare swa swiðe [??]| ofðrycced þæt ic inc geandwyrdan [??]| ne mæg.8 þa cwæð se Wisdom eft: þæt [??]| is nu giet þinre unrihtwisnesse [??]| þæt ðu eart fulneah forþoht. [??]| Ac ic nolde þæt þu þe forþohte, ac ic [??]| wolde þæt ðe sceamode swelces [??]| gedwolan; forðæm se se ðe hine [??]| forþencð se bið ormod, ac se se ðe [??]| hine scameað se bið on hreowsunga. [??]| Gif þu nu gemunan wilt ealra [??]| ðara arwyrðnessa þe ðu for þisse [??]| weorulde hæfdest siððan ðu ærest [??]| geboren wære oð ðisne dæg: gif þu nu [??]| atelan wilt ealle þa bliþnessa [??]| wið þam unrotnessum, ne meaht] | ðu fu[leaþe cweðan þæt] [þu earm] sie | 7 unge[sælig. forþam ic] ðe g[eongne] | [u]nderf[eng untydne] [7] unlær[edn]e, | 7 me to [bearne gen]om, 7 to min[u]m | tyhtum getyde. . H[wa mæg] þonne auht | oðres [cweðan] butan þæt þu wære se #ge ||[9r] [sælgesta, þ]a [þu] me [wære ær leof þon]|ne cuþ, 7 ær þon þa [ðu] [cuðe minne] | tyht 7 mi[n]e þeawas, 7 ic þe [giongne] | [gelærde swy]lce snytro [sw]e[lc mane]|gu[m oð]rum eldran gewit[tum of][??]|[to]gen [is], 7 [ic] þe [gefyr]ðred[e mi]d | min[um larum] to ðo[n þæt þe mon to do]|mere ge[ceas]? Gif þu [nu forðæm cwist] | þæt þu ges[æli]g ne [sie þe þu nu næfst] | ða hwilen[dlican awyrðnessa 7 ða bliþnessa þe þu] | ær hæfde[st, þonne neart ðu þeah] [??]| [unge]sæl[ig, for]ðæm[ðe þa unrotnessa þe] | þu nu on [eart] swa [ilce of]er[gað] swa [ðu] | cwist. ðæt [þa] bl[issa ær] dy[don. W]ens|tu nu þæt þ[e] an[um þellecu hwea]|rfung 7 þille[cu un]ro[tnes on] | be[cume] 7 nan[um oðrum] mode swel[c] [ne on] | be[co]me, ne ær [þe] [ne æfter] þe? [O]þþe | wenst þu þætte o[n ænegum m]enni[s]cu[m] | m[o]de mæge [auht fæstrædlice]s bio[n] | buton hwearfu[nga? Oððe] gif hit | on ænegum [ænige hwile] fæst|lice wunað, [se deaþ hit] huru afer|[re]ð þæt hit bion [ne mæg þær hit ær] [??]| [wæs]. Hwæt syn[don ða woruldsælða oðres buton] [??]| [deaðes tacnung? Forþam] se [deað ne cymð to nanum] ||[9v] oðrum ðingu butan þæt he þæt lif afyrre; [??]| swa eac þa woruldsælða cumað to [??]| ðæm mode to ðam þæt hi hit benimen [??]| þæs ðe him leofast bið ðisse [??]| weorulde; þæt bið þonne þonne hie [??]| him fram gewitað. Gesege, la Mod, [??]| hwæðer þe betere þince, nu nanwuht [??]| woruldlices fæstes 7 unhwearfiendes [??]| bion ne mæg? Hwæðer ðe ðu hi forseo, [??]| 7 þines agnes þonces hi forlete [??]| buton sare, þe þu gebide hwonne [??]| hi ðe sorgiendne forlæten?
  Ða [??]| se wisdom eft wordhord onleac,
  sang [??]| soÐcwidas, and Þus selfa cwæð:
  Ðonne [??]| sio sunne sweotolost scineð,   hadrost [??]|
of hefone, hræðe bioð aðistrod [??]|
5  ealle ofir eorðan oðre steorran,
  forðæm [??]| hiora birhtu ne bið auht
  to gesettane | wið þære sunnan leoht.
  Ðonne smolte | blæwð suðan and westan
  wind under wol|cnum. Þonne weaxeð hraðe
10  feldes | blostman, fægen þæt hi moton.
  Ac se | stearca storm, þonne he strong cymð |
  norðan and eastan, he genimeð hraðe |
  þære rosan wlite, and eac þa ruman [??]| sæ
  norðerne yst nede gebædeð,
15  þæt [??]| hio strange geondstyred on staðu beateð
||[10r]   Eala, þæt on eorðan auht fæstlices
  weorces [??]| on worulde ne wunað æfre!9
|  ÞA cwæð Boetius: Eala, Wisdom, þu [??]| þe eart modor eallra mægena, [??]| ne mæg ic na wiðcweðan ne andsacigan [??]| þæt he þu me ær sædest, forþonþe [??]| hit is eall soð. forþam ic nu | hæbbe ongiten þæt ða mine sælða 7 sio | orsorgnes, þe ic ær wende þæt gesælða | beon sceoldan, nane sælða ne sint, | forðam hi swa rædlice gewitaþ. Ac [??]| þæt me hæfð eallra swiðost gedre[??]|fed þonne ic ymbe swelc smealicost | þence, þæt ic nu sweotole ongiten hæbbe | þæt þæt is seo mæste unsælð on þys [??]| andweardan life þæt mon ærest weorðe ge|sælig, 7 æfter þam ungesælig. Þa and|sworede se Wisdom 7 sio Gesceadwis|nes, 7 cwæð: Ne meaht þu no mid soðe [??]| getælan þine wyrd 7 þine gesælða, | swa swa þu wenst, for þam leasum unge|sælþum þe þu ðrowast. Hit is lea|sung þæt þu wenst ðæt ðu sie unge|sælig. Ac gif þe nu þæt swa swiðe ge|drefed 7 geunrotsad hæfð þætte þu forlure þa leasan gesælþa, þonne | mæg ic þe openlice gereccan þæt ðu sw| utole ongitsð þætte þu giet hæfst ||[10v] [ðone mæstan dæl] [þ]ara ge[sælða] þe | [þu ær hæfdest. Sa]ga me [nu] hwæ|[ðer þu mid ri]ht[e m]æge [siofi]an | [þina unsælða, swe]lce ðu e[all]unga | [hæbbe forloren þina gesælða]; ac | [ðu hæfst get ges]und ge[hea]lden eall | [þæt deorwyrðoste ð]ætte þ[u ð]e [beso]r|gost [hæfdes. Hu mea]ht þu þonne | [mænan þæt wyrse 7 þæt la]ðre nu ðu ðæt | [leofre hæfst gehealden]? Hwæt, þu wast | [þæt sio duguð] ealles [mon]cynnes 7 ðe se | [mæsta weorðscipe get] leofað, þæt is | [Simachus ðin swior. Hw]æt, he is giet | [ha]l 7 gesu[nd, 7 hæ]fð ælces godes ge|[nog. forðon ðe ic wat þæt] ðu auht ne | [forslawode þætte þu þin] agen feo[r][h] | [for hine ne sealdest gif] þu h[i]ne ge|[saweon hwelcum ear]foðum, forðæ[m] | [se wer is domes 7 cr]æfta full, 7 geno[g] | [orsorg nu] get [ælces e]orðlices eges. Se | is [swiðe sarig f]or [ði]num earfoðum 7 | [for ðinum wræc]siðe. Hu ne liofað þin | [wif] [eac, þæs ilcan S]imaches dohtor? | 7 sio [i]s swiðe [we][l] gerad 7 swiðe gemet|fæst; sio h[æfð] e[a]ll oþru wi[f] of[e]r|[ð]ungen mid clænnesse. . E[all] hire god | ic þe mæg mid feam wordum areccan; ||[11r] þæt is ðæt hio is on ealum þeawum [??]| hiere fæder gelic. Sio liofað nu þe, þe anum, [??]| forðæmðe hio nanwuht elles ne lufað | buton þe. ælces godes hio hæfþ genoh on | ðys andweardan life, ac heo hit hæfð | eall forsawen ofer ðe anne; eall heo hit | onscunað, forðæmþe heo þe ænne | næfð; þæs anes hire is nu wana. For | þinre æfweardnesse hire þincð eall | noht þæt hio hæfð, forðæm hio is for þi|num lufum ormod 7 fulneah dead | for tearum 7 for unrotnesse. Hwæt [??]| wille we cweðan be þinum twam sunum? [??]| ða sint ealdormen 7 geðeahteras; [??]| on þæm is swiotol sio gifu 7 ealla [??]| ða duguþa heora fæder 7 heora eldran [??]| fæder, swa swa geonge men magon gelicoste [??]| beon ealdum monnum. þy ic wundrige [??]| hwi ðu ne mæge ongietan þæt ðu eart [??]| nu git swiðe gesælig, ne ðu git liofost [??]| 7 eart hal. Hwæt, þæt is sio mæste ar deaðlicra [??]| monna þæt hie libban 7 sien hale; 7 þu hæfst nu giet [??]| to eacan eall þæt ic ðe ær tealde. Hwæt, [??]| ic wat þæt þæt is giet diorwyrþre þonne mon[??]|nes lif, forðæm mænegum men is leo[??]|fre þæt he ær self swelte ær he gesio his [??]| wif 7 his bearn sweltende. Ac hwi tilast þu þonne to wepanne ||[11v] buton andweorce? Ne meaht ðu nu giet þinre | wyrde nauht oðwitan ne þin lif no | getælan, ne eart þu no eallunga to [??]| nauhte gedon swa swa þu wenst. [??]| Nis þe nu git nan unaberendlic [??]| broc getenge, forðon ðin ancer is giet [??]| on eorðan fæst; þæt sint ða ealdormen [??]| þe we ær ymb spræcon. þa ðe [??]| ne laetað geortrewan be þys and[??]|weardan life; 7 eft þin agna treowa [??]| 7 seo godcunde lufu 7 se tohopa, þa [??]| ðreo þe ne lætað geortrewan be þam [??]| ecan life. Ða andsworode þæt unrote [??]| Mod 7 cwæð: Eala, wæran þa ancras swa [??]| trume 7 swa ðurhwuniende, ge for Gode [??]| ge for worulde, swa swa þu segst; þonne [??]| mihte we micle þy eð geþolian swa [??]| hwæt earfoþnessa swa us on become. [??]| Eall hie us þyncað þy leohtran ða hwite þe | þa oncras fæste bioð. Ac þu miht | þeah ongitan hu þa mina sælða 7 se | min weorðscipe her for worulde is oncerred. Ða and|swarode se Wisdom 7 seo Gesceadwisnes, | 7 cwæð:10 Ic wene þeah þæt ic hwæthwugununges
[11v ends, next folio "missing" in C]
þe up ahofe of þære unrotnesse 7 fulneah gebrohte æt þam ilcan weorðscipe þe þu ær hæfdes, buton þu git to ful sy þæs þe þe læfed is, þæt þe forðy wlatige. Ac ic ne mæg adreohan þine seofunga for þam lytlan þe þu forlure; forþam þu simle mid wope 7 mid unrotnesse mænst gif þe ænies willan wana bið, þeah hit lytles hwæt sie. Hwa wæs æfre on þis andweardan life, oððe hwa wyrð get æfter us on þisse worulde, þæt him nanwuht wið his willan ne sie, ne lytles ne miceles? Swiðe nearewe sent 7 swiðe heanlice þa menniscan gesælþa, forþam oþer twega oððe hie næfre to nanum men ne becumaþ, oððe hi ðær næfre fæstlice ne ðurhwuniað swelca swelce hi ær to coman. þæt ic wille her beæftan sweotolor gereccan. We witon þæt monige habbað ælces woruldwelan genog, ac hi habbað sceame þæs welan gif hi ne beoð swa æþele on gebyrdum swa hi woldon. Sume beoð swiðe æþele 7 widcuðe on heora gebyrdum, ac hi beoþ mid wædle 7 mid henðe ofþrycte 7 geunrotsode, þæt him wære leofre þæt hie wæran unæþele þonne swa earme, gif hit on heora anwealde wære. Manege beoð þeah ægðer ge full æðele ge full welige, 7 beoð þeah full unrote, þonne hi oðer twega oððe wif habbað him gemæc, oððe him gemede nabbað. Manige habbað genog gesælilice gewifod, ac for bearnleste eallne þone welan þe hi gegaderigað hi lætað fræmdum to brucanne, 7 hi beoþ forþam unrote. Sume habbað bearn genoge, ac þa beoþ hwilum unhale oððe yfele 7 unweorþe, oððe hraðe gefarað, þæt þa eldran forðam gnorniað ealle heora woruld. Forþam ne mæg nan man on þys andweardan life eallunga gerad beon wið his wyrd. Þeah he nu nanwuht elles næbbe ymbe to sorgienne, þæt him mæg to sorge þæt he nat hwæt him toweard bið, hwæðer þe god þe yfel, ðon ma þe þu wistest. 7 eac þæt þæt he þonne gesællice brycð he ondræt þæt he scyle forlætan. Getæc me nu sumne mann þara ðe þe gesælegost þince ||[12r] 7 on his selfwille sy swiðost gewiten. | ic þe gerecce swiðe hraþe þæt ðu on|gitst þæt he bið for swiðe lyt|lum þingum oft swiðe ungemetlice gedre|fed, gif him ænig wuht bið wið his wil|lan oððe wið his gewunan, þeah hit | nu lytles hwæt sie, buton he to æl|cum men mæge gebecnan þæt he ir|ne on his willan. Wundrum lytel mæg | gedon þone ealra gesælgostan mon | her on worulde þæt he wenð ðæt his ge|sælða sien oððe swiðe gewanode oððe | mid ealle forlorena. þu wensð nu þæt þu seo | swiðe ungesælig, 7 ic wat ðæt monegum | men þuhte þæt he wære to hefonum | ahæfen gif he ænigne dæl hæfde | þara þinra gesælða þe þu nu giet | hæfst. Ge furðum sio stow þe ðu nu | on gehæft eart 7 þu cwist ðæt þin | wræcstow sie, hio is þæm monnum | eþel þe ðæron geborene wæron, 7 eac | þam þe hiora willum þæron eardiað. | Ne nanwuht ne bið yfel ær mon | wene þæt hit yfel sie, 7 þeah hit nu hefig | sie 7 wiðerweard, þeah hit bið gesælð | gif hit mon lustlice deð 7 geþyldelice | aræfneð. Feawe sint to þæm gesceadwise, ||[12v] [gif he wyrð on ungeðylde], [þæt he ne] [??]| [wilnige þæt his] [sælðA] w[e]orð[en] o[n]wen|[de. Wið swiðe monige] biternesse [is] [??]| [gemenged sio swet]nes þisse worulde; | [ðeah hio hwæm] wynsumu ðync[e], | [ne mæg he hi] no gehabban gif | [h]io hine flio[n ong]inð. Hu [ne is] | [hit] þ[ær] swiðe [swioto]l [hu werelica] | [þ]as [wor]uldsæl[ð]a sint, [nu hi ne ma]|[g]on þ[one earman ge]f[ylla]n, for|[þæm he] sym[l]e [wilna]ð hw[æs]hwug[u] | [þæs] ðe he þon[ne næfð]; ne h[i] þ[æm] | [ge]þyldegum 7 þæm [g]e[me]t[fæstum] | [s]y[ml]e [ne wuniað. Hwy sece ge] þo[nne] | [ymbutan eow þa gesælða þe] ge [??]| [oninnan iow habba]ð þu[r]h þa god|[cundan mieht geset? Ac] ge [nyton] | hw[æt ge doð; ge sint on ged]wol[an. Ac] [??]| [ic eow mæg mid feawum] wordum | g[ereccan hwæt se hrof is] ealra ge|s[ælða; wið þas] [ic] [w]at þu wilt higia[n] | þon [ær] þe [ðu] [hi][ne] ongitest; þæt is | þonne [good. Meaht] þu n[u] ongitan | hw[æðer þu auht þe deo]rwyrðre hæb|be þonne þe selfne? Ic wene þeah | þæt ðu wille cw[eþ]an þæt þu nauht deor|wyrðre næbbe. . Ic wat, [gi]f þu nu ||[13r] hæ[f]de fulne [anweald þines selfes, þonne] | hæfde [þ]u hwæt[hwugu] on ð[e selfum] | þæs ðe [þu næfre þinum willum alæ]|t #an [noldes, ne sio wyrd þe on geniman ne] [??]| [meahte. Forðæm ic ðe mindgige þæt þu] [??]| [ongite þætte nan gesælð nis on þis andweardan] [??]| [life ðonne seo gesceadwisnes], forð[æm] [??]| [hio þurh nan þing n]e #m[æg] [??]| [þæm men losian; forðy is betere þæt] | feoh þ[ætte næfre losian ne mæg] | ðonne þætt[e mæg 7 sceal. Hu ne is] | þe [nu] ge[noh sweotole] [??]| [gesæd þæt sio wyrd þe ne mæg nane [??]| gesælða sellan? forþæmþe ægþer [??]| is unfæst, ge seo wyrd ge seo gesælð; [??]| forþam sint swiðe tedre 7 swidre [??]| hreosende þas gesælþa. Hwæt, ælc [??]| þara þe þas woruldgesælþa hæfð [??]| oþer twega oððe he wat þæt hi him fromweardre [??]| beoð, oððe he hit þonne nat. Gif he [??]| hit þonne nat, hwelce gesælþa hæfð [??]| he æt þam welan gif he bið swa dysig [??]| 7 swa ungewiss þæt he þæt witan ne [??]| mæg? Gif he hit þonne wat, [??]| þonne ondræt he him þæt hi losien], | 7 eac [geara wat] [þæt he] [hi] alæt[an sceal]. ||[13v] [Se singala ege ne læt nonne mon] [??]| [gesælinne b]ion. Gif [þo]nne [hwa ne r]ec[ð] | [hwæðer] he [þa gesælþa] hæbbe [þ]e | næbbe þe [he þon]ne hæfð, [h]wæt, | þæt [þonne beoð for] lytla sælða oþþe | n[ane, þæt mon swa eaðe for]læta[n] | m[æg. Ic wene nu þæt ic þe hæfde ær] [??]| [genog sweotole gereaht be m]onegum | tacn[um þætte monna sawla] sint | [undeadlica 7 ece, 7 þis is genog] sw[e]otol | [þætte nænne mon þæs] tweo[g]an ne | [þearf þætte ealle men gee]ndiað on | [þam deaðe], 7 eac h[eo][ra] wel[an. þi] [??]| [ic] [wundrige hwi men sien] swa | [ungesceadwise] [þæt hi wenen] þ[æt te þ]is | [andwearde] [lif maege þone monnan don gesæligne] [??]| [þa hwile þe he leofað, þonne hit [??]| hine ne mæg æfter þys life earmne gedon.] [??]| [Hwæt, we] [gewislice] witon [unrim] | [ð][ara monna] [þe] þa ecan ge[sælða] | sohton [nalles] þ[u]rh þæt [a]n þæt hi | wil[nodon ðæs] [lich][o]mlican deaðes, . | ac [e][ac] [manegra] [s]arlicra wita hi ge|wil[nodon] [wið þæm] [ec]an life; þæt | wæron [e]alle þa h[a][l]gan martiras. .

||[14r]   [Ða ongon se wisdom his gewunan] |      fylgan,11
  gliowordum gol, gy[d æfter] |      spelle,
  song soðcw[ida] su[m]ne |    þa geta,
  cwæð þæt he [ne herde] þæt | on heane [mu]nt
5  [monna æni]g me|[ahte asettan]
  [healle hroffæ]ste. | [Ne] þ[earf eac hæleða nan
  wenan] | þæs [weorces, þæt he wisdom mæge
  wið] | ofer[me][tta æfre gemengan.
  Herdes] | þu æf[r][e þætte ænig mon
10  on sondbe][??]|[org][as se][ttan] [meahte
  fæste healle]? [??]| [Ne] [mæ]g [eac] f[ira nan
  wisdom tim][??]|[bran þæ]r ð[ær woruldgitsung
  beorg] | oferb[ræde]ð. B[aru] [sond willað] |
  ren fors[w]elgan; [sw][a] [deð] [ricra nu] [??]|
15  [grund]leas [gitsun]g g[ilpes] [and æhta,
  gedri]|nceð to dryg[gum dreosendne] [welan], |
  and þeah þæs þe[ar]fan [ne] [bið þurst ace]|led.
  Ne mæg hæleþa g[ehw][æm hus on] | munte
  lange gelæ[stan], [forðæm] | h[im] lungre on
20  sw[ift] [wind swapeð]. | Ne bið s[on]d þon m[a
  wið micelne ren] | manna æn[gum]
  h[uses hirde, ac] [??]| [hit hreo]san wil[e,
  sigan sond æfter] [??]| [rene. Swa] [bioð] [anra] ge[hwæs] [??]|
  [monna modsefan miclum awegede],
||[14v] 25  [of hiora stede styrede, þonne hi [??]| strong dreceð
  wind under wolcnum woruld]|[ea]rfoða,
  oþþe hit eft se #reða ren | onhrereð
  [su]mes ymbhogan, un|gemet ge[men].
  Ac se #ðe [þ]a ecan agan | wille
30  [soðan] [gesælða], [he] s[c]eal swiðe | [flion
  ðisse worulde wlite], [wyrce h]im | [siððan
  his modes hus, þær he] mæge | [findan
  eaðmetta stan unigmet] fæst|[ne,
  grundweal gearone; se to]glid[an ne] | [þearf,
35  þeah hit wecge wind] woruld|[earfoða
  oððe ymbhogena] [ormete] [??]| [ren,
  forþæm on þære] [dene drihten] [??]| [selfa
  þara eadmetta] [eardfæst] [??]| [wunigað,
  þær se] [wisdom a wunað] [??]| [on gemyndum].
40  [Forðon orsorg lif] [??]| [ealnig lædað]
  wo[r]uld[men wise buton] [??]| [wendinge.
  Þ][on]ne [he] eall [forsihð] | [eorðlicu good,
  and] [eac þara] yfela or[??]|[sorh wunað],
  [hopa]ð to þ[æm] ecum | [þe ær æfter] [cu]mað,
45  hine þonne | [æghwonan æl][mih]tig good
  sing[alli]c | [simle gehealdeð]
  [anw]unigendne his | [agenum
  modes ges][ælð]um þ[urh] me|[todes gife,
  þeah hine] [se w]ind [woruld][??]|[earfoða
50  swiðe swence, and hine [??]| singale
  gemen gæle, þonne him] ||[15r] [grimme on
  woruldsælða wind wraðe blaweð], |
  [þ]eah þe [hine ealneg se ymbhoga] [??]|
  [ðyssa] woruldsælða wrað[e d]re[c]ce.12 |
     [ð]a se Wisdom þa 7 s[eo] Ge[scea]dwis|     nes þ[is] leoð þus [as]u[ng]en [h]æf|   de, [þa] [on]gon he [eft] [secgean] | spel [7 þ]u[s] [cwæð]:13 [Me þincð nu þæt] wit | mægen [smealicor sprecan 7 diogolran wordum], [??]| [forþam ic] [ongite þæt min] | lar h[wæthwugu] [in gæð on þin ondgit] | 7 þu [genoh wel] [understenst þæt ic þe to] [??]| [sprece]. Ge[þenc] [nu hwæt þines agnes sie ealra ðis][??]|[sa woruldæhta] [7 welena, oððe] | [hwæt þu þæron] [age unandergildes], | [gif þu him sceadwislice] [æfter spy]|rest. Hwæ[t hæfst þu] [æt þam gifum] | [þe þ]u cwyst [þæt seo wyrd eow gife], [7 æt] | ð[æm] welan, [þe]ah hy nu [ece] [wæron]? | Sæge me nu [hw]æð[er s]e þ[in wela] [þines] | ðances swa [d]iore [seo], [þe for his agen]|re gecynde. Hwæ[ð][er ic þe secge þeah] | ðæt hit is of his [agenre gecynde], | næs of þinre. [Gif] [hit þonne his agenre] [ge]cynde | [is, nas of þinre, hwi] [eart] [þu] þonne | [a þy betera for his go][de]? S[e]ge me | [nu hwæt his þe deora][st] þ[inc]e, hwæ|[ðer þe gold þe hwæt]. Ic wat þe[a]h gold. | [Ac þeah hit nu] [god] sie 7 diore, ðeah | [bið hliseadigra 7] [leof][wen]dra se #ðe hi[t] | [selð þonne se ðe hit gaderað 7 on oðrum] ||[15v] [reafað. Ge eac þa welan] bioð hlisead|[igran] 7 leoft[æl]ran þonne þonne hi | [m]on se[lð] þonne hi bion ðonne hi | mon ga[dr][að] 7 hilt. Hwæ[t], s[i]o gitsung | gedeð [heore] [gitseras] [laðe] [ægþ]er ge | [G]od[e ge monnum, 7 þa cysta] gedoð | [þa simle leoftæle 7] [hliseadige] 7 we|[orðe ægþer ge Gode ge monnum ðe hie] [lufiað. Nu] [??]| [þæt feoh þonne ægþer ne mæg beon ge] [mid þam þe] [??]| [hit selð ge mid þam þe hit mon s]elð, nu is [for]|[þam ælc feoh betere] 7 deorwyrðre | [geseald þonne geh][ea]lden. Gif nu eall | [þises middanea][rde]s wela come to | [anum men], [hu ne wæren] þonne ealle | [oþre men] [wædlan] buton him anum? | [Genoh sweo][tol þæt is] þætte god word 7 | [god hlisa] [ælces] [m]onnes bið betra 7 | [deorra þonne ænig] wela; . hwæt, þæt | [w]ord ge[fylð] [ælces þ]ara earan þe hit | geherð, [7 ne] bi[ð þe]ah na þy læsse mid | þæm þe [hit] sp[ricð. H]i[s] heortan diegel|nesse hit [geopenað], [7 þæs o]ðres [heor]|[t]an beloc[ena] h[it] [þurhfærð, 7 on þam] | [f]ærel[d]e þ[ær][betwyx] [ne bið hit no] | [ge]wanod. [ne mæg hit mon mid sweorde] ||[16r] [o][f]slean ne [mid] ra[p][e] ge[bindan], [ne hit] | [n][æf]re [ne acwy]lð. [Ac] þa eowre welan, [þeah] | [h][i ealne weg mid eow] sie[n, n]e þin[cð] [eow] | [no þy hra]ðor [hiora] genoh; 7 ð[ea]h g[e] | [hi þonne] oþ[rum mon]num sellen, | [ne magon ge no þe ma mid þæm hiora] | w[ædle] [7 heora gitsun][ge gef]ylla[n. þea]h | ð[u hi smale todæle] swa dust, | [ne miht þu] [ðeah] [ealle men emnlice] | [mid gehealdan; 7 þonne þu ea]lle [ge][??]|[dælde hæfst þonne bist þu ðe self] | w[æd]la. S[int þæt werilice welan þisses] | [midd]angeardes, [þonne hi nan mon] | fullice habban [ne mæg, ne hie nanne] | mon gewelegian [ne magon, buton hie] | oþerne gedon [to wædlan. Hwæþer nu] | gimma wlite eo[wre eagan to him ge]|tio hiora to wundr[iganne]? Swa [ic] [wat] | þæt hi doð. . Hwæt, sio dug[u]ð [þonne þæs] | wlites þe on þæm gi[mmum bið, bið heo]|ra, næs eower. þy ic eom sw[iðe ungemet]|lice ofwundrod hwi [eow þince þære] | ungesceadwisan g[esceafte] godweb b[ete]|re þonne e[ower] [agen god]; [hwi] ge sw[a] | un[ge][m]etlice wu[ndrigen þ][ara] gimm[a] | oþthorn;[e æniges] [þara] [deadli][cena ðin]ga | þe [gesceadwisnes se næfð]; forðæm hi ||[16v] [mid nanum ryhte ne mag]on gearni[gan] | [þæt ge heo]ra wundri[e]n. þ[eah hi G]odes | [gesceaf][t]es [sien, ne] sint hi no [wið] eo[w] | [t]o [metann]e, forðæ[m þe oþer twega] oðð[e] | h[it nan god nis for eow] s[e]lfe, oððe | [þeah] forlytel [god wið eow to me]tane. | [T]o swiðe [we herwað] [us selfe] [þonne we þæt] | [m]a lufiað [þætte] [under] [us is on us][??]|[su][m] anwalde, þ[onne] [us] [selfe oððe] [??]| [þone] [d]rihten [þe] [us] [gesceop, 7 us eall ða] [??]| [god] forge[af]. [Hwæ][þe]r þ[e nu li]cien | [f]ægr[u] lond? [Ða] [ands][wo]rode þæt M[o]d | [þa]ere Gescead[wisne][sse] 7 cwæð:14 . H[wi ne] | [sc]eolde [m]e li[cian] [fæ][ge]r lo[n]d? Hu ne is | [þæt] [s]e fæge[resta] dæl G[o]des ges[c]eaf|[ta? Ge], ful o[ft we] fageniað smyl[tre] sæ, | [7 ea]c wund[riað þæs] wlites þære sunnan | [7 þ]æs monan [7 eal]ra þara steorrena. | [Ð]a andswarode se Wisdom 7 seo Ge|[s]ceadwisne[s þ]æ[m] Mode 7 þus cwæð: | [H]wæt be[limpð] þe to hiora fægernes|[s]a? . Hwæðer þ[u] dyrre gilpan þæt | [h]iora [f]æger[n][es þ][in si]e? Nese, nese. . | [H]u ne wa[st] þ[u þæt] [ðu hio]ra nan ne | [w][or]htest? [Ac gif þu] gilpan wille, gilp [G]odes. | [H]w[æðer] þu [nu fægerra] [blos][tmæna] [f]æg|nige on eas[tran, swelce þu hie gescope]? ||[17r] [Hwæðer ðu nu swelces auht wyrcan [??]| mæge, oððe geworhtes habbe? Nese, nese. [??]| Ne do þu swa. Hwæþer hit nu þines gewealdes] [??]| [se þæt se] [hærfest sie swa welig] | on wæs[tmum? Hu ne wat ic þæt hit] | nis no [þines gewealdes? Hwi eart þu] | þonne [on][æled mid swa idele gefean], | [oððe] hwi l[ufast þu ða fremdan god] | swa unge[met][lice, swelce hisen þine get nu]? | Wenst þu m[æge] [seo wyrd þe gedon þæt] | [þa þing] þin agnu [sen þa ðe heora agene] | gecynd þe [ge]d[on fremde? Nese, nese]. | N[is hit no] þe [g]ec[ynde] [þætte þu hi age; ne] [??]| [him nis gebyrde] [þæt hi ðe] [??]| [folgien. Ac þa] [hefoncundan þing ðe sint] | [gecyn]de, næs [þæs] [eorðlican. þas eorð]|lican wæstmas sin[t gesceapene nete]|num to [andli]fene; [7 þa woruldwelan] | [sint] gesc[eap]ene to b[i][swice þa]m mon[num] | þe bioð neatum gelic[e, þæt] b[eoð] [un]rih[t]|wise 7 ungemetfæs[te. To] [þæ]m hi ea[c] | becumað oftost. [Gif] [þu] þonne þæ[t] | gemet habb[an] [wille, 7] [þa ny]dþearf[e] | [w]itan wille, [þonne] [is] [þæt] mete and | [dry][nc] 7 clað[as 7] [tol to] [swelcum] cræfte | [swelce þu cunne] [þæt þe] [is] g[ec]ynde 7 þæt | [þe is riht to habbenne]. Hwilc fremu i[s] ||[17v] [þe þæt þæt þu wilnige þissa andweardena [??]| gesælþa ofer gemet, þonne hie naþer ne magon [??]| ne þin gehelpan, ne heora selfra? On swiðe lytlon hiera] [??]| [hæfð seo gecynd genog; on swa micl][um] hio | [hæfð genog swa we ær spræco]n. Gif #ð[u] | [heore mare selest, oþer twe]ga oððe | [hit þe derað, oððe hit ðe þ]eah unwyn|[sum bið, oððe unget]æse, oððe fre|[cenlic, eall þæt þu nu o][f]er gemet dest. | [Gif ðu nu ofer gemet] itst, oððe drin|[cst, oððe claða þe ma on] hehst þonne | [þu þurfe, seo] oferinc þe wyrð [oððe] [??]| [to sare, oððe to] wlættan, [o]þ[þ]e [to un][??]|[gerisenum, oððe t]o plio. Gi[f þu nu wenst] [??]| [þ][æ]tte [wundorlice] gegerela hwe[lc weor]|[ðmynd] [sie, þon]ne telle ic þa w[eorð]|[m]y[n]de [þam wy]rhtan [þ]e hi worht[e], | nealles [þe]. Se [w]yrhta is God; þæs | [c]ræf[t ic þær] [he]rige on. . Wenst þu [þæt] | sio menigo [ðinra] monna þe mæg[e] | don gesæl[ig][ne]? Nese nese. Ac gif hi | yfele sint [7 lytige] [þ]onne sint hi | þe pliolicr[an] [7 ge]swincfulran hæ[fd] | ðonne næfd; [forþ]æm yfele [þegnas] | bioð simle [heora] hlafo[rdes fiend]. | Gif hi þonne [gode beoð 7 hlaford] ||[18r] [holde 7 untwifealde, hu ne beoð þæt þonne heora [??]| godes, næs þines? Hu miht þu þonne þe agnian heora [??]| god? Gif þu nu þæs gilpst, hu ne gilpst þu þonne heora [??]| godes, næs þines? Nu þe is genoh openlice gecyþed þæt]|te na[n þara goda þin nis, þe we ær] | ymb spræcon, 7 [þu teohhodest þæt hi ðine] | bion sceolden. Gif [ðonne þisse wo]|rulde wlites 7 wela [to wilnienne nis,] | hwæt murcnast þ[u þonne æfter þam] | þ[e] þu forlur[e, o][ððe to hwon fag]|nas[t] þu þæs þe ðu [ær hæfdest? Gif hit] | fæger [i]s, þæt is of hi[or][a agnum gecynde], | n[æs] o[f þinu]m, hio[r][a fæger hit is, nas] | þi[n]. Hwæt fægn[a]st [þu þonne heora] | [fæg]res? H[w]æ[t belim]pð [his to þe? Ne þu hit] | ne #gesceop[e], ne hi [þine agene ne sent]. | [Gi]f hi nu [gode] sint [7 fægere, þonne] | [wær]on hi swa ges[cea][pene; 7 swælce hi wol]|[d]an bion, þeah þu h[i næfre nahtest]. | Wenst þu þæt hi a #ðy #d[eo][rwyrðran seon þe hi] | to þi[n]re not[e ge][lænde wæran? Ac] | [f]orþæmþe [heora d][ysige men wafiað] [??]| [7 hi] him þincað de[o][re, forþam þu hi] [??]| [gaderast 7] helst o[n þinum horde. Hwæt] [??]| [wilnast þu þonne þæt þu hæbbe æt swelcere [??]| gelicnesse? Gelef me, nu ic hit þe secge: næfst þu þær nauht [??]| æt, buton þæt þu tilas wædle to flionne, 7 forþy [??]| gæderast mare þonne þu ðurfe. Ac ic wat þeah swiðe geara [??]| þætte eall þæt ic her sprece is wið þinum willan. Ac eowra [??]| gesælða ne sint no þæt ge wenað þæt hi sen, forþam se þe micel] ||[18v] [innierfe] 7 mislic | [agan wile, he beðea][rf] eac miceles ful|[tumes. Se ealda cw][ide] is swiðe soð þe | [mon gefyrn cwæð], þætte þa [micles] [??]| [bedurfon þe micel agan] [wil]lað, 7 þ[a þ]u[r]|[fon swiþe lytles þe] maran ne [wilniað] [??]| [þonne genoges. Bu][tan] hi wil[nien mid] [??]| [oferinge hiora gitsunga] [gefyllan, þæt hi] [??]| [næfre ne gedoð. Ic] [wat] þæt ge [w]enað [þæt ge] [??]| [nan gecundlic] god ne #gesæl[þ]a on[in][??]|[nan eow selfum] [næbben, f]orðæm [ge] [??]| [hi secað butan eow] [t]o [fremdum gesceaftum]. [??]| [Swa hit is mishweo][rfed þæt] þ[æ]m [men] [??]| [þincð, þeah he se god]cundlice [ge]sc[eadwis], [??]| [þæt he on him sel][fum] næbbe sæl [þ]a [g]e|[noge, buton he] [mare] gegader[ige] þ[ar]a | [ungesceadwisene] [gescea]fta þonne [he] [??]| [beþurfe oððe him] [geme]tlicre sie. [7 þa] [??]| [ungesceadwisan neotena] [ne] [wilniað nanes] [??]| [oðres feos, ac þincð him genog [??]| on þam þe hi binnan heora ægenre hyde [??]| habbað to eacan þam fodre þe him gecyndelic bið]. ||[19r] [Hwæt, ge þonne þeah hwæthwega [??]| godcundlices on eowerre saule [??]| habbað, þæt is andgit 7 gemynd, 7 se [??]| gesceadwislica willa þæt hine þara twega] | [l]yste. [Se þe þonne þas ðreo hæfð], | þonne h[æ]fð [he his sceoppendes onlic]|nesse [swa] forð [swa swa ænegu gesceaft] [??]| [fyrm]est mæg [hiere sceppendes on][??]| [licnesse] habban. [Ac ge secað þære] [??]| [hean] gecynde [gesælþa 7 heora weorð][??]|[scipe] to #ðæm niþ[erlicum 7 to þam] [??]| [hreosendlicum] [þingum. Ac ge ne] | ong[it]að [h]u [mice]l[ne teonan ge doð] | Gode [e]o[w]ru[m] scipp[e][nde, forþamþe] [??]| [he wolde] þætte ealle [men wæran] [??]| [ealra oþ]er[ra ges]cea[fta wealdendas;] [??]| [ac ge underþeod]að [eowre hehstan] | me[d]emnesse und[er] [þa eallra nyðe][??]|[mest]an gesceafta. [mid þam ge] | h[abb]að gecyð[ed] [þæt æfter eowrum] | agnu[m] dome [ge] [doð eow selfe wyr]|[s]an þonne [eowr]a [agne æhta, nu] [??]| [gew]enað þæt eowre n[auht welan] [??]| [send eowre ges]ælþa, [7 teohhiað þæt] [??]| [eall eowre woruldgod sien dierran [??]| ge selfe. Swa hit eac wyrð þonne ge [??]| swa willað. þæs menniscan lifes [??]| gecynd is þæt hi þy anan seon beforan [??]| eallum oðrum gesceaftum þy hi hie [??]| selfe ongiton hwæt hie send 7 hwonan [??]| hi send; 7 þi hi send wyrsan þonne [??]| nytenu, þy hi nellað witan hwæt hi [??]| sint, oððe hwonan hi sint. Þam neatum] ||[19v] [is] ge[cy]nd[e] | [þæt hi nyton hwæt hie] [send; ac þæt is] [??]| [þara monna unðeaw] [þæt hi] nit[on] | [hwæt hie sen. Nu þe] [is] swiþe [sweotol] [??]| [þæt ge beoþ on gedwolan], [þonne ge wenað] [??]| [þæt ænig] [mæg] mid [frem][??]|[dum welum beon geweor][þo]d. [Gi]f h[wa] nu | [bið mid hwelcum] [welum g]eweo[r]þod | [7 mid hwelcum] [deorwyrþum æhtum] [??]| [ gegyrewod, hu ne be]lim[p]ð se w[eor]ð [s]cipe | [þonne to þam þ]e hine geweorðað? | [þæt is to herianne] [hwene] rih[tlicor]. [??]| [Ne þæt ne beoþ] [n]o #ðy [fægerre] þæt mid | [elleshwam gere]nod bið, [þeah þa ge][??]|[renu fægru si][en] þe [hit mid ger][??]|[enod bið. Gif hit] [ær s]candlic [wæ]s, | [ne bið hit no ðy fae][gerre]. Wite þu fo[r] [??]| [soð þæt nan god ne] dereð þæm [þe] [??]| [hit ah. Hwæt, þu wast nu] þæt ic [þe ne leoge], [??]| [7 eac wast þæt þa welan oft deriað þam] ||[20r] [þe hi a]gon [on] [mane]g[um þingum], [7 on] [??]| [ðæm swiðo]st þætte men weorðað [swa up] | ahæ[fene] for #ðæm welan þæt of[t] [se] | [ea]lra wyrresta 7 se ealra unw[eor]|ð esta [m]on wenð þæt he sie ealles [þæs] | welan w[y]rðe [þe o]n þisse worul[de] | is, gif h[e wi]sse hu he him to c[u]|man mea[ht]e. Se #ðe [mice]lne we[lan] | hæfð, he him [o]nd[ræt] monige [feond]; | gif he nan[e] æht[a] næfde, ne [þor]|fte he him nænne ond #[ræ]da[n]. | Gif þu nu wære [w]egf[e]rend 7 hæfd[est] | micel gold on ð[e, & þu] þonne be[co][me] | on þiofscol[e], þonne ne wendes [þu] | þe þin[es] feo[res]. þonne gi[f ðu] [þonne] | swelces n[anwuht n]æfd[e], þonne [ne] | ðorftes . þu ðe nanwuht ondræd[an], | ac meahtes þe gan singende þo[ne] | ealdan [cw]ide þe mon gefyrn [sa][ng], | þæt se naco[d]a wegferend him na[nw][uht] | ne ond[re]de. . þonne [þu] þonne [or]|[sor]g wære, 7 þa þe[o]fas [þ]e [f]ro[m] | gewiten [w]æ[ron], þonne m[ea]hte[s þu] | [b][is]mrian þæs [andwea]rdan w[elan], [??]| [7 mea]htes cweþa[n]: Eala þæt hit is g[od] | [7 wynsum] þæt mon micelne welan h[æb][??]|[be, nu] se næfre ne #wyrð orsorg|þe hine underfehð.
||[20v]   [Sona swa se wisdom þas word hæfde
  swetole] [??]| [areahte, h]e þa siðða[n] o[n]gan
  sing[an] | [soðcwi]das, [and þ]us selfa [cwæ]ð:15
  Hwæt, | [sio] [f]orme eld fo[ld]buendum
5  [ge]ond | [eor][ð]an sceat æghwam doh[te],
  þa [þa] an|[ra] [ge]hwæm on eorðwæstmum
  genoh | [ðuh]te. Nis hit nu #ða swelc!
  Næron þa | [geo]nd weorulde welige [ham]as,
  ne #mis|[lice] mettas ne drincas,
10  ne hi þara | [hræ][g]la huru ne #gemd[o]n
  [þe] n[u] driht[??]|[gum][an] diorost l[æta]ð.
  Fo[rðæm] h[io]ra | [næn]ig næs þ[a] gi[e]t[a],
  ne hi [n]e [ge]sawon | [sundbuende],
  ne ymbutan [hi] awer ne | [he]rdon.
15  Hwæt, [hi firen]lust[a] f[rece] ne | [wær]on,
  buton swa hi meahton gem[et][??]|[li][co]st .
  ða ge[c]ynd be[ga]n þe him Crist | [ge]sceop,
  and hi æ[n]e [on dæ]ge æ[to]n sym|[le]
  on æfen[tid eor]ðan w[æ]stmas, . |
20  [wu]des [and wyrta, na]lles win drunc[o]n
  scir | [of] steape. N[æs] þa s[ce]alca nan
  þe mete | [oðð]e drin[c] [mæ]ngan cuð[e],
  w[æ]ter wið | [hun]ige, ne [he]ora wæda þon ma
  sio|[l]oce siowian, [n]e hi siarocræftum |
25  [go]dweb gire[don], ne hi gimreced
  setto[n] | [searolice], ac hi simle him
  eallum [tidum] | [u]te slepon
  under beamscead[e, drunc]|on burnan wæter,
  calde [wy][llan. Nænig] ||[21r] [cepa] [ne seah
30  ofer ear]geblo[nd] | [ellendne wearod,
  ne huru ymbe] [??]| [scipher]gas [scealcas] ne [her]don, |
  [ne fur]ðum [fira nan y]mb [ge][??]|[feoht sprecan.
  Næs ðeos eorðe be][??]|[smiten awer þa geta
  beornes] [??]| [blode þe hine bill rude,
35  ne] [??]| [furðum wundne wer weoruldbuen]|de
  gesa[wan under sunnan. Næ]|nig siðða[n wæs
  weorð on weoru]|lde, [gif mon his willan ongeat] [??]|
  [yfelne mid eldum; he wæs æghwæm] [??]| [lað.
  Eala, þær hit wurde oððe [??]| wolde god
40  þæt on eorðan nu ussa [??]| tida
  geond þas widan weoruld [??]| wæren æghwæs
  swelce under [??]| sunnan. Ac hit is sæmre nu,
  þæt [??]| ðeos gitsunc hafað gumena [??]| gehwelces
  mod amerred, þæt he [??]| maran ne recð,
45  ac hit on witte [??]| weallende byrnð.
  Efne sio [??]| gitsung þe nænne grund hafað [??]|
  swearte swæfeð sumes onlice [??]|
  efne þam munte þe nu monna [??]| bearn
  Etne hatað. Se on iglonde [??]|
50  Sicilia swefle byrneð, [??]|
  þæt mon helle fyr hateð wide],
||[21v]   [forþæm hit sym]le | [bi]ð sin[by]r[nende,
  and ym]butan | [hi]t oð[ra] stowa
  [blate] forbæ[rnð] | [b]itera[n lege].
55  Ea[la], hwæ[t se forma] [??]| [feohgitsere
  wære] [on wo]|ruld[e, se þas wongstedas
  grof] | æfte[r golde and æfter gimcynnum]. [??]|
  [Hwæt, he frecnu ges]treon [fun][??]|[de mænegum]
  bew[r]ig[en o]n [??]| [weorulde, wætere oððe eorðan].16 [??]|
 [Þa se Wisdom þa þi]s leoð [asun][??]|[gen] hæfd[e, þ]a ongan he [eft] | spellian 7 þus cw[æ]þ:17 Hwæt [mæg] [??]| [ic þy mare] secgan be #þ[æm weor][??]|[ðscipe 7 be þæm anwealde] þisse | [wor]ulde? Fo[r] #ðæm anwealde ge eow | [w]oldon ahebban up oð #ðone heo|[f]en, gif] g[e] meahten. þæt is [fo]rð[æmþe] [??]| [ge] [ne ge]m[u]non ne [eac] ne #on|[gitað þone] he[o]fo[n]cundan anwe|[ald 7 þone] weorð[scipe]; se is | [eower agen, 7 þon]an ge com[o]n. . | [Hwæt, se eower] w[e]la þon[ne 7 se] [??]| [eow][er anweald, þe ge nu] w[eo]rðscip[e] | [hat][að, gif he be]cym[ð to] [þam eallra] [??]| [wyr][restan men], [7 to þam þe his eallra] [??]| [unweorð][ost bið, swa he nu dyde to þis ilcan] ||[22r] [þe]odric[e, 7 iu ær to Nerone þæm] | [c]a[s]ere, 7 oft eac to [mænegum hi]ora | [gelicu]m, hu ne wile [he] ðonn[e] don | swa hi dydon 7 get doð, ealle | [ða] [ric][u]þe him under bioð oððe | [awer on] n[e]aweste, forslean 7 f[or][??]|[her]egian, swæ swa fyres leg deð | drigne hæðfeld, oððe eft se b[y]r|nenda swefel ðone munt bærnð | [þ]e [w]e hatað Etne, se is [o]n #Sicilia | ðæm ealonde; sw[iðe onl]ic ðæm | mi[c]lan flode ðe gi[u on N][oes] dagum | [wæ]s. Ic wene ðæt [þu mæge ge]munan | ðæt[te] eowre [el]dran [g]io Romana | [wit]an on Torcwin[es] dagum þæs | [ofermo]dan c[yninges f]or his ofe[r]|[mettum þ]one c[y]neli[c]an naman [of] | [Rome]by[rig æresð] adydon. . Ond [eft] | swa ilce [þ]a heretogan ðe hin[e ær] | ut adrifon [h]i wolden eft ut [adri]|fan fo[r] hio[r]a ofermettu[m. ac hi] | [ne mea]hton, forðæmþe se [æfte]|ra anweald þara h[ere]to[ge]na [þæm] | rom[ani]scum [wit]um get [wyrs] li|[code þonne] se ær[ra] þa[ra] cy[nin][??]|[ga. Gif hit] þonne [æ]fre gew[ir]ð, | [swa hit swiðe] seldon gew[y]rð, [þæt] | [se anwe][al]d 7 se weorðscipe [b]ecu[me] ||[22v] [to godum men 7 to wi]su[m, hwæ]t [bið] [??]| [þær þonne licwyr]ðes bu[ton his] [??]| [god 7 his weorð]scipe, [þæs godan] [??]| [cyninges, næs þæ]s an[wealdes? For][??]|[þamþe se anwald næfre ne bið] [??]| [good buton se god sie þe hine] [??]| [hæbbe; ðy hit bið þæs monnes god] [??]| [næs þæs anwealdes], gif se | [anweald] god [bið. Forþam] hi[t b]ið | [þæ]tt[e nan man] for his [rice] | [ne] cy[mð to cræf]tum 7 to m[ed][??]|[emnesse], [ac for] [his] cræftum [7 for] | his [medumnesse he cymð to] [??]| [rice 7 to anwealde. þi ne bið nan] | man f[or his anwealde na þe] | [bet]era, [ac for his cræftum he beoð] | g[oo]d, gif [he god bið, 7 for his] | cræftum [he bið anwealdes weorðe], | [gif he] his [weorðe bið. Leorniað] | [forðæm] wis[do]m, 7 þonne [g]e [h]ine | [geleornod hæbben, ne forhyc][??]|[gað hine þonne. Ðo]nne [secge] [??]| [ic eow buton] ælcum tweo[n þæt] [??]| [ge magon þurh] hine be[cuman] [??]| [to anwealde, þeah ge] [no þæs] [??]| [anwealdes] ne [w]iln[igan]. [Ne þurfon] [??]| [ge no hogian on] [þam anwealde], [??]| [ne him æfter] [þringan]. ||[23r] [Gif] [ge wise] beoð 7 gode, he wile [folgian] [??]| [eow, þeah] ge his no ne wilnigen. [Ac] [??]| [sege me nu] hwæt eower deor[wyr][??]|[ðesta] wela 7 anwald s[ie], þe | [ge swiðost girnaþ. Ic] wat [þeah] þæt h[it] | [is þis andwearde] lif 7 [ðes bros]|nienda w[ela ðe we ær ymbe spræ]|con. Eala, [hwæðer ge netenlican] | [men] ong[it]en hw[ilc se wela] sie, | [7 se] anwald, . [7 ða woru]ld[sæ]lða? [þa] | [sin]t eowere [hl]af[ordas 7 eowere] | [wa]ldendas, [næs] [ge heora]. [Gif] ge n[u] | [gesawan hwelce mus] [þæt] [wær]e hla|[ford ofer oðre mys, 7 set]te h[im] [??]| [domas, 7 nedde hie æfter] gafole, | [hu wunderlic wolde eow] ðæt þin|ca[n. hwelce cehhet]tu[n]ge ge wol|[dan þæs habba]n, 7 mid hwelce | [hle]atre [ge wo]ldon [b]ion as[t]ered. | [H]u micle mar[e is ðo]nne [þæs] | [monnes] lichom[a to m]et[enne] [??]| [wið þæt] mod þ[onn]e [seo mus] | [w]ið [ð]one mon. Hw[æt, ge] [þonne] | [ma]gon eaðe geþencan, [gif ge hit] [??]| [georne ymbe] [smeaga]n willað [7 æfter] [??]| [spyrigan, þæt nanre] [wuh]te [lichoma ne] [??]| [beoð þonne] [tederra] [þonne] [??]| [þæs monn][es]. þ[æm] [magon derian þa] ||[23v] [læ]stan fleogan, ge ða [g]nætta[s] | [m]i[d] swyðe lytlum sticelum [him] | [de]riað, . 7 eac ða smalan [wyrmas] | ðe ðone mon ægð[er ge innan ge] | utan wyrdað, 7 h[wilum fulneah] | [de]adne gedoð; ge [f]urðum [þios] | [ly]tle loppe hin[e de]adn[e] gedeð. | Swilca wuhta h[im] deri[g]að æ[g]ðer | [g]e innan ge [utan]. On hwæm mæg | [æ]nig mon oð[rum de]rian buton | on his [lichoman, oðð]e eft on hio|ra welu[m], [þe ge] [hat]að gesæ[lða]? | Ne nan [mon] [ne mæg] ðæm [ge]|sceadwisan [mode ge]derian, ne #hi[m] | gedon [þæt hit sie ðæt ðæt hit ne] | bið. . ð[æt] is sw[i]ðe [sweotol to on]|gita[nn]e be sum[um romaniscum æ]|þelinge, se [wæs haten Liberius]. | [se] wæs to m[anegum witum ge][??]|[wo]rht, fo[rðæmþe he nolde] | [meld][ian] on hi[s] [g]eferan þe m[id] | [him s]iredon [y]mb ðone [cyning] | [þe hie ær] mid unrihte ge[wunnen] | [hæfdon. þ]a he ða beforan [ðone] | [graman] cyning gelæ[d wæs], [7 he] [??]| [hine het] secgan hwæt hi[s geferan] [??]| [wæron] ðe mid him [ymbesieredon], [??]| [þa for][ceaw] h[e] [his tungan 7] ||[24r] ...[we]a[rp] hine mid ðære tung[an] [??]| [on þæt n]e[b] foran. . Forðæm hit ge|[wearð þæt] [ðæm wis]an men com to lofe | [7 to] [wyrðs]cipe þæt se unrihtwi[sa] | [cyning] [him] tiohhode to wite. . | [Hwæt is þæt] [de]mma ðæt ænig mon|mæge oðrum do[n, þæt] he ne mæg[e] | him don ðæt ilce? Gif he ne mæg, | oðer mon mæg. . We leo[rn]odon eac | be ðæm wælreowan B[o]s[iri]dem, se | wæs on Egyptum. [ðæs leo]dhatan | gewuna wæs [þæt he wolde] ælcne | cuman swiðe a[rlice under]foon | 7 swiðe swæslice [wið ge]b[æran], ðonne | he æresð him to com. [A]c eft, ær | he him from cerde, [he] sceolde | bion ofslægen. . Ond ð[a g]eberede | hit ðæt Erculus [Io]bes [sun]u co[m] | to him. þa wolde he do[n] ymb[e] | hine swa swa he y[m]be m[a][nigne] | cuman ær dyde; wolde hin[e ad]|rencan on þære ea ðe Nilus h[at]|te. ða wearð he strengra, [7 adre]|ncte hine swiðe rihte [be Godes] | [dome], swa swa h[e] manign[e oðerne] [??]| [ær dy]de. . Hwæ[t], eac [Reg]ulu[s, se] | foremæra [her]e[toga, þa] [he feaht] | wið Africanas, [h][e h][æf]de [fulneah] ||[24v] [unasec]g[en]dlicn[e] sig[e ofer þa Afric]|anas. þa he hi ða swiðost [forslagen] | hæfde, ða het he hi binda[n 7 on ba]|lcan lecgan. ða g[ebyrede] [hit swiðe] | h[r]aðe þæt [he wearð ge][bunden mid hira] | racentum. [Hwæt wenst] [þu þonne] | hwæt godes se [anweald sie, þonne] | he on nane [wisan] his agenes c[ræf]|tes ne #mæg fo[rbug]an þæt he ðæt ilc[e] | yfel ne #geðaf[ige] oðrum [monnum] | þæt he ær [oðrum dyd]e? Hu ne is | se anw[eald þonne þ]ær nauht? | Hwæt [wenst þu? gif se] w[e]orð[scipe] | [7] se [anweald his agnes þonces god wære 7 his selfes anweald hæfde, hwæðer he wol][??]|[de þam for cuðestum monnum] | folgian [swa he nu h]wilu[m de]ð? Hu | [ne wast þu þæt hit nis nauht gecynde ne nauht gewu][??]|[nelic] [þæt ænig wiðerweard þing] [??]| [bion gemen][ged wið oðrum wiðerweardum], [??]| [oððe ænige] [geferrædenne wið habban? Ac seo] [??]| [gecynd] [hit onscunað] þæt hi ne | [magon] [we]orðan [t]ogædere [ge]meng|[ed, þe] [m]a ðe þæt good 7 ðæt [y]fel | [magon] [ætg]ædere bion. . Nu þe is | [swiðe ope]nli[c]e [gec]yðed þæt [þis] [andwear][??]| [de] [rice 7] þas [weo]ruld[gesælþa 7] [??]| [þes anweald of heora] [a]gnum ge[cy][??]|[nde 7 heora agnes] [gewealde]s nauht ||[25r] [gode ne s][ien]t, ne he[o]ra s[e]lfr[a] | [nanne] [anw]ald [n]abbað, nu hi willað | [clifian] [on þam wy]rrestan monn[um], | [7 him] [geþafiað þæt hi bio]ð hiora hla|fordas]. [Nis ðæs] [nu na]n [tweo] ð[æt] | [o][f]t [þa eallra] [forcuþ]estan men] | [cu]mað [to þam] [anwealde] [7 to þam] | w[eor]ðscipe. G[if se] [anwe]ald [ð]onne | o[f] h[i]s a[genre gecyn]de 7 his ag[n]es | [gewea]ld[e]s [god wære, ne und]erf[en]g[e] | [he næ]fr[e þa yfelan ac þa go]dan. | þ[æ]s ilcan [is to wenanne to eallum] | ð[æ]m [ge]s[ælþ]um [þe seo wyrd] bren|[gð þisses andweardan lifes ge] on | [cr]æftum [ge on æhtum; forþæmþe] | hi [hwi]lum [becumað to þam for]|cuðestu[m. Hw]æt, we [ge][nog georne] | witon ð[æ]t [na]nne m[on] [þæs ne tweoð] | þæt se sie strong on [h]i[s mæg][ene þe] | mon gesihð þæt st[ronglic] [weorc] | wyrcð; . ne [þonne ma], gif h[e] [hwæt] | bið, ne tweoð nænne mon [þæt he] | hwæt ne sie.
 Her end[að sio for]|me boc Boetius 7 on[ginneð sio æftere].18
||[25v]   [S]wa m[æ]g eac se [dream][??]|[cræft] ðæt se mon bið [d]ream[e][??]|[re], 7 se læce[cræft þæt] he [??]| [bið] læce, [7 seo racu deð] [??]| [þ]æt [he bið reccere. Swa] d[eð] [eac] | se g[ecynda] [cræft] [æ]lcum [men] [??]| [ð]æt [þæt god ne] [mæg] [beon wið ðæt] | [y]fel [ge][menged], [ne þæt y]fel [w]ið þæt | [g]od; þ[eah hie buta on anum men] [??]| [si]en, [þeah bið ægðer him] onsu|[ndran. þæt gecynd nyle næ]fre | [nanwuht wiðerwear]des [l]ætan | [gemengan, fo]rð[æm heora æ]gðer | [onscunað oðer, 7] ægðer wile bion | þæt ðæt [hit bið. Ne mæg] se wela | [gedon þæt] se [gitsere] ne sie | [gitsere, ne] [ða grun]dleasan | [gitsunga] [g]efyllan; [ne] se an|[weald ne] [mæg] gedon [his] waldend | [wea]ld[e]n[dne]. Nu þonne nu ælc | [gesc]eaft onscunað ðæt ðæt | [hire] wiðerweard bið, 7 swiðe geo|rne tiolað þæt hit him þæt from | as[c]ufe, . hwyl[ce] twa [si]nt þon|ne wiðerweard[ran] [betwuh him] | [þ]onne god 7 yfel? [Ne] [weorþað hi] | [næ]fre tosomne g[e][feged. Be] | [þæ]m [þ]u meah[t] ong[itan, gif þa] ||[26r] [gesælþa ðises andweardan [??]| lifes þurh hie selfe heora [??]| selfra geweald ahton, 7 of heora [??]| agnum gecynde gode wæron, þonne [??]| woldon hi simle on þam clifian þe] [??]| [him] [god mid] [worhte, nalæs yfel]. [??]| [Ac ðær] [ðær hi gode beoð, þonne] [??]| [beo]ð hi [þurh] [þæs godan monnes] | [g]od [gode þe] [him god mid wyrcð], | [7 s]e [bið þurh God] [god. Gif hine] | [þonne] y[fel] mon [hæfð], [þonne] | [bi]ð he yfel þurh [þæs] [monnes] | [yfel] þe [h]im [y]fel [mid] [deð, 7 þurh] | [d]io[ful]. Hw[æt g]od[es is se] [wela] | ðonne, [ðonne he ne mæg þa gru]|ndl[e]asan [gitsunga afyllan] | þ[æ]s gits[e]res; oððe [se anweald], | ðonne he ne mæg [his wa]ld[end] | waldendne gedon? [Ac hine] [ge]|bindað þa won [w]eln[unga m][id] | hiora unabindendlicum r[a]|centum. ðeah mon [nu] yfelum | men anwald selle, ne ged[eð] se | anwald hine [g]odne ne me|[do][m]ne, gif [h]e ær næs, ac ge|[op]enað his yfel, gif he [ær yfel] | [w]æs, 7 ged[e]ð hit ðonne sweo[??]|[t]ol, gif hi[t] ær næs. Forðæm ||[26v] [þeah he ær yfel wolde, þonne nysste [??]| he hu he hit swa fullice acyðde, [??]| ær he fullne anweald hæfde. [??]| þæt gewyrð for þam dysige [??]| þe ge fægniað þæt ge [??]| moton sceppan þone naman, [??]| hatan þæt sælþa þæt nane ne] [??]| [beoð, 7 þæt medumnes] [þæt nan] [??]| [medomnes ne beoð]. [forþam hi] [??]| [gecyðað] [on heora endunge, þonne] [??]| [hie] [endiað, þæt hie nauðer] [??]| [ne] [bioð, forþæm nawðer ne se] [??]| [wela ne] [se anweald ne se] weo|[rðscipe] [ne beoð to wenanne þæt] hit | [seo] [soþe gesælð sie. Swa] hit | [is nu hraðost to secganne] be | [eallum þam] wo[ru]ld[gesælðum þe] [??]| [seo wyrd] b[reng]ð, [þæt nan] [??]| [wuht on nis] ðæs [þær to wilnianne] | [seo], [forþam]ðe þær na[n] #wuht ge|[cyn]delic>[es] godes on nis þæs ðe | [of him] cume. þæt is on #ðæm sweo|[tol þæt hi] hi symle to ðæm godum | ne [ðeodað, ne] ða yfelan gode | ne ged[oð] þe [hi hie of]tosð to #ge|þio[da]ð.
 [Ða] se Wisd[o]m ða [þis] [spell] | ðus ar[e]aht hæfde, ða ong[an] | h[e e]ft giddian [7 þu]s cwæð:
||[27r] [  Hwæt, we ealle witon hwelce [??]| ærleste
  ge neah ge feor [??]| Neron worhte,
  Romwara cyning, [??]| þa his rice wæs
  hehst under [??]| heofonum, to hryre monegum. [??]|
5  Wælhreowes gewed wæs ful [??]| wide cuð
  unrihthæmed, [??]| arleasta fela,
  man and] [??]| [morðor], [misdæda worn], |
  [u]nriht[wises in][widþoncas.
  He] | [het] him to gam[ene geara for]|bær[nan
10  Romana] [burig, sio his] | rices wæs
  [ealles] [eðelstol]. [He for] | un[snyttrum
  wolde fandian] | gif þæt [fy]r meahte
  [lixan swa] | leohte and swa longe [eac,
  read ra]|[se]ttan, swa he Ro[mane
15  secgan] | geherd[e] þæt on sume [tide
  Troia] | burg o[fe]rtogen hæfd[e]
  le[ga leo]|htost, lengest burne
  [hama un]|der hefonum. Næs þæt he[r]l[ic dæd], |
  þæt hine swe[l]ces ga[me]n[e]s gilpa[n] | lyste,
20  þa h[e] ne earnade elles | wuhte,
  buton þæt he wold[e] o[f]er | [w]erðiode
  his an[es] hu[ru] anwald | [cyðan.
  Eac hi]t ges[æ]ld[e æt] [??]| [sumum cierre]
  ðæt [se] il[ca] [??]| [het ealle] [acwellan] [??]| ||[27v] 25  [þa ricostan Romana witan
  and þa [??]| æþelestan eorlgebyrdum
  þe [??]| he on þæm folce gefrigen [??]| hæfde,
  and on uppan agene broðor [??]|
  and his modor mid meca ecgum, [??]|
30  billum ofbeatan. He his bryde [??]| ofslog
  self mid sweorde, [??]| and he symle wæs
  micle] [??]| [þe bliðra on] [breostcofan] [??]|
  [þonne he swylc][es] mo[r]ð[res] mæs[t] | [gefremede.
  Nal]les sorgode hw[æ]|[ð][er sið][ðan a]
35  [mi]ht[ig d]rihten | [ametan wolde
  w]rece [be] g[ewy]r|h[t]u[m] wohfremm[en]du[m],
  ac h[e] | on [fer]ðe fægn facn[e]s and searu|[wa
  w]ælrio[w] wunode. Wiol[d] em[ne] | [s]wa [þeah]
  ealles þ[iss]es [mæran] | middan[gea]rdes,
40  swa [swa lyft and la]|gu land [y]m[b]cly[pp]að,
  garsecg | embegyrt gumena ri[ce],
  secg | ge sitlu, suð, east and west,
  oð #ða | norðmestan næssan on eorðan; |
  [ea]ll þæt Nerone nede [oð]ðe l[ustum], [??]|
45  [heaðo]rinca geh[wi][lc, heran] [??]| [sceolde.
  He] h[æ]fde h[im] [to gamene], [??]| [þonne he on gylp astag,
  hu [??]| he eorðcyningas yrmde and cwelmde. [??]|
  Wenst ðu þæt se anwald eaðe ne meahte] ||[28r]   [godes ælmihtiges þone [??]| gelpscaðan
50  rice berædan [??]| and bereafian
  his anwaldes [??]| ðurh þa ecan meaht,
  oððe [??]| him his yfeles elles gestioran? [??]|
  Eala, gif he wolde, [??]| ðæt he wel meahte,
  þæt [??]| unriht him eaðe forbiodan! [??]|
55  Eawla, þæt se hlaford]. [??]| [hefig] gi[oc slepte
  sware] [on þa] | sw[yran] sin[r]a [ðegena],
  [ealra ðara] | [hæ]leð[a þe on his tidum
  geond þas] [??]| [lænan woro]ld lib[an sceoldon.
  He] [??]| [on unscy]ld[gu]m eo[rla blode
60  his] [??]| [sweo]rd [sel]ede swiðe [gelome;
  ðær] [??]| [wæs swiðe s]weotol, [þæt we sædo]n oft, |
  [þæt se an]wald ne d[eð awiht] godes |
  gif se wel nele þe [his gewea]ld | hafað.19 |
     [ð]a [se] Wisdom [ða þis le]oð |      a[su]ngen [hæfde, ða ge]su|     [g]ode h[e; 7] þa [andswar]ode |    þæt [Mod 7 þus c]wæð:20 [Ea]la, | Gesceadwisn[es hw]æt, þu [w][as]t þæt ||[28v] [me næfre seo gitsung 7 seo gemægð [??]| þisses eorðlican anwealdes [??]| forwel ne licode, ne
ic ealles [??]| forswiðe ne girnde þisses [??]| eorðlican rices, buton tola ic [??]| wilnode þeah 7 andweorces to þam [??]| weorce þe me beboden was to wyrcanne; [??]| þæt was þæt ic unfracodlice 7] [??]| [gerisenlice mihte] [steoran 7 reccan] [??]| [þone an][wal]d [þe me befæst] [??]| [wæs. Hwæt], [þu wast þæt n]an [??]| [mon ne mæg] [nænne cræ]ft [cy]ð[an] [??]| [ne nænne an][weald] reccan ne [stio][??]|[ran butun] [tolum] 7 and[weorce]. [??]| [þæt bið ælce]s cræftes and[w]eo[rc] | [þæt mon] [þone] cræft [buton] wyr[c][??]|[an ne mæg]. [þæt b]ið þonn[e cyninges] [??]| [andweorc 7 his tol] mid to ric[s][??]|[ianne, þæt he h]æbbe [his lond full][??]|[monnad; he sce]al ha[bban geb]ed|[men 7 fyrdmen] 7 weorcmen. Hw[æt], | [þu wast þæ]tt[e b]utan þissan to|la[n nan cy]ning his cræft ne | [mæg cyðan]. þæt is eac his ondweo|rc, [þæt he habban] sceal to #ðæm t[o]|lu[m þam þrim ge]fer[scipum] | bi[wiste. þæt is þonne heora biwist]: | l[and to bugianne, 7 gifta, 7 wæpnu, 7 mete, 7] ||[29r] [ealo, 7 claþas, 7 gehwæt þæs ðe þa [??]| þre geferscipas behofiað. Ne mæg he [??]| butan þisum þas tol gehealdan, ne [??]| buton þisum tolum nan þara þinga [??]| wyrcan þe him beboden is to wyrcenne. [??]| Forþy ic wilnode andweorces] [??]| [þone anweald] [mid to reccenne, þæt] [??]| [mine cræftas] [7 anweald ne wurden] [??]| [forgitene 7] [forholene. Forþam ælc cræft] [??]| [7 ælc anweald bið sona] [forealdod 7 for]|sugod, g[if he bið] [buton wisdome]; | forðæm ne #mæg [non] [mon nænne] | c[ræft] bri[ngan buton] [wisdome]. | forð[æm]þ[e] swa [hwæt swa] [þurh dy]|sig gedon bið, [þe mæg] [hit mon] | næfre to [cræfte gerecan]. [þæt is nu]|[hra]ðost to [secganne], [þæt ic wilnode] | [we]orðfullice to [libb][anne þa hwi]|le þe ic lifde, [7 æfter minum] | life þæ[m] monn[um to læfan]ne | þe æfter m[e] w[æren min gemyn]|dig on godum weorcum. Ða | ðis þa gesprecen [was, þa ges]u|gode þæt Mod, 7 [seo Gesceadw]isnes | ongon sprecan [7 þus cwæþ]:21 Eala, | [M]od, [eala; an yfel is s]wiðe to | anscunianne. [þæt is þæt þætte swiðe s]ingalli|ce 7 swiðe h[efiglice beswicð ealra] ||[29v] [þara monna mod þe beoð on [??]| heora gecynde gecorene, 7 þeah ne [??]| beoð to þam hrofe þonne git cumen [??]| fulfremedra mægena; þæt is þonne wilnung [??]| leases gilpes 7 unryhtes anwealdes 7 [??]| ungemetlices hlisan godra weorca ofer eall] [??]| [folc. Forþam wilnigað] [monige men] [??]| [anwealdes þe hie] [woldon habban] [??]| [godne hlisan, þeah] [hi his unw]yr|[ðe sien; ge fur][ðum] s[e eal]ra | [forcuþesta] [wilnað þæ]s ilcan. . Ac | [se þe wile wis][li]ce 7 geornlice | [æfter þam] hlisan spyrian, | [þonne] [ongi]t [he] swiðe hræðe | [hu lytel] he bið, 7 hu læne, 7 hu | [tedre, 7 hu] [be]dæled ælces godes. . | [Gif þu nu] [geornl]ice smeagan wilt | [7 witan wilt] [y]mb [e]alræ þisse | eorðan ym[bh]wyrft from eas|teweard[an] [ðis][ses] middangeard[es] oð | weste[wea]r[d]ne, 7 from suðewe|ardum oð norðeweardum, swa | [swa] þu liornodest on #þære bec þe As|tralogiu[m] ha[t]te, ðonne meaht | [þ]u ongetan [þæt h]e is eal wið þone | heofon to #meta[nne swi]lce an lyt|lu price o[n bradum] brede, | oðþe ro[ndbeag on] scelde, æf[te][r] ||[30r] [wisra monna dome. Hu ne wast þu [??]| þæt ðu leornodest on Ptolomeus [??]| bocum, se towrat ealles þises [??]| middangeardes gemet on anre [??]| bec? þær þu miht on [??]| geseon þæt eall moncynn 7 ealle] [??]| [netenu ne ][notigað nawer] [??]| [neah feorðan] [dæles þisse eorðan] | ð[æs] þe men ge[f][aran magan, for][??]|[þæmþ]e hy hi[t ne] [magon eall ge]|[b]ugian, sum [for] [hæto, sum for] | cile; 7 þone mæs[tan] [dæl his] | h[æf]ð sæ oferseten. [Do nu of ðam] | feorðan dæle [an þinum] [mode] | eall þ[æt seo sæ his ofseten] [hæ][fð], | [7] e[a]l [þa scear]d þe hio [hi]m on ge|[numen hæf]ð, 7 ea[ll þæt] his fen[n]as | [7 mor]as [genumen habbað], 7 eall þæt | [on e]allum þiodum [weste]s ligeð, | [þon]ne meaht þu o[ngitan] þætte þ[æs] | ealles nis monnu[m þonne m]are | læfed to [bugianne, b]uto[n swel]ce | on lytel [ca]uertun. [Is þæt] þonne | fordyslic ges[winc þæt] ge winnað | [eow]re woruld to ð[on] þæt ge wil|[n]iað eower[ne] hlisan unge[met]|[li]ce to [bræda]nne ofer swelcne | [ca]uert[on. swelc]e þæt is ðætte men ||[30v] [bugiað þisse worulde fulneah swilce [??]| an prica for þæt oðer. Ac hwæt rumedlices [??]| oððe micellices oððe weorð[??]|fullices hæfð se eower gilp þe ge [??]| þær bogiað on þam fiftan dæle] [??]| [healfum londes 7 unlondes, mid] [sæ], [??]| [mid fænne, mid ealle, swa hit i]s [gen]er[wed]. [??]| [To hwon wilnige] [ge] þon[ne to] [??]| [ungemetlice þæt ge] [e]owern[e naman] [??]| [tobrædan of][er] þone teoð[an dæl], [??]| [nu his mare] nis mid sæ, mid | [fænne, mid ea]lle? Geðencað eac | [þæt on ð]isum lytlan pear|r[oce þe] [we æ]r [y]mb spræcon | b[ugiað] [sw]iðe [m]a[neg]a [þ]eoda 7 s[wi]|ðe [misl]ica, [7 sw]iðe un[gelica ægþer] | ge on spræ[ce g]e o[n þe]awum [ge on] | eallum sidum, ealra þara [þe]oddmg type="blur">[a] | þe ge [nu] wilniað swiðe [ungemetlice] [??]| [þæt ge scylo]n eowerne naman | ofer to[br][æ]dan. þæt ge næfre ge|don ne m[a]gon, forðon hiora | spræc is todæled on twa 7 [on] hund|seofontig, [7] ælc þara spræca is | todæled on m[anega] þiod[a], 7 þ[a sint] | tolegena 7 tod[ælda] mid [sæ] 7 [mid] | [w]udum 7 mid mun[tum] 7 [mid] [f]en[num], [7] | mid [m]anegum 7 m[id mislicum] west[e][num] ||[31r] [7 ungeferum] londum, þæt hit fur[ðu][m] | [cepemen ne gefara]ð. . Ac hu mag [??]| [ðær þonne synderlice] anes rices mon|[nes nama cuman, þon]ne þær mon | [furðum þære burge nam]an ne #ge|[herð ne þære þeode þe he] on ham|[fæst bið? þy ic] [nat for hwilc][on] dysige | [ge gir]nað þæt ge [woldon eowe]rne na|[m]an tobrædan [geond ea]lle eor|þan; þæt ge næfr[e gedo]n ne #magon, | ne #furðum nawer [ne][ah. Hw]æt, þu | [w]ast hu micel [Romana] [ric][e] wæs | on Marcus[es dagum] [þæs] here|t[ogan; se wæs oðre naman] haten | Tu[llius, 7 þriddan Ci]cero. Hwæt, he | [cyðde on sumre his b]oca ðæt|[te þa get Romana nama ne] come ofer | [þa muntas], þa [we h]atað Cauc[a]|[seas], ne ða Sciððeas [þe] on [o]ðre | healfe þara [mu]nt[a bugia]ð fu|rðum þære [burge na]man ne | þæs folces ne #ge[he]rdon, . ac þa #he | com ærest to Pa[rðum], 7 wæs [þær] swi|ðe niwe. . ac he [wæs] þeah þær|[ymbutan] manegum folce | [swiðe e]ge[f]ul.  Hu ne ongite ge | [nu] hu nearo se eower hlisa | bion wile þe ge þær ymb swincað ||[31v] [7 un]rihtlice tioliað [to gebrædanne]? | [Hwæ]t wenstu hu [micelne hlisan 7 hu] | [m]icelne weorðsc[ipe an romanisc] | man mæge habb[an on þam lande] | þær mon [furðum ðære burge na]|man ne [geherde, ne ealles ðæs fo]|lces h[lisa ne com? þeah nu hwelc] | mon u[ngemetlice 7 ungedafen]|lice wiln[ige þæt he] s[c]y[l]e [his] | hlisan [tobrædan ofer] ealle [eor]|þan, [he ne mæg þæt] forðbringan, | for[þamþe þara ðeod]a þeawas | sin[t] [swiðe] [ungelice], 7 hiora ge|seten[essa swiðe] [mislica], swa ð[æt]te | [þæt] on oð[rum lande betst licað] | þætte þæt bi[ð hwilum] o[n] ðæm [oðr]um | [t]ælwyrðl[ic]osð, 7 eac micles wit[es] | wyrðe. Fo[rðæm] ne #mæg nan m[o]n | habb[an gelic] lof on ælcum londe, | [forþonðe on] ælcum londe ne | licað [þæt] on [oð]rum [li]cað. . Forðy sce|olde [ælc mon bion o]n ðæm wel gehe|alden þæt he [on his] agnum earde | licode. þeah [he nu] maran wilnig[e], | he #ne mæg furðum [þæt] for[ðbrin]|gan, for[þ]æmþe sel[dhwonne] | bið þætte auht moneg[um] mon[nu]] [m] | anes hwæt [licige. forþy wyrð oft] ||[32r] [godes monnes lof alegen inne on þære [??]| ilcan þeode þe he on hamfæst [??]| bið, 7 eac forþamþe hit] [??]| [oft] [swiðe] [sarlice gebyrede þurh þa] | h[ea]rd[sælþa þara writera] | [ð]æt hi for [heora] [slæwðe 7 for gi]|meleste 7 eac [for recceleste for]|leton unwriten [þara monna ðeawas] | 7 hiora dæda, þe [on] [hiora dagum] | formæroste 7 [weorðgeornuste] | wæron. . 7 þeah [hi] [nu eall hiora] | lif 7 hira dæd[a] awr[iten hæfdon], | swa swa hi sceold[on] ] [gif he dohton], | hu ne #forealdodon þa [ge][writu] | þeah [7 los]od[on þ]on[eca]n [þe hit wære], | swa some swa þa [writeras] [dydon, 7] | [e]ac þa ðe hi [y]m[b wr][iton. 7 eow þincð] | [þe]ah þæt ge h[æ]bben ece [are gif ge mæ]|gen [on ealre eow]erre [worulde ge]|earnigan [þæt ge hæbben] [godne hlisan] | æfter eowrum [dagum]. [Gif þu nu] | getelest þa hwila þ[isses] [andweardan] | lifes 7 þisses hwil[end][lican wið þæs] | ungeendodan lifes [hwila, hwæt] [bið] | [hit þonn]e? Tele nu þa lengu [þ][ære] | [hwile] þe þu þin eage on bepr[e]wa[n] | [m]æge wið ten ðusend wintra; þon|[ne ha]bbað þa hwila hwæthwugu ||[32v] [onlices, þeah hit lytel sie; þæt is þonne [??]| þæt heora ægþer hæfð ende. Tele nu [??]| þon þæt ten þusend geara, ge þeah þu] [??]| [ma wille, wið þæt ece 7 þæt ungeendode] [??]| [lif. þonne ne finst þu þær] [nauht] [??]| [angelices, forðam] [þæt] ten ðusen[d] | [geara, þeah hit lan]g ðince, ascor|[taþ, 7 þæs oðres næ]fre ne #cymð | [nan ende. Forþ][æ]m hit nis no to | [metanne þæt geen]dodlice wið ðæt | [ungeendodlice. þe]ah þu nu telle | [from þises m]iddangeardes fru|[man oð ðone] [end]e, 7 mete þonne | [þa gear wið þæt] ðe nænne ende næfð, | [þonne n]e bið þ[ær] nauht anlices. | [Swa bið] [eac] se hlisa þara for|[emærena monn][a; þ]eah he hwilum | [lang sie, 7 fel]a geara þurhwu|[nige, he bið þ]eah swiðe sc[ort] to | [metanne wi][ð] ðon[e] þ[e] n[æ]fre | [ne geendað]. [7 ge ne] reccað ðeah | [hweðer ge a][uh]t to gode don wið | [ænegum oþ][rum] þingum buton | [wið þam] [lytlan] lofe þæ[s] folces, | [7 wið] þæm scortan hlisa[n þe we ær] | [y]mb spræcon. [Earniað þæs, 7 for]|sioð þa cræftas eoweres ingeðonc|es 7 eowres andgietes 7 eowre gescead ||[33r] [wisnesse, 7 wold]on [habban] eowerra | [godena weorca mede æt fr]emdra mo|[nna cwiddunge. Wilnigað þ]ærto þære | [mede þe ge to Gode] sceolden. | [Hwæt, þu gehyrdest þætte] gio dagum | [gelomp þæt an swiðe wis] mon 7 swiðe | [ri][ce] ong[an fandigan an]es uðwitan | 7 hine bismro[de, forðæm] he hine | s[wa] orgellice [up ahof, 7 bodo]de þæs | [þæt h]e uðwita w[ære. ne cyðde] he | hit mid nænum [cræftum], ac mid | leasum 7 ofer[modlicum] gelpe. | þa wolde se [wisa mon his fa]ndi|an, hwæðer he [swa] w[is wære] swa he | self wende þ[æt he wære. Ongon] hi|[ne] þa hys[pan], 7 he[armc]widian. . | þa geherde [se] uðwita swiðe ge[þy]|ldelice þæs wisan m[onnes word] | sume hwile. . ac siðð[an] he his | [h]ispinge gehered hæfde, [þa scy]lde | he ongean swi[ðe ung]e[þy]ldel[ic]e, | þeah he ær li[cet]te [þæt he uðwita] [wære. Ahsode hine þa eft hwæðer him þuhte þæt he uþwita] | wære þe nære. ða a[nds]warode [se] | wisa mon him 7 cwæð: Ic [wolde cwe]|[þan] þæt [þu] uðwita [wær ]e, gif þu ge|[ðyldig w]ære 7 gesugian meahte. | [Hu la][ngsum] wæs him se hlisa, þa | [he] ær mid leasungum w[iln]ode. ||[33v] [Hu ne forb]ærst [he] [þa þærr][i]hte | [f][or] ðæm anu[m andwyr]de. Hwæt | forstod þ[onne] [þæm betstum] | monnum [þe] [ær us wæron þæt hi] | swa swiðe wi[lnodon þæs idelan gilpes] | 7 þæs hlisan [æfter heora de]aþe? | oððe [hwæt forstent h]it þæ[m] | þe nu [sindon? þy] wære ælc[um] [men] | mar[e] þ[earf þæt he] wilnode [godra] | cræf[ta þonne leases] hlisan. Hw[æt] | hæfð [he æt þam hl]isan æfter | [þæs lichoman gedal]e [7 þ]ære | saw[le? Hu ne] [witon we] þæt ealle [men] | lichom[lice swelta]ð, 7 þeah sio sawl | bið libb[ende? Ac si]o sawl færð | swiðe [friolice to] hefonum, siðð|an h[io ontiged] bið, [7 f]o[r] þæm car|cer[ne þæs lic]homan onlesed | bið. [Heo for]sihð þonne eall | [ðas] [eorðlica]n þing, 7 fægnað | [þ]æs þæt hio [mot] brucan þæs heofon|lican, siððan hio bið abrogden | from ðæm eorðlican. þ[o]nne þæt | mod him selfum gewita bið God[es] | willan.
 ða se Wisdom þa [þis] | spel areaht hæfde, ða o[ngan he] | gyddian 7 ðus singe[nde] [cwæð]:22
||[34r]   [Gif nu hæleða hwo][n]e hlis[an] [lyste], |
  [unnytne gelp agan] [wi]lle,
  þonn[e] | [ic hine wolde wordum] biddan |
  [þæt he ine æghwon][on] utan ym[??]|[beþohte,
5  sweotole] [ymbsawe], suð, | [east and west,
  hu widgil] [sin]t w[olcnu]m | [ymbutan]
  [heofones] [hwealfe. Hi]ge|[snotr]um [mæg]
  [eaðe ðincan þæt] [þeos] | [eo]rðe s[ie]
  ea[ll for] [ðæt oðer] [unig][??]|[met ly]tel;
10  [þeah] [hio unwi][sum] wid|[ge]l þ[inc]e,
  [on ste]de [strong]lic ste[o]|rleasum m[en,
  þeah mæg þ]one | [w]isan [on gewitlocan
  þære git]s[un]|ge gelpes scamian,
  ðon[ne] hine þæs | hlisan h[ea]rdost lys[teð],
15  [and he] þeah | ne #mæ[g] þon[e tobr]edan
  of[er] ðas | nearowan næni[ge] ðinga
  [eor]ðan | sceatas; [i]s ðæt [unnet] gel[p!
  Ea][la], | [o]ferm[odan], hwi eow a l[ys][te
  m]id | eowrum swiru[m] selfr[a willu]m |
20  þæt swære gioc s[y]mle [under][lutan]? |
  Hwy ge ymb ðæt unn[et ealn][i]g swi|ncen,
  þæt ge þone hlisan [hab][ba]n tili|[að]
  ofer #ðioda ma [þonne] [eo]w þearf | [sie]?
  Þeah eow nu gesæle þæt eow suð | [oððe norð
25  þa] [ytm]estan eorðbu|[ende
  on monig ðiodisc] miclum herien, |
  [ðeah hwa æðele sie] eorlgebyrdum, ||[34v]   [welum] ge[weorð][ad, and on wlencum ðio], [??]|
  [du]guðu[m diore], [deað þæs ne scri]|feð,
30  [þ ]onn[e him rum forlæt rodo]|ra wald[end],
  [ac he þone welegan wæ]|dlum [gelice]
  [efnmærne gedeð æl][??]|[ces ðinges].
  [Hwær sint nu þæs wisan] | Wel[andes] [ban,
  þæs goldsmi][ðes, þe] | wæs [geo mærost?
35  Fo][rþy] ic [cwæ]ð | [þæs] [wisan Welandes] [ban],
  forþy | [ængum] [ne mæg eorð][buen]d[ra
  se] [??]| [cræft] [losian þe] [him Crist] onlænð. |
  [Ne mæg mon æfre þy eð ænne wræccan] [??]|
  [his cræftes beniman, þe mon] [??]| [oncerran mæg
40  sunnan onswifan], [??]| [and ðisne swiftan rodor
  of his rihtryne] [??]| [rinca] [ænig].
  [Hw]a [wat nu þæs wisan Wela][??]|[ndes ban],
  [on h]wel[c]u[m hi hlæwa hru]|[san þeccen]?
  [Hwær] is [nu] se #r[ica Roma][??]|[na wita],
45  [and s]e aroda, þe #we [ym]b [spre][??]|[cað],
  [hiora heretoga, se] gehat[en] | [wæs
  mid þæm] [burgwaru]m Brutus | [nemned]?
  [Hwæ][r is eac se wis]a and se | [w]eorð[georna]
  [and se fæstræ]da fol|[ces hy]r[de,
50  se wæs] uðw[ita ælces] [ðing][??]|[es,
  cene and cræftig, ðæm] [wæs Caton] | nama?
  [Hi wæron] [gefyrn forðge]|witene;
  [nat nænig] [mon hwær hi nu] | sindon.
  [Hwæt is] [hiora here buton] ||[35r] [s]e hlisa an?
55  [Se i]s [e]ac to lytel sw[elcra] | lariow[a],
  f[orðæm þa m]agorincas | [ma]ra[n wyrðe
  wæron on] worulde. | [Ac hit is wyrse nu,
  þæt] ge[on]d þas eor|[ðan æghwær sindon
  hior]a gelican | hwon [ymbspræce,
60  sume] openlice | [ealle f]o[r]gi[tene,
  þæt hi se hlis]a hiw|[cuðe ne mæg
  foremære wer]as forð | [geb]rengan.
  [Ðeah ge nu wenen and wilni][??]|[gen]
  þæt ge l[ange tid libban moten], |
65  hwæt [iow æfre þy bet bio o]ððe | þin[ce?
  Forðæm þe nane forlet], [??]| [þeah hit lang ðince,
  deað æfter] [??]| [dogorrime, þonne he hæfð dri][??]|[htnes leafe.
  Hwæt þonne] [??]| [hæbbe hæleþa ænig,
  guma æt þæm gilpe], [??]| [gif hine gegripan mot
70  se eca] | [deað æfter þi]ssum [worulde?]23 |
     [ð]a se #Wisdom þa [þis leoð asu][??]|     [ng]en hæfde, [ða] [ongan he] |      spillian 7 ðu[s cwæð]:24 |
     Ne [wen ðu] no [þæt] ic [to anwi]llice | winne [wið] ða w[yrd. for]ðæm ic hit | [no] self nauht ne [ond]ræde, for | [þam hit] [oft gebyreð] þæt sio lease | [wyrd nauþer] [ne mæ]g þæm men | [don] [ne] f[ult]u[m] ne [eac] nænne d[em]. | [Forþam] [hio nis] nanes l[ofes wyrðe], ||[35v] [for][þam] hio [hire] s[e][lf gecyð þæt heo] [??]| [nanwuht ne bið; ac heo onwrihð] [??]| [hire æ]welm [þ]on[ne] [heo geoþenað hiore] | [þea]wa[s]. Ic [we]ne ð[e][ah þæt ðu ne] [forstande] | nu get hwæt [ic þe to cweðe. forþam] | hit is wund[orlic þæt ic secgan wille, 7 ic] [??]| [hit mæg uneaðe mid word]um [a]re[c]|can swa [swa ic wo]lde; [þæt] is ðæt [ic wat ðætte] | sio wi[ðerwearde wyrd bið æ]lc[um men] [??]| nyt[wyrðre þonne s]io [orsorge]. | [F]orð[æm seo orsorge] [s]im[le] lihð | 7 licet [þæt mon scyle wenan þæt] hio is sio | soðe [gesælð; ac sio] wiðerwe[arde] | [i]s s[io soðe gesælþ, þ]eah [hw]æm | [swa] ne [þynce], [forðæm heo is fæst][??]|[r]æd 7 [gehæt] [si]mle [þætte soð bið. Sio] [??]| [oðru is leas 7 beswicð ealle hire] [??]| [geferan, forðæm hio hit gecyð self] [??]| [mid hire] [hwurfulnes]se [þæt hio bið] [??]| [swiðe wancol]; ac sio wiðerwe[arde] | ge[bet 7 ge]l[æreð] ælcne þara þe | hio hi [to ge]þiet. Sio oðru gebinð | ælc ðar[a mod]a ðe hire brycð | mid ðære h[i]wunga þe [hio] l[ic]et þæt hio | sie [god. s]io [w]iðerwe[arde] [þonne] | onb[inð 7 gefreoð ælc] [þara þe] | hio to [geðiet, mid] ðæm [þe hio] [him] | [geopenað hu tiedre] ||[36r] [þæs andweardan gesælða sint. Ac seo orsorhnes [??]| gæð scyrmælum swæðer windes [??]| pyf; sio wiðerweardnes þonne bið simle [??]| untælu 7 wæru, ascirped mid þære [??]| styringe hire agenre frecennesse. Ac sio [??]| lease gesælð hio tihð on last [??]| neadinga þa þe hiere to geðeodað] [??]| [from þæm] soð[u][m gesælðum mid hiere] | [ol]iccun[ge]. sio [wið][erweardnes þonne ful] | [of]t ealle ða #ðe [hie][re underþeodde bioð neadi]|nga getyhð to #ð[am] [soðum gesælðum], | swa swa mid an[gl][e fisc gefangen bið]. | ðincð ðe nu [þæt lytel] [gestreon 7 lytel] | eaca þinra g[esælða] [þætte ðeos reðe 7] | þios egeslice wið[erweardnes þe] [bringð?] [??]| [þæt] is þæt hio ðe swiðe hraðe ða [mod þe geope]|nað þinra getreowra f[reo]nd[a] [7 eac] | þinra fionda, þæt þu hi miht [swiðe swe]|otole tocnawan? . Ac þæ[s leasan ge]|sælða, þonne hi ðe from gew[it][að], | þonne nimað hi hiora [men mid him], | 7 lætað þine feawan g[etreowan] mid | ðe. Hu woldes ðu nu ge[byc][ggan þa] | [þ]u gesælegost wære 7 þ[e þuhte þæt] | [se]o wyrd swiðost [on þinne willan] [??]| [wod][e]? mid hu m[icelan feo woldest þu] [??]| [þa habban geboht þæt ðu switole [??]| mihtest tocnawan þine frind 7 ðine fynd?] ||[36v] [Ic wat ðeah þæt ðu hit woldest [??]| habban mid miclan feo geboht [??]| þæt ðu hi cuðest wel toscadan. [??]| þeah þe nu þince þæt ðu [??]| deorwyrðe feoh forloren [??]| habbe, þu hæfst þeah micle [??]| diorwyrðre mid geboht; þæt [??]| sint getreowe friend; þa ðu [??]| miht nu tocnawan, 7 wast hwæt] [??]| [þu hiora hæfst. Hwæt. þæt] [??]| [is þæt eallra deorw][eo]rðoste fioh. |
 [Ða se Wisdom þa ð][is] spel[l] asæd hæfde, | [þa ongan he giddigan] 7 þus singende | [cwæð]:25 [??]|
  [An sceppend is but]an ælcum tweon. |
  [Se is eac wea]ldend woruld[g]e|[sceafta],
  [heo]fones and eorðan | [and heare] sæ
  and [ealra] þa[ra] þe #ðær | [in wuniað,
5  u]ngesæwenlicra, and eac swa | [same
  ðara] ðe we eagum on lociað, |
  [ealra gesceaf]ta. Se is ælmiht[i]g, |
  þæ[m] olecc[að] ealle gesceafte
  þe #þæs | am[b]ehte[s] awuht cunnon,
10  ge eac | swa s[a]me þa ðæs auht nyton
  þæt | [hi þæs ðe][o]dnes þeowas sindon.
  Se | [us gesette] sido and þeaw[as],
  eallum | [gesceaftum una]wendendne,
  s[in][??]|[gallice sibbe gecyn]de,
15  þa [þa] ||[37r] he wolde, þæt þæt he wolde,
  swa lange swa he wolde [??]| þæt hit wesan sceolde.
  Swa hit eac to worulde [??]| sceal wunian forð,
  forþæm æfre ne magon þa [??]| unstillan
  woruldgesceafta weorðan [??]| gestilde,
20  of ðæm ryne onwend ðe | him rodera weard
  endebyrdes eallum [??]| gesette.
  Hæfð se alwealda ealle | gesceafta
  gebæt mid his bridle, ha|fað butu gedon,
  ealle gemanode | and eac getogen,
25  þæt he ne moten ofer me|todes est
  æfre gestillan, ne eft eal|lunga
  swiðor stirian, þonne him si|gora weard
  his gewealdleðer wille | onlæten.
  He hafað þe bridle bu|tu befangen
30  heofon and eorðan and eall | holma begong.
  Swa hæfð geheaðæ|rod hefonrices weard
  mid his an|wealde ealle gesceafta,
  þæt hiora | æghwilc wið oðer winð,
  and þeah winn|ende wreðiað fæste,
35  æghwilc oðer [??]| utan ymbclyppeð,
  þy læs hi tos[??]|wifen. Forðæm hi symle sculon |
  ðone ilcan ryne eft gecyrran |
  þe æt frymðe fæder getiode,
  and | swa edniwe eft gewiorðan.
40  Swa hit | nu fagað, frean ealdgeweorc, |
  þætte winnende wiðerweard gesceaft [??]|
  fæste sibbe forð anhealdað. |
  Swa nu fyr and wæter, folde and lagu|stream,
  manigu oðru gesceaft ||[37v] efnswiðe him
45  giond þas widan worulde [??]| winnað betweox him,
  and swa þeah | magon hiora þegnunga
  and geferscipe | fæste gehealdan.
  Nis hit no þæt | an þæt swa eaðe mæg
  wiðerweard ge|sceaft wesan ætgædere
50  symbel ge|feran, ac hit is sellicre
  þæt hiora | ænig ne mæg butan oþrum bion. |
  Ac sceal wuhta gehwilc wiðerwea|rdes hwæthwugu
  habban under heof|onum, þæt his hige durre
  gemet|gian, ær hit to micel weorðe.
55  Hæfð | se ælmihtiga eallum gesceaftum
  ðæt [??]| gewrixle geset þe nu wunian sceal,
  wyrta | growan, leaf grenian,
  þæt on hærfest | eft hrest and wealuwað.
  Winter bringeð | weder ungemet cald,
60  swifte windas. | Sumor æfter cymeð,
  wearm gewid|eru. Hwæt, þa wonnan niht
  mona | onlihteð, oððæt monnum dæg
  sun|ne bringeð giond þas sidan ge|sceaft.
  Hæfð se ilca god eorðan | and wætere
65  mearce gesette. Mere|stream ne dear
  ofer eorðan sceat | eard gebrædan
  fisca cynne bu|tan frean leafe,
  ne hio æfre ne | mot eorðan þyrscwold
  up ofer|steppan, ne ða ebban þon ma
70  foldes ||[38r] mearce oferfaran moton.
  Þa gesetnes|sa sigora wealdend,
  lifes leohtfruma, | læt þenden he wile
  geond þas mæran | gesceaft mearce healden.
  Ac þonne | se eca and se ælmihtiga
75  þa gewealdle|ðeru wile onlætan
  efne þara br|idla þe he gebætte mid
  his agen | weorc eall æt frymðe,
  (þæt is wiðerwea|rdnes wuhte gehwelcre
  þe we mid | þæm bridle becnan tiliað);
80  gif se | ðioden læt þa toslupan,
  sona hi | forlætað lufan and sibbe,
  ðæs gefer|scipes freondrædenne;
  tilaþ anra | gehwilc agnes willan,
  woruldge|sceafta winnað betweox him,
85  oð|ðæt ðios eorðe eall forweorðeð, |
  and eac swa same oðra gesceafta
  weor|ðað him selfe siððan to nauhte. |
  Ac se ilca god, se þæt eall metgað,
  se ge|fehð fela folca tosomne,
90  and mid | freondscipe fæste gegadrað,
  ge|samnað sinscipas, sibbe gemengeð, |
  clænlice lufe. Swa se cræftga eac |
  geferscipas fæste gesamnað,
  þæt | hi hiora freondscipe forð on sym|bel
95  untweofealde treowa gehealdað, |
  sibbe samrade. Eala, sigora god, |
  wære þis moncyn miclum gesælig,
||[38v]   [gif hiora modsefa meahte weorðan][??]|
  [sta][ð]olfæst gereaht þurh þa stro|ngan meaht,
100  and geendebyrd, swa swa | oðra sint
  [woru]l[d][geceafta. Wære] | hit, la, þonne
  [murge mid monnum], | gif hit[meahte swa].26 |
 Her end[að nu seo æftre frofer]|bo[c] Boeties, [7] ongin[ð] si[o þ]ridd[e]. | Se B[o]etius wæs oðre naman ha|ten S[eu]eri[nus; s]e wæs heretoga | Romana. |

     [Ð]A se Wisdom þa ðis lioð |      asungen hæfde, þa hæfde |      he me gebundenne . mid |  nbsp; þ[æ]re wynsumnesse his san|[ges, þæt ic his] wæs swiðe wafiende 7 swi|[ðe l]ustbære [hine] to geheranne mid | [inne]wearde mode, 7 þa fulhræðe | [ðæs ic] [c]leopode to him 7 þus cwæð:27 . | [Eala, Wis]dom, þu #ðe eart sio heh|[ste fro]f[e]r ealra werigra moda; | [hu] [þu m]e hæfst afrefredne æg|þer ge mid þinre smealican spræ|ce, ge #mid þinre wynsumnesse þine[s] | sanges. To þæm þu me hæfst n[u] | aretne 7 ofercumene mid þin[re] | gesceadwisnesse, þæt me nu #ðincð [ð][æt]|te no þæt an þæt ic [ða]s [un]wyrd aræ[fn][an] ||[39r] [mæg ðe me on becumen is, ac þeah me] | giet mare fr[e]cenes on becume, | [ne cwiðe] ic [næfr]e ma þæt hit butan ge[??]|[wyrhtum sie]. forðæm ic wat þæt ic | [maran 7 hefigr][an] wyrðe wære. | [Ac ic wolde ymbe þone] læ[c]edom | [þara þinra lara hwene ma][re] ge|[her]an. [þ][eah þu nu hwene ær] [sæ]de | þæt þu wende þæt hi [woldon] [me swi][ðe] bi|tere þincan, ne [ondræde] [ic] [hi] me | nu nauht. [ac ic heora eom] swiðe | gifre ægðer [ge] [to] geheranne ge eac | to gehealdenne, 7 þe swiðe georne bid|de þæt þu hime gelæste, sw[a swa ðu me] | nu lytle ær gehete. . þ[a cwæð se] | [Wis]dom: Ic on[geat] sona [þa ðu swa wel] | geswugodes 7 swa lust[lice geher]|dest mina lara, þæt þu woldes[t] [mid] | innewearde mode hi on[gi][ton 7] | smeagean. Forðæm [ic] gea[nbi][d]ode | swiðe wel oþ ic wisse hwæt [þu woldest] | 7 hu þu hit understanda[n] [woldest], 7 | eac þy furður ic tiolode [swi]ðe georn|fullice þæt þu hit forstandan meah|[te]. . Ac ic þe nu wille secgan hwilc se | [læ]cecræft is minre lare þe þu | [me nu] [bit]s[t]. He is swiðe biter on | [muðe, 7] [he] þe tirð on #ða þrotan ||[39v] [þonne ðu his ærast fandast; ac] [??]| [he we]redað siððan he innan bið 7 [swiðe] | [l]iðe on ðæm innoðe, [7] [swi]ðe swiðe [s][w]e|[te] to bealcetenne. [Ac] [þær ðu ongeate] [??]| [h]wider ic ðe [nu tio][hige to lædenne, ic wat] [??]| [ð]æt þu wol[dest] [swiðe georne þider] [??]| [fund][ian 7 swiðe swiðlice beon onæled mid] [??]| [þæ]re [git][sunge, forþam ic] [geherde þæt ðu] [??]| [ær sædest] [þæt þu] [swiðe] g[eo]rn[fu]ll | [w]ære [hit to gehyranne]. ða cwæð þæt | Mod: Hwid[er w][ilt ðu] me [nu swiðost] lædan? þa and|[w][y]rde sio Gescead[wis]nes 7 cwæð: To | [þ]æm s[o]ðum gesælðum ic tiohige ðæt | [ic þe læde], þær þin mod oft ymb | [ræsweð 7 eac] mæt. . ac [7] þu ne #meahtes | [gyt ful rihtne] weg aredian to ðæm | [soðum ges]aelðum, forðon þin mod | [wæs abis]god mid ðære ansene þissa | [leasena] gesælða. .  ða cwæð þæt Mod: Ic | [þ]e [heal][sige] þæt þu m[e] oðewe butan | [ælcum twe]on hwæt sio soðe gesælð | [sie]. [ða c][wæ]ð sio Gesceadwisnes: Ic | wi[lle forl]ustlice for #ðinum lufum. | ac [ic scea]l be sumre bysene sume | anlic[ne]sse þære wisan [ðe] getæcan, [oð] | ðe þæt þing cuðre sie, to ðæm [þæt] | þu þa bisne sweotole gesceaw[ige, 7 þon]|ne be þære anlicn[e]sse [þara soðena] ||[40r] [gesælþa ðu mæge ongitan þa soðan [??]| gesælða, 7 forlætan þætte him wiðer]|w[ear]d bið; þæt sint þa leasan ge[sae][lða]. | 7 þ[on]ne mid [eall]es modes geornfull[an] | ingeðonce [higie] þæt þu mæge becu[??]|[man] to [þam ge][sæl]ðum þe ece | [þurh][wuniað. ða se Wisdom] [ða] [??]| [ðis spell] [aræd hæfde, þa on][gan] [??]| [he eft] gid[dian, 7 ðus cwæð]:28 [??]|
  [Se þe wille] wyr[can] [wæstm]bære |      lond,
  atio [of ðæm] [æcere] [æ]rest |      sona
  fearn [and þ]orna[s and] fyr|     sas swa s[a]me,
  wiod þa þ[e] wil|lað welhwær derian
5  clæn[um hwæ]|te, þy læs he ciða l[ea]s
  l[i][cge on ðæm] | lande. Is leoda [ge]h[w][æm
  ðios oðru] | b[y]sen #efnbe[hefu],
  þæt [is, þætte] [ðynceð] | þegna gehwelcum
  [huniges] [bibre]|ad healfe þy swetre,
10  gif [he] [hwene[ | ær huniges teare
  bitres o[nby]rge[ð]. | Bi[ð ea]c swa same
  monna [æg]hwilc | micle þy fægenra
  liðes [weð]res, | gif hine lytle ær
  storm[as ge]|stondað and se stearca wind
15  [nor]ða[n] | and eastan. Nænegum þu[h][te]
  [d][æ]g on | þonce, gif sio dimme ni[ht]
  [æ]r | [of]er eldum egesan ne brohte.
  Swa | [þi]ncð anra gehwæm eorðbuendra |
  sio soðe gesælð symle ðe betere | ||[40v] 20  [and þy wynsumre, þe he wita ma,
  heardra] [??]| [h]enða, [her] adreogeð.
  Þu meaht [eac] [??]| mycle þy eð on modsefan
  so[ða] | [ge]sælð sweotolor ge[cnaw]an,
  and [to] | heora c[yðð]e be[cuman siððan],
25  [gif] | þu [up] [aty][hs]ð æ[rest sona]
  [and ðu awy]|rt[walast] [of] [gewitloc]an
  leasa | [gesæ][lða, swa swa londes] ceorl
  of | [his] [æcere lycð yfe]l weod monig. |
  Siðð[a][n ic] [ðe secge] þæt þu sweotole | m[e][aht
30  so][ða] gesælða sona on|cna[w][a]n,
  [and] þu æfre ne recst æniges | [ðinges]
  ofer þa ane, gif þu hi | [ealles ongitst].29
 [Þa he þa] þis leoð asungen h[æ][??]|[fde, þ]a fo[r]let he þon[e] sang, | [7 geswu][go]de ane hw[ile, 7 on][??]|[gann] [s]mealice þencan [on his] [??]| [modes in]geþance, 7 ða cwæð:30 [ælc] [??]| [deaðlic man] swencð hine se[lf]ne | [mid mistlicum] 7 mænigfea[ldum ymb][??]|[ho]gum, 7 þeah wilniað [e]a[lle] [??]| [ðurh mi][sli]ce paðas cuman to anum | ende. [þæt is þæ]t hi wilniað þurh un|gelic[e] [e]arnunga cuman to an|re [eadig]nesse; þæt is þonne God; se | is fru[m]a 7 ende ælces goodes, [7 he] | is sio he[h]ste gesælð. þa [c]wæð | ||[41r] [ðæt Mod: ðæt me ðincð sie þæt hehste good], [??]| [þætte] mon ne [ðurfe nanes oðres] [??]| [godes], ne eac [ne recce ofer þæt, siððan] | he þæt [hæ]bbe [þæt is hrof eallra oðerra] | [g]ood[a. forþam hit eall oðru god] | [u]tan bef[eh][ð, 7 eall oninnan him] | hæfð. Nære [hit] [no þæt hehste god] | gif him æni[g] [butan wære, for]|þæm hit þonn[e hæfde to wilnian] | ne sumes good[es] þe hit [self] | næfde. þa andswarode [sio] [Gesce]|adwisnes 7 cwæð: ðæt [i]s swi[ðe] [sweotol] | þæt ðæt is sio hehste ges[æ][lð, for]|ðæm hit is [æ]gðer ge hro[f] [ge flor] | ealles goodes. Hwæt is ðæt [þ][onne] | buton sio seleste ge[sælð, þe ða] | oð[r]a [ge]sælða e[a]lla o[n][innan him] | [g]egad[er]að, 7 hi utan ymb[hæfð, 7] [??]| [onin]nan him gehelt, 7 him [??]| [nanes] ne bið wana, ne he nan[es] ned|[þearfe] næfð, . ac hi cumað eall of | [him, 7] eft eall to him, swa swa eall | wætru cumað of ðære [sæ, &] eft | cumað ealle to ðære sæ? Nis nan | to #ðæs lytel æwylm þæt he þ[a s]æ ne | [ge]sece; 7 eft of #ðære sæ [he gelent] [??]| [in on þa eor]ðan, [7 s][wa] he [b]ið smugende geond | þa eorð[an oð he] eft cymð to ðæm | ilcan [æ]we ||[41v] [ilcan æwelme þe he ær ut fleow, 7 swa [??]| eft to þære sæ. ðis is n]u bysen [þara] [??]| [soþena gesælða; þara] [wilniað] [ealle] [??]| [deaðlice men to begitanne, þeah hi] [ðurh] [??]| [mislice wegas ðencan to cumanne. Forþam] [æghwelc] [??]| [man hæfð gecyndelic god on hi][m selfum, for][??]| [þam ælc mod wilnað soð][e]s godes [to] [??]| [begitanne; ac hit bið] [amer]red mi[d] | [þam lænum godum], for[ð]æm [hit] [??]| [bið] [ofdælre ðær]to. For[ðam sume] [??]| [menn wenað þæt þæt se seo seleste] [??]| [ gesælð þæt mon] [seo swa welig þæt he] [??]| [nanes ðin][ges maran ne ðurfe, 7] [??]| [wilniað][hiora w]oruld æfter [þam]. [??]| [Sume men] [wena]ð þæt ðæt [sie þæt hehte] [??]| [god þæt he] [sie] hi[s ge]fer[um his geferena weorðost], [??]| [7 eallon m][aege]ne ðæs tiolað. [Sume we]|nað [þæt] [ðæ]t hehste good sie [on þam] | hehs[ta][n] anwalde; þa wi[lniað oðer] | twega, oððe him sel[fe ricsian], | oððe hi to ðæra ricena f[reondscipe] | geþiod[an]. Sume þonn[e t]iohiað þæt ðæt | betst sie þæt mon sie foremære | 7 widmære, 7 hæbbe godne hlisan; | tiliað þonne þæs ægðer ge on sibbe | ge on #gewinne. M[anege tella]ð þæt t[o] | mæst[u]m good[e 7 to mæstere g]esælðe ||[42r] [þæt mon sie simle bliðe on þis andweardan [??]| life, 7 fulga eallum his lustum. Sume [??]| þonne þa þe ðas welan wilniað, hi his [??]| wilniað forþam þæt hi woldean ðy maran [??]| anweald habban, þæt he mihte þy orsorglicor] [??]| [ðissa] [woruldlusta brucan, 7 eac þas] [??]| [welan]. [Manega sint þara þe forþi wilniað an][??]|[walde]s þe [hie] [woldon ormæte feoh ge][??]|[gade]rian; oððe [e][ft þone hlisan] [??]| [heorana]man hi [w][ilniað þæt hi gebrædan]. | [O]n swilcu[m 7 on] [oðrum swelcum læ]| num 7 hre[osendum] [weorðscipum] | æl[ces] mennis[ces modes] [ingeþanc bið] | [ge]swenced mid ðære [geo][rnfulnesse 7] | [mi]d [ðæ]re tilun[cga. wenð] [þonne þæt] [??]| [hit hæbbe su]m healic [god gestryned] | [þonne] hit hæfð genu[men] [þæs folces] [??]| [olecung]a; 7 me þincð þæt hit [hæbbe ge]|[b]oht sume swiðe leaslice [mær][ðe]. [??]| [Sume ti]liað mid micelre [ge][o]rnful|nesse wifa, forðæm þæt h[e] [þ][ur]h ðæt | mæge mæst bearna be[gitan], 7 eac | wynsumlice libban. [ða getr]iewan | friend þonne ic secgge sie ð[æ][t] | [deorw]yrðeste ðing ealra þissa weo|[ruldgesæ]lða. þa ne sint furðum | [to woruldgodum to te]llanne, ac to godcun|dum; ||[42v] [forþam seo lease wyrd hi na forð ne bringð, [??]| ac se God þe hi gecyndelice gesceop to [??]| gemagum. Forþamðe ælces oðres [??]| þinges on þisse worulde mon wilnað, [??]| oððe forþamþe he mæg þurh þæt to anwealde [??]| cuman, oððe to sumum woruldluste, butan [??]| þæs getreowan freondes. þone] mo[n lu][??]|[fað hwilum for lufum] 7 for trio|[wum, þeah he hi]m nanra oðerra | [læna ne wene. þæt] gecynd gefæ[gð] [??]| [7 gelimð þa friend] togadre mid | [swiðe untodeledlicre l]ufe. Ac | [mid þissum wo]rul[dg]esælðum 7 | [mid þis andwe]ardan welan mon | [wyrcð of]tor fiond ðonne freond. | [Be ðisan 7 b]e mænegum þillicum mæg | [beon eallum] monnum cuð ðætte | [ealle þa li]cumlican good bioð [for][??]|[cuðran] ðonne ðære sawle cræf[??]|[tas]. [Hwæt, we] wenað ðæt mon bio [þy] [??]| [str]enc[r][a] þe he bið micel on his lic[h][??]|[oman]. [Seo] fægernes ðonne 7 sio | hwæ[tnes] [þaes] lichoman geblissað ðo|ne mon 7 ar[e]t, 7 sio hælo hine gedeð | lusðbærne. On eallum ðissum lic[um]|licum gesæli[g]nessum men [secað anfealde] | eadignesse ðæs ð[e him ðincð, forþam] ||[43r] [þe æghwelc man swa hwæt swa he ofer ealle [??]| oðre þing swiðost lufað, þæt he teohhað [??]| þæt him sie betst, 7 þæt bið his hehste god. [??]| þonne he þæt ðonne begiten hæfð, þonne [??]| tihhað he þæt he mæge beon swiðe gesælig. Ne] [??]| nonsa[ce] [ic nauht þæt ða gesælða] | 7 [seo] ead[i]gnes [sie þæt hehste god þises] | andweard[an lifes; forþam ðe æg]|hwilc mon tiohh[að þæt þæt ðing betst] | sie þæt he swiðust [ofer oðre þing lu]|fað. 7 þonne he [tiohhað þæt he sie] | swiðe gesælig gi[f he þæt begitan mæg] | ðæt he þonne swiðus[t willnað. Hu ne] | is þæt nu genoh openlice g[eeowad] | þara leasena gesælða an[licnes þæt] | [is] þonne æhta 7 weorðs[cip][e 7 an][??]|[wea]ld 7 gielp 7 woruldlust? [Be þam] [??]| [woru]ldluste Epeccurus [se uðwi]|ta sæde, ða he ymb ealle [þas oð][??]|[ra] gesælða smeade þe we [ær nem]|don. þa sæde he þæt se lust [wære] | þæt hehste good, forðæm eall[e þa oðru] | good þe we ær nemdon olec[cað þam] | mode 7 hit ret[að]; se #lust ðon[ne ana] [??]| [olec]ð ðæm lichoman an[um swiðost]. [??]| [Ac we w]ill[að] [nu] giet sprec[an ymbe] [??]| [manna gecynd 7 y]mb[e heora tilunga]. ||[43v] [þa nu þeah heora mod 7 heora gecynd sie [??]| adimmad, 7 hi sien on þæt ofdæle asigen [??]| to yfele 7 þider healde, þeah hi wilniað [??]| þæs ðe hi cunnon 7 magon þæs hehstan godes. [??]| Swa swa oferdruncen man wat þæt he sceolde] [to his] h[u]se | [7 to his ræste, 7 ne mæg þea]h ðider | [aredian, swa bið eac þam] mode | [þonne hit bið ahefigad] mid ðæm | [ymhogum þisse] worulde. hit bið | [mid þam hwilum ofer]drenced 7 gedwe[l][??]|[od to þam þæt hit ne mæ]ge full rihte | [aredian to gode]. Ne þincð þeah ðæm | [monnum þæt hi] auht mearrigen þe | [þæs wilniað to be]gitanne, þæt hi maran | [ne ður][fon] tilian; . ac wenað [þæt hi mægen] [??]| [ealle] [þas] good gegadrian [togædere], [??]| [þætte nan] [but]an þære gesom[nunga] [??]| [ne sie]. [Nyton] þonne nan her[r]e g[ood] [??]| [þonne e]allra þara deorwyrð[estena] [??]| [ðing]a gegadrunga to hiora [an][??]| [wealde] ðæt he nanes ðinges buton [??]| [þæm ne] þyrfe. . Ac ðæt nis nan | [man þætt]e sumes eacan ne ðyrfe, | [buton Go]de anum; he hæfð on his | [agenum gen]og, ne ðearf he nane[s] [??]| [þinges buto]n ðæs þe [he on him selfum] [??]| [hæfð]. We[nst þu ne þæt ða dysegian þe] ||[44r] [wenað þætte þæt ðing sie ælces weorðscipes betst wyrðe [??]| þætte hi medemast ongiton magon? Nese, nese. [??]| Ic wat þæt hit nis no to forseone. Hu mæg þæt [??]| yfel beon þætte ælces monnes ingeþanc wenð] | [þæt]te good s[ie, 7 æfter higað, 7 wilnað to be]|gitanne? [Nese], [nis hit na yfel; þæt is þæt] | hehste good. [Hwi nis nu anweald to] | tellanne [to] [sumum þara hehstena] | [g]oda þisses [anweardan lifes? Hwæðer] | þæt nu sie to #talia[nne waclic 7 unnyt] | ðætte nytwyrðo[st is eallra þissa] | woruldþinga, þæt is [an][weald? Hwæðer nu] | good hlisa 7 forem[ærnes seo for] | nauht to tellenne? Nese, n[ese]; [nis hit nan] | cyn þæt mon ðæt for [nauht] [telle], | [fo]rðæmðe ælc mon [wenð þæt] [þæt betst] | sie þæt he swiðost lufað. Hu ne [w][iton] | we þæt nan nearones ne nan e[arf][orðu] | ne nan unrotnes ne nan sar [ne] [nan he][??]|[fig]nes nis nan gesælð? . Hwæt þur[fon] | we nu ma ymbe þa gesælða sprec[an]? | Hu ne wat ælc mon hwæt ða bioð, 7 [eac] | [w]at þæt hi bioð þæt hehste good? 7 þ[eah] | [se]cð [fulneah] ælc mon on swiðe lytlum þin[gum] | [ða s]elestan gesælða; forþæm [he] | [wenð þæt he] [h]i þonne ealle hæbbe, gif he | [hæfð þæt þæt he þonne] swiðo[st] wilnað ||[44v] [to begitanne. þæt is ðonne þæt hi swiðost wilniað [??]| to begitanne: wela 7 weorðscipe 7 rice 7 þisse worulde wuldor 7 gilp 7 woruldlust. [??]| Ðisses ealles hi wilniað, forþamþe hi wenað þæt hie [??]| þurh þa þing scylon begitan þæt him ne seo nanes [??]| willan wana, naðer ne weorð]scipes ne | [anwealdes ne foremærne]sse ne blis|[se. ðæs ealles hi wilniað, 7 wel doþ þæt hi þæs wilniað], þe[a]h hi mis|[tlice his wilnigen. Be þam þi]ngum | [mon mæg sweotole ongitan] þæt ælc mon | [þæs wilnað þæt he mæge] þæt hehste god | [begitan þær hi hit] gecnawan mea|[htan, oððe on rih]t secan cuðen. ac | [hi hit ne secað o]n þone rihtestan weg; | [hit nis on] [þiss]e worulde. . Ða se Wis|[dom þa ðis] spel asæd hæfde, þa on|[gan he eft] singan 7 þus cwæð:31 |
  [Ic wille] [mi]d #giddum get gecyðan |
  [hu se] [ælm]iht[i]ga ealra gesceafta |
  [bryrð] mid his bridlum, begð ðider | [he] [wile]
  mid his anwalde, ge ende|b[yrd]
5  [w]u[nd]orlice wel gemetgað. |
5  wundorlice wel gemetgað.
  Ha[f][að swa] geheaðorad heofona w[ea]|ldend,
  [utan] befangen ealla gescea|fta,
  geræped mid his racentan, [þæt] | hi aredian ne #magon
  þæt hi h[i æfre] | him of aslepen;
10  and þeah [wuhta ge]|hwilc wrigað [toheald
  sidra gesceafta], ||[45r] swiðe onh[eld]ed
  wið þæs [gecyndes þe him] | cyning [engla],
  f[æ]der æ[t frymðe, fæste] | getio[de.
  Swa] nu þin[ga] [gehwilc ðider][??]|[wear]d fundað
15  sid[ra] [gesceafta, buton] | sumum englum
  and m[on][cynne, þara] | [micl]es to feola
  wor[o][ldwuniendra] | winð wið gecynde.
  Þeah [nu on londe leon] | gemete,
  wynsume [wiht wel atemede], |
20  hire magister miclu[m lufige,
  and eac] | ondræde dogora geh[welce,
  gif hit] | æfre gesælð þæt hio [æniges
  blodes] | onbyrgeð, ne ðea[rf] [beorna nan] |
  wenan þære wyrde [þæt hio wel siððan] |
25  hire taman healde, [ac ic tiohhie
  þæt] | hio ðæs niwan taman nau[ht ne ge]|hic[gge],
  ac ðone wildan ge[wunan wille] | geþencan
  hire eldrena; o[nginð eor]|neste
  racentan slitan, r[y]n, [gryme][??]|[ti]gan,
30  and ærest abit hire a[genes
  huses] | [h]irde, and hraðe siððan
  hæl[eða] ge|hwilcne þe hio gehentan m[æg.
  Nele] | hio forlætan libbendes wuh[t],
  [neata] | ne #monna, nimð eall þæt hio [fint].
35  Swa | doð wudufuglas; þeah hi wel [sie]n, |
  [te]la atemede, gif hi on treow[um] [??]| [weorð]að
  holt[e] tomiddes, hræðe [bioð] [??]| [forsewene
  heora] lareowas, þe hi | lange [ær]
  t[ydo]n and temedon. Hi on treo|wum ||[45v] [wilde
40  ealdgecynde a forð siððan
  willum [??]| wuniað, þeah him] wolde h[w][ilc
  h]eora | [lareowa listum] beod[a]n
  [þone] ilcan | [mete þe he hi] [æro]r mid
  tame gete[de. Him þa twigu] [þ]incað
45  emne [swa] [??]| [merge þæt hi þæs metes] [ne] recð,
  ðin[cð] him | [to ðon wyns][um] þæt him se weald | [oncwyð;
  þonne hi] geherað hleoðrum | [brægdan
  oðre] [fug]elas, hi heora ag|[ne
  stefne sty]ri[a]ð; [stu]n[að] eal gead[or] [??]|
50  [welwynsum sa]nc, [w]ud[u eallu]m o[n][??]|[cwyð.
  Swa bið e][a]llum tre[o]wum þe | [him on æðele bið]
  [þæt hi]t on h[o]lte h[y]|[hst geweaxe];
  [þeah ðu] hwil[c]ne boh | [byge wið] [eorða]n,
  he bið upweardes, | [swa ðu an] f[orlætst
55  wi]du on willan, | [went on ge][cyn]de.
  [Swa] deð [eac] sio | [sunne], [þonne] hio on sige weorð|[eð],
  [ofer m]idne [dæg], merecondel s[cyfð] |
  [o]n [ofd][æ]le, uncuðne weg
  nihtes ge|[neðeð], [no]rð eft and east;
60  eldum oteweð, | br[en][cð] eorðwarum
  morgen mere|to[rhtne]. Hio ofer moncyn stihð
  a | up[weardes], oð hio eft cymeð
  þær h[i][??]|[re] yfemesð bið eard gecynde. [??]|
  [Swa] swa ælc gesceaf[t] ealle [mægene] |
65  geond ðas widan [wor]uld [wrigað and] | higað,
  ealle mægene [eft symle on] ||[46r] [lyt,
  wið his gecyndes cymð to, ðonne hit mæg. [??]|
  Nis nu ofer eorðan ænegu gesceaft [??]|
  þe ne wilnie þæt hio wolde cuman
70  to þam] [??]| earde þe [hio of becom;
  þæt is orsorgnes and ecu] | rest,
  þæt is openli[c]e [ælmihti god.
  Nis] | nu ofer eor[ð]an [ænegu] [gesceaft
  þe] | ne hwearf[i]ge, swa [swa] [hweol deð,
75  on] | hire selfre. For[ðon hio swa hwearfað], |
  þæt hio eft cume [þær hio æror wæs;
  þon]|ne hio ærest [sie] u[tan behwerfed,
  þon]|ne hio ealles wyrð [utan becerred], |
  hio sceal eft don þæt hio [ær dyde,
80  and eac] | wesan þæt hio æror wæs.32 |
     [Ð]a se Wisdom ða ð[is leoð asun]|     gen hæfde, þa on[g][an] [he eft] |      spellian 7 þus cwæð:33 [Eala, h]wæt, |    ge eorðlican men, ðeah [ge eo]w [se]l|fe nu don neatum gelice [fo][r] [eowre] | dysige, hwæt, ge þeah mago[n h]wæthwu|gu ongitan swelce eow m[æte] be eow|rum frumsceafte, þæt is God. ðone | soðan fruman 7 þone soðan [en]de | [ælcr]e gesælðe ge ongitað, þ[eah ge] | [hine fullice] ne [on]cnawen; 7 swað[ea]h | [sio gecynd eow tihð to] ðæm [andgi]te, ||[46v] [ac eow teohð swiðe manigfeald [??]| gedwola of þam andgite. Geðencað [??]| nu hwæðer men mægen cuman to þam [??]| soþum gesælðum þurh þa andweardan [??]| gesælða; forþamðe fullneah [??]| ealle men cweðað þæt se seo se [??]| gesælgosta] se þe þas [??]| [eorðlican gesælða] [ealla] hæfð. | [Hwæðer nu micel] [feo]h oððe weorð|[scipe oððe eall] [þes] andwearda wela | [mæge ænigne mon] don swa gesæligne | [þæt he nanes þinges m]aran ne þyrfe? | [Nese, nese; ic wat þæt þæt hi] ne #magon. Hwy | [nis hit þonne on] [þy] swiðe sweotol | [þæt þas andwea]rdan good ne #sint no | [þa soðan g]od, [fo]rðæmþe hi ne | [magon sell]an þæt hi gehatað? [Ac licettað þæt hi gelæstan ne magon, þonne hi gehatað] þæm | [þe hi lufian] wil[lað] ða soðan gesæl|[þa]; [7 aleog]aþ him þe[a]h ma ðonne | [hi] [him] [gelæsten], forðæmðe hi heo|[ra] [nabb]að ma þo[n]ne hi heora hæb|be[n]. [Geþe]nc [þu] nu be [ðe] selfum, la, Bo|eti[us], hw[æ]ðer þu æfre auht unrot | wære þa thorn;[a] þu gesælegost wære, | oð[ðe ]wæðer þe æfre æniges wela[n] | wan[a w][æ]re þa ðu mæstn[e welan] | h[æfdest, oððe] [hwæðer þin woruld] ||[47r] [þa eall wære æfter þinum willan? þa [??]| andsworode Boetius 7 cwæð: Nese, la, nese; [??]| næs ic næfre git nane hwile swa emnes [??]| modes, þæs þe ic gemunan mæge, þæt ic [??]| eallunga wære orsorg, þæt ic swa orsorg [??]| wære þæt ic nane gedrefednesse næfde. [??]| ne me næfre git ne licode eall þæt ic wisste, [??]| ne me næfre næs ealles swa ic wolde, þeah ic his miðe]. | ða [a]ndsw[orode se Wisdom 7 cwæð: Hwi] | nære ðu ðo[nne genog earm 7 genog] | unhydig, [þ][eah þe ðuhte þæt ðu welig wæ]|re, þonne [ðu oðer twega, oððe hæfdest] | þæt ðu noldes oððe [næfdest þæt ðu woldest]? | ða andswarode Boet[ius 7 cwæð: Eall me] | wæs swa swa ðu [sædest]. [ða cwæð se Wisdom: hu ne bið ælc mon genog earm þæs ðe he næfð, þonne hit hine lyst habban? Ðæt is soð, cwæð Beotius. þa cwæð se Wisdom: Gif he þonne earm bið, ne he þonne ne bið eadig; forði he eac wilnað þæt he habbe þæt he næfð, þy he wolde genog habban. þa cwæð Boetius: þæt is eall soð þæt ðu segst. ða cwæð se Wis]|dom: Hu #ne h[æfdest þu] [þonne þa yr][??]|[mðe, ða] ða ðu welgost [wære]? [ða and]|swarode ic 7 [cwæð: Ic] wat [þæt] [þu soð segst], | þæt ic hi hæ[fde]. . ða cwæ[ð] se Wi[sdom: Hu] | ne þincð me ð[onne nu] þ[æt ealle þa] | [w]elan þiss[es middaneardes ne] [mægon] | gedon ænne [mon weligne], [swa weligne] | þæt he genog hæbb[e 7 no] m[aran ne] | þyrfe? 7 swa ðeah [hi] [hit gehatað æl][??]|[cu]m ðara þe hi h[æfð]. [[þa cwæð ic: Nis nan þing soðre þonne [??]| þæt ðu segst. þa cwæð se Wisdom: Ac [??]| hwi ne eart þu þonne his geðafa? Hu ne [??]| miht þu geseon ælce dæg þæt ða [??]| strengran nimað þa welan of þam unstrengum? [??]| Hwi bið elles ælce dæg swelc seofung [??]| 7 swelce geflitu 7 gemot 7 domas, buton [??]| þæt ælc bit þæs reaflaces þe him on [??]| genumen bið, oððe eft oðres gitsað? [??]| þa andswarode ic 7 cwæð: Genoh [??]| ryhte þu spyrast; swa hit is swa þu [??]| segst. þa cwæð he: For ðisum [??]| þingum beðearf ælc mon fultumes]] ||[47v] [to eacan him selfum, þæt he] mæge ge|[healdan his welan. ða cwæ]ð ic: Hwa oð|[sæcð þæs? ða cwæð he: Gif he nau]h[t] næfde | [þæs ðe he ondrede þæt] he forleosan | [þorfte, þonne ne] ðorfte he no maran | [fultomes þonne] his selfes. [ð]a cwæð | [ic: Soð þu segst]. ða onsac se Wisdom | [sarlice 7 cwaeð]: [Eala, þæt me] þync[ð] wi[ðe][??]|[rweard þing] æ[l]ces [mon]nes gewunan 7 æl|[ces monnes] wil[lan], þe ic nu secgan will[e]. | [þæt is þætte] þo[nan] þe hi ti[ohh]iað þæt h[i] | [scylan ead][ig]ran [w]eo[rðan, þæt] hi weorð[??]|[að þonan] [earmran 7] eargran. Forðæm | [gif hi lytles] [hwæt] habbað, þonne be | [þurfon hi þæt hi] o[le]ccen þæm æfter | [friðe þe ænigr]e wuhte mare [hab][??]|[bað; sam hi þyr]fen, sa[m hi ne [??]| þurhfon, hi willað þeah. Hwær is þonne [??]| seo gemetgung, oððe hwa hæfð hi, oððe [??]| hwonne cymð heo, þæt heo mæge] ||[48r] [adri]fan þa yrmða from ðæ[m] [??]| [welegum] eallu[n]ga? Swa he [mare] [hæfð], [??]| [swa] he ma monna [oleccan] [sceal. Hwæ]|ðer [þa welegan nu] [næfre ne hingrige] | ne [n]e þyrst[e, ne ne] [cale? Ic wene] | þeah [þæt] þu wille [nu] [cweðan þæt ða wel]|gan hæbben mid [hwam hi mægen þæt] | eall gebetan. [Ac þeah ðu nu swa] | cwæde, hit [ne] [magon ða welan ellun]|ga gebetan, [þeah] [hi sume hwile] | mægen. Forðæm[þe] [hi sculon ælce dæg] | ycan þæt mon ælc[e] [dæg wunað. forþam]|þe sio mennisce w[ædl] [ðe næfre ge]|fylled ne bið wilnað [ælc]e [dæg hwæs]|hwugu þysses [woruldwelan], [ægðer] | gehrægles [ge] metes ge d[rynces ge] | monegra þinga to eacan þ[am. For]|ðæm nis nan mon [sw]a welig [þæt he] | maran ne þyrfe. . Ac sio [gitsung] | ne con gemet, ne næfre ne bið [ge]|healden on ðære nedðearfe, ac wil|nað symle [mara]n þon[n]e he [þu]rfe. | Ic nat hwi [ge f]ultruwiað ð[æm hreo][??]|[s]endan we[l]an, nu hy n[e] magon [eowre] [??]| [w]ædle eow [from adon; ac] [??]| [ge ecað eowre] [wæ]dle mid [ðæm ðe] [??]| [hi eow to cumað. ða s]e W[isd]om ða [þis spel] ||[48v] [asæd hæfde, þa ongan he eft giddian], [??]| [7 þus] singende cwæð: |
  [Hwæt] [bið] ðæm welegan worul[dgitsere] [??]|
  [on his mo]de ðe bet, [þeah] [??]| [he micel age]
  goldes [and gi]mm[a and] [??]| [gooda gehwæs],
  [æh]ta unrim, [and] [??]| [him mon erigen] [scyle]
5  æghwelce dæg | [æcera ðusend,
  ðeah] [ðes] middan[ge]ard | [and þis manna cyn
  sy] under sunnan | [suð, west and east
  hi]s anwalde eall un|[derðieded?
  Ne mot] he þara hyrsta | [hionane lædan
10  of] ðisse worulde | [wuhte þon ma]re,
  hordgestreona, | [ðonne he hið]er brohte.34 |
 [Ða] se Wisdom ða ðis lioð a|[su]ngen hæfde, ða ongan #he | [eft] spellian 7 cwæð:35 . Tu þing | [mæg] se weorðscipe 7 se anwald | [gedon], gif he becymð to þæm dy|[sgan; h]e #mæg hine geon weorðne | [& andry]sne oðrum dysegum. . Ac | þonec[an] þe [he] ðone anwald forlæt, | [oððe] [se anweald hine, þonne ne bið he nauðer þam dysegan ne weorð ne andrysne]. . Hwæðer | nu se anwald hæbbe þone þeaw ðæt | he astificge unðeawas 7 awyr[t]|walige of #ricra monna [mode, &] | plantige ðær cræft[as on? Ic wat] | ðeah þæt se eorðl[ica] [anweald næfre] ||[49r] [ne sæwð þa cræftas, ac lisð 7 gadrað unðeawas; [??]| 7 þonne hi gegadrad hæfð, þonne eowað he hi, nallas [??]| ne hilð. forþam ðara ricra monna unðeawas manige [??]| men geseoð, forþamðe hi manige cunnon, 7 manege him mid beoð.] | Forðæm we sy[mle seofiað ymbe] | ðone anwald [7 hine eac forseoð, þon]|ne we ges[eoð þæt he cymð to þam wy]|rrestum 7 [to] [þam þe us unweorþoste] | bioð. For #ðæm [þingum wæs gio þæt se] | wisa Catulus hine [gebealg 7 swa un]|gefræglice forcwæð No[nium] [þo]|ne rican, forðæm he hine ge[m]ette | sittan on #gerenedum scridwæne. for|ðæm hit wæs ða swiðe micel sido mid | Romwarum þæt þær nane [oðre an] ne | sæton buton þa weorðes[tan]. [þa] | forseah se Catulus hine, [fo]rðy | he þæran sittan sceolde; [for]ðæm | he hine wiste swiðe unges[ce][adw]isne | 7 swiðe ungemetfæstne. þa [on][g]an se . | Catulus him spigettan o[n]; [s]e Catu|lus wæs heretoga on Ro[m][e], swiðe | [ge]sceadwis mon. Ne for[s][aw]e he | [no þonn]e oðerne swa swiðe gif he nan | [rice ne nænne] anwald [na]efde. Hwæ|[þer þu nu mage ongitan hu] [miceln]e ||[49v] [unweorðscipe se] anwald brengð [þam] [??]| [unmedeman] gif he hine | under[fehð]? fo[r]ðæm ælces | mo[nnes y]fel bið þy openre gif he | a[nwald hæ]fð. . Ac #gesege me nu, ic | [ascige ðe], þu Boetius, hwi þu swa | [manig][fe]ald yfel hæfde 7 swa micele | [uneð][ne][ss]e on [þ]æm rice, þa hwile | þe [ðu] [hit h]æfdest, . oððe forhwy þu | hit [eft] þinum unwillum forlete? | Hu ne [w]asð þu þæt hit næs for nanum | oðr[um] ðingum buton forðæmþe | þu nolde[st] on eallum ðingum bion | geþwære þæs unrihtwisan cyn[in]|ges willan Þiodrices? Forðæmðe [ðu] | hine ong[eat]e on eallu[m þingum] | unwy[r]ð[ne þæs] ||[50r] [anwealdes, swiðe sceamleasne 7 [??]| ungeþwærne, buton ælcum godum þeawe. [??]| Forþam we ne magon nauht eaðe secgan [??]| þæt þa yfelan sien gode, þeah hi anweald [??]| habban. Ne wurde þu ðeah na adrifen [??]| from ðeodrice, ne he ðe na ne forsa]|we, [gif þe licode his dysig 7 his un]|riht[wi]snes [swa] [wel swa his dysegum] | deorlingum [dyde. Gif þu nu gesa]|we sumne swi[ðe] [wisne man þe hæf]|de swiðe go[o]da [oferhyda, 7 wære] | þeah swiðe earm [7 sw][iðe ungesælig], | hwæðer þu wolde cweðan [þæt he wære] | unwyrðe anwealdes 7 weo[rðscipes]? | ða andswarode Bo[etiu]s [7 cwæð: Nese, la], | nese; gif ic hine swilcne [gemete ne] | cwæðe ic næfre ðæt he sie [un][weorðe] | anwaldes 7 weorðscipes, [ac] [ælces] |      me ðincð þæt he sie [wy]rð[e þe on] |     þisse worulde is. ða [cwæð se] |     Wisdom: ælc cræft hæfð hi[s sun]|    dorgife, 7 þa gife 7 þone [weo][rðsci]|pe þe he hæfð he forgifð [swiðe] | hræðe þæm þe hine lufað. [Swa swa] [??]| [wi]sdom is se hehsta cr[æ]f[t 7 se hæfð] [??]| [on hi]m feower oðre cræftas; [??]| [ðara is an wærscipe], oðe[r ge]metgung, [ðridde] ||[50v] [is ellen, feorðe rihtwisnes. Se Wisdom gedeð [??]| his lufiendas wise 7 weorðe 7 gemetfæste [??]| 7 geþyldige 7 rihtwise, 7 ælces godes [??]| þeawes he gefyllð þone þe hine lufað. [??]| þæt ne magon don þa ðe þone anweald [??]| habbað þisse worulde; ne magon hi nanne [??]| cræft forgifan þam ðe hine lufiað [??]| of hiora welan, gif hi hine on heora] ge | [cynde nabbað. Be þ]æm is swiðe sweo|[tol þæt ða rican on þæ]m woruldwelan | [nabbað nænne sun]dorcræft; ac | [him bið se wela ut]ane cumen, 7 he | [ne mæg utane] nauht agenes habban. | [Geðenc nu hw]æðer ænig mon bio a #ðe | [unweorðra] [þ]e hine manige men | [forseon; gi]f þo[nne] ænig mon a | [þe unweor][ð]ra bið, þonne bið ælc | [dysig] [man þy u]nweorðra þe he | [mare rice] [hæfð] ælcum wisum | [men. Be þ]æ[m] is genoh s[w]eotol | [þæt se a]nweal[d] 7 se wela ne #mæg his | [wealdend] ge[d]on n[o ðy w]eorðran, | [ac he] [hi]ne gedeð ðy unweorðran | [þe he] [him to cy]mð, gif he ær ne | [dohte. Swa bi][ð] eac se wela 7 se anwal[d] | [þi wyrsa, gif se ne] d[e][a]h þe hi[ne] | [ah;] [ægð]er hiora [bi]ð þ[y forcuðra gif hi hi gemetað]. ||[51r] [ Ac ic þe mæg eaþe gereccan be sumere bisne, [??]| þæt ðu miht genoh sweotole ongiton þæt ðis [??]| andwearde lif is swiðe anlic sceade, 7 on þære [??]| sceade nan mon ne mæg begitan þa soðan gesælða. [??]| Hu wenst ðu nu? gif hwelc swiðe rice mon wyrð adrifen [??]| of his earde oððe on his hlafordes ærende [??]| færð, cym]ð þo[nne on ælðeodig folc] [??]| [þær þæ]r hine [nan man ne can ne he] [??]| [ne ænn]e mon, ne [furðum þæt geðeode ne] | can, wenstu mæg[e] [his rice] | hine þær on lond[e wyrðne gedon? Ac] | ic wat þæt he #ne #mæg. Gif [þonne se weorð]|scipe þæm welan gec[ynde wære, 7] | he his agen wære, [oððe] [eft se wela] | þæs welegan [agen] wære, þon[ne ne me]|ahte he hine no forlæt[an. Wære] | se mon on swelcum [lan]de sw[elce he] | wære þe hi ahte, ðonne wæ[re his] | wela 7 his weorðscipe mid hi[m. Ac for]|þæmþe #se wela 7 se anwald his [agene ne] | bioð, forðy hi hine forl[æ]tað; [7 forðyþe] | hi nan gecyndelic good on hi[m sel]|fum nabbað, forðy hi losi[að swa] [??]| [sw]a sceadu oððe smec. þeah s[e leasa] [??]| [wen]a 7 sio rædelse þara [dysig][??]|[ena monn]a tiohhige þæt s[e] a[n]wald [7 se] [??]| [wela] sie [þæt hehste good], ac [hit bið] ||51v] [eall oðer. þonne þa rican beoð oðer [??]| twega, oððe on ælðeode oððe [??]| on hiora agenre gecyððe mid gesceadwisum monnum, [??]| þonne bið ægðer ge þam wisan ge þam [??]| ælðeodegan his wela for nauht, siððan hi ongitað [??]| þæt hi næron for nanum cræfte gecorene, [??]| buton for dysges folces heringe. Ac þær hi ænige [??]| wuht agnes oððe gecyndelices godes an heo]ra [an][wealde] [??]| [hæfdon, þonne hæfden] hi þæt mid h[im þeah], [??]| [hi þæt rice forle]ten. [ne f]orlet[on hi] [??]| [no þæt gecyndelice go]od, ac simle him | [wolde þæt fylgean] 7 hi symle weorðe ge|[don, wæron hi o]n swelcum lande swylce | [hi wæron]. [Nu] ðu meaht ongitan þæt se | [weta 7 se a]nwald n[æ]n[ne] mon ne #magon | [on ellende] weorðne gedon. . Ic nat þeah #ðu | [wene þæt hi] on hiora agen[re] cyððe ealne|[weg mægen]; ac ðeah þu his wene, ic wat | [þæt hi ne ma]gon. Hit wæs [g]io [g]iond ealle R[o]|[mana m]earce þæt heretogan 7 domeras, | [7 þa mað][m]hirdas þe þæt fioh hioldon þe | [mon þam] ferdmonnum on geare sella[n] | [sceolde, 7] þa wisestan witan, hæfdon mæst[??]|[ne weorð]scipe. . nu þonne oðer twe[ga], [??]| [oððe] þara nan nis, oððe hi nænn[e weorþ][??]|[scipe] nabbað, gi[f] hiora ænig [is. Swa hit] [??]| [bið be] ælcum [þara þinga] ðe a[gen god 7] ||[52r] [gecyndelic nabbað on him selfum; oðre hwile hit [??]| bið to tælenne, oðre hwile hit bið to heriganne. Ac [??]| hwæt þincð þe þonne on þam welan 7 on [??| anwealde wynsumes oððe nytwyrþes, nu hi nanes [??]| eth;in]ges [genog nabbaþ, ne hi nauht agnes] [??]| [g]oodes nabbað, [ne nauht þurhwunigen][??]|[des] hiora weald[endum sellan na magon]? | ða se Wisdom þa [ðis spell asæd hæfde], | ða ongan he eft [giddigan 7 þus cwæð]:36 |
     [Þ]eah hine [nu se yfela unriht]|&bnsp;    wisa
  Nero[n cynincg niwan ge]|    scerpte
  wlitegum [wædum wund]|   orlice,
  golde gegle[ngd]e [and gimcyn]|  num,
5  þeah he wæs on woru[lde wite]|na gehwelcum
  on his li[fd]a[gum lað] | and unweorð,
  fierenfull. Hwæt, [se feond] | swa ðeah
  his diorlingas dug[uðum] | stepte.
  Ne #mæg ic þeah gehy[cgan hwy] | him on hige þorfte
10  a ðy [sæl wesan]; | þeah hi sume hwile
  [g]ecure [butan] | cræftum cyninga dysegast,
  [næron] | hy ðy weorðran witena ænegu[m.
  Ðeah] | hine se dysega do to cynin[ge,
  hu] | mæg þæt gesceadwis scealc gere[ccan
15  þæt] | he him ðy selra sie oððe þin[ce]?37 |
     [ð]a se W[is]dom [þa] þis leoð a[sun]|     gen [hæfde], [þa] [ongan] he e[ft] ||[52v] [spelligan 7 þus cwæð:38 Hweðer þu nu wene [??]| þæt þæs cyninges geferræden 7 se wela [??]| 7 se anweald þe he gifð his deorlingum [??]| mæge ænigne mon gedon weligne oððe [??]| wealdendne? ða andsworede ic 7 cwæt: Forhwi ne [??]| magon hi? Hwæt is on ðis andwea]rdan life [??]| [wynsumre 7 betere þ]onne þæs [??]| [cyninges folgað 7 his] neawest, 7 siðða[n] [??]| [wela 7 anweald? ða] andswarode s[e] | [Wisdom 7 cwæð: Sege m]e nu hwæðer | [þu æfre gehyrdest] þæt he ængum ða|[ra þe ær us w]ære eallunga þurh|[wunode; oðð]e wenstu hwæðer hine | [ænig þar]a [e]alne weg habban mæge | [þe hine] nu hæfð? Hu ne wasð ðu þæt|[te ealle be]c sind fulla þara biesena | [þara] monna þe ær us wæren? 7 ælc | [mon wat] þara þe nu leofað ðætte | [manegum] cyninge on[hw]earf se an|[weald] 7 se wela oð #ðæt he eft wearð | [wædla]. Eala ea, is [þæt] ð[o]nne forweorð|[fullic] wela þæt nauþer ne #mæg ne hin[e] [??]| [selfne g]ehealdan ne his hlafor[d], | [to þon] þæt he ne þyrfe maran ful|[tum]es, oððe hi bioð begen forheal|[den]? Hu ne is [þæt] þeah sio eowru | [hehst]e gesælð [þara] cyninga anwe|ald? ||[53r] þ[eah] g[if þam cyninge æniges willan] | wana bið, þonne lytlað ðæt his an[weald], | 7 ecð his ermða; forðy bioð simle þa | [eowr]a gesælða on sumum þingum | unsælða. . Hwæt, þa cyningas, þeah hi | mænig ger þioda wealden, ne w[ea]ldað hi | þeah ealr[a] þara þe hi wealda[n] woldan, | ac bioð forðæm | swiðe earme on hiora mode forðy hi | nabbað sume þara þe hi habban wol|den. forðæm ic wat þæt se cyning þe git|sere bið, þæt he hæfð [m]a[ra]n ermðe þo|nne anwald. For[ðæm] cwæð [g]io s[u]m cy|[n]ing þe unri[htlice] fen[g t]o rice: Eala, | hwæt ðæt bið gesælig mon [þ]e him ealne | weg ne hangað nacod sweor[d] ofer ðæm | heafde be smale þræde, [swa sw]a me | git symle dyde? Hu þin[cð] [þe nu], hu | þe se wela 7 se anwald licig[e, nu hi] | næfre ne bioð buton ege & [ear]foðum | 7 sorgum? Hwæt, þu wæst þæt æ[lc cy]ninc | wolde bion butan þissum, [7 habb]an | þeah anwald gif he meahte; ac ic | wat þæt he #ne [mæg]; þy ic wund[r]ig[e] for|hwy hi gil[pen] swelces anwaldes. [Hwæ]ðer | þe nu þ[ince þæt se] mon m[icelne] [an]wald ||[53v] [hæbbe 7 sie swiðe gesælig þe simle willnað] [??]| [þæs] þe he begitan ne #mæg? Oððe | [we]nstu þæt se sie swiðe gesælig þe symle | mid micle werede færð, oððe eft [se] ðe | ægðer ondræd ge þone þe hine ondræt | ge þone þe hine no ne ondræt? . Hwæðer | þe #nu þi[n]ce þæt se mon mice[l][n]e anwald | hæbbe þe him selfum ðincð þæt he næn|ne [næ]bbe, [swa swa nu man egum men ðincð, þæt he nænne næbbe] buton . he hæbbe mænigne | man þe him here? Hwæt wille we ma | nu sprecan be #ðæm cininge 7 be his fol|gerum, butan þæt ælc gesceadwis man | mæg witan þæt [hi] bioð full earme 7 ful | un[mi][h]t[ige]? Hu magon þa cyningas | oðsa[c]an oððe forhelan heora un|meahte, þ[o][n]ne hi ne #magon nænne | weorðscipe forðbrengan buton | hiora [þeg]na fultume? . Hwæt wille | we [nu elles sec]ggean be ðæm þegnum | bu[ton þæt] [þæt] ðær oft gebyreð þæt hi | we[orðað] bereafode ælcre are, ge fur|ðum þæ[s] feores, from hiora leasan | cyni[nges]? Hwæt, we witon þæt se unriht|wisa [cyning] Neron wolde hatan his | agenne magister 7 his fostorfæder | acwellan, þæs nama wæs Seneca; se wæs | uðw[i]ta. þa he þa onfu[nd]e þæt he dead | bion [sceolde], þa bead [he] [ea]lla his æhta ||[54r] [wið his feore; þa nolde se cyning þæs] [??]| [on]fon, ne him his feores geunnan. ða | [he þa] þæt ongeat, þa geceas he [hi] þone deað ðæt | [hin]e mon oflete blodes on #ðæm earme; 7 | ða dyde mon swa. Hwæt, we eac geherdon | [þæt] Pap[in]ianus wæs Antoniose ðæm casere | eal[ra] his dyrlinga be[s]orgost, 7 ealles | his folces [mæstne] anwald hæfde; . ac he hi|ne het gebindan [7 siððan ofslean. H]wæt, ealle men witan | þæt se Seneca wæs [N]erone 7 Papinianus | Antonie þa weorðe[sta]n 7 þa leofostan, | 7 Mæstne anwald hæfdon ge #on hiora | hirede ge buton, 7 þeah buton ælcre | scylde wurdon fordo[ne. Hwæt], hi wil|nedon begen [eallon mægene] þæt ða hlafordas n[a]man swa | hwæt swa hi hæfden, 7 leten hi libban. ac | hi ne #meahten þæt begitan, fo[r]ðæm þara | cyninga wælhreownes wæs t[o] ðæm heard | þæt hiora eaðmetto ne #meaht[o]n nauht for|standan, ne huru heora of[ermet]to dy|don; swa hwæðer swa hi dydon [ne d][o]hte | him ða nawðer, þeah hi s[col]d[on þæt] feorh | ælætan. Forðæm se #eth;e his [ær] tide ne tio|lað, þonne bið his on tid until[ad]. . Hu | licað þe nu se anwald 7 [s]e wela, [nu] ðu ge|hered hæfst þæt hine mon nawðer ne bu|tan ege [hab]ban ne #mæg ne #forlætan ne | mot, þeah he [wille]? Oððe hwæt forstod ||[54v] [seo menigu þara freonda þam deorlingum] [??]| [þara] c[y]ninga? oððe hwæt forstent hio | ænegum men? Forðon þa frend cumað [mid] | þæm welum 7 eft mid #ðæm welan ge[witað] | buton swiðe feawa. . Ac ða frend [þe] [hi]|ne ær for #ðæm welan lufiað þa [gewitað] | eft mid þæm welan, 7 we[orðað] [ðonn]e | to feondum, buton þa [feawan] ðe hine | ær for lufum 7 fo[r] treowum lufe|don. þa hine woldo[n] þeah lufian ðeah | he earm wære; þ[a h]im wuniað. Hwylc | is wirsa wol oððe ænegum men mare | daru þonne [he] hæbbe on #his geferæ|denne [7 on his] neaweste feond 7 freon|des anl[icn]esse? . ða se Wisdom ða ðis | spell areah[t] [h]æfde, þa ongan he eft | singan 7 þus cwæð: |
     [S]e þe wille anwald agon, ðonne |      sc[ea]l he ærest tilian
  þæt he his | [sel]fes on sefan age
  anwald | [i]nnan, þy læs he æfre sie
  his | unþeaw[um] eall underðyded,
5  ado of his | mode m[isli]cra fela
  þara ymbhogo|na þe him [u]nnet sie,
  læte sume hwi|le siofu[nga an]a
  ermða þinra. Þeah | him [eall s]ie
  [þ]es middangeard, swa swa | merestreamas
10  utan b[elicgað], on æht g[i]|fen,
  efne sw[a wide] [swa swa][westm]est nu
  an ||[55r] [iglond ligð ut on garsecg,
  þær nængu bið] [??]| [nih]t on sumera
  ne wuhte þon #ma o[n] | [wi]ntra dæg
15  toteled tidum, þæt is Tile ha[t][??]|[en];
  þeah nu anra hwa ealles wealde
  þæs | [igla]ndes, and eac þonan
  oð Indeas eastwe|[arde];
  þeah he nu þæt eall agan mote,
20  hwy | [bið] his anwald auhte ðy mara,
  gif he | siððan nah hi[s] selfes geweald
  ingeð[a][n]|ces, and hine eorneste
  wel ne bewarenað | wordum and dædum
  wið ða unþeawas þe | we ymb sprecað?39 . |
     [Þ]a se Wisdom þa þas fitte asun|     gen hæfde, þa ongon he eft seggan |      spell 7 cwæð:40 . Is þæt ungerisenlic wul|     dor þisse worulde 7 swiðe leas; |    be #ðæm wæs gio singende sum sceop. | þa he forseah þis andwearde lif, . ða | cwæð he: Eala, wuldur þisse weorulde, | ea, forhwy þe haten dysige men mid | leasre stemne wuldor, nu ðu n[ane] neart? | Forðæmðe ma manna hæfð micelne | gielp 7 micel wuldor 7 micelne weorð|scipe for dysiges folces wenan, þonne | [he] [ha]ebbe for his gewyrhtum. . Ac sege | me nu hwæt ungerisenlicre sie ðonne | [þæ]t, . oððe forhwy hi [ne] mægen hiora | [ma] scamian þonne fægnian, þonne h[i] | [ge]herað þæt him man on lihð? þeah mon nu [hwone] ||[55v] [godra mid rihte herige 7] soð an [s]egge, ne sceal he n[a þe] | [h]ræþor to ungemetlice fægnian ð[æs] | folces worda; . ac þæs he sceal fæg[nian] | ðæt hi him soð an seggað. þeah he nu [þæs] | fægnige þæt hi his naman bræden, ne [bið] | he no þy hræðor swa brad [swa] hi tihha[ð], | [f]orðæm [hi] hine ne mago[n] tobrædan geo|nd ealle eorðan, þeah hi on sumum lande | mægen. . forðæm þeah he sie anum ge|hered, þonne bið he oðrum unhered; þeah | he on #þam lande sie mære, þonne bið | he on oð[rum un]mære. . Forðæm is | þæs folces h[li]sa ælcum men for nauht | to habbanne forðæm he to ælcum [men] ne | cymð be his gewyrhtum, ne huru | [n]anum ealne weg ne wunað. . Geþenc | nu ærest be þæm gebyrdum, gif hwa | þæs gilpð, hu idel 7 hu unnet [se] gylp bið; | for[ðam] þe ælc mon wat þæt ealle men of | anum f[æd]er comon 7 of anre meder. | Oððe [e]ft be þæs folces hlisan 7 be | hio[ra] heringe; . ic nat hwæs we þær f[æg]|niað. þeah þu nu foremære sien þe [??]| [folcisce men h]eriað, þeah bioð þa fore|mærran 7 rihtlicran to heriann[e þa] | þe bioð mid cræftum geweor[ðode]. | forðæmþe #nan mon ne bið mid [rihte] ||[56r] [for oðres gode ne for his cræftum no þy mærra [??]| ne no þy geheredra, gif he hine self næfð. [??]| Hwæðer þu beo a þy fægerra for oðres mannes [??]| fægeres? Bið men ful lytle þy bet þeah he godne [??]| fæder hæbbe, gif he self to nauhte ne mæg. [??]| Forþam ic lære þæt ðu fægenige oðerra] | Monna good[es 7 heora æðelo to þon] | swiðe þæt þu ne [tilige ðe selfum agnes], | forðæmþe æl[ces monnes god 7 his] | æþelo bioð ma o[n þam mode þonne] | on #þæm flæs[ce. þæt an ic wat þeah godes] | on þa æþelo, þæt mænig[ne mon sceamaþ] | þæt he wiorðe wyrsa þon[ne his eldran] | wæron, 7 forðæm higað eall[on mægne] | ðæt he wolde þara betste[na sumes] | þeawas 7 his cræftas gefon. [þa se] | Wisdom ða þis spell areah[t hæfde], | þa ongan he singan ymb þæt i[lce 7 cwæð]: |
     [[Ð]]æt, eorðwaran ealle h[æfden], |
     foldbuende, fruman [gelicne]; |
     hi of anum twæm ea[lle comon], |
     were and wife, on woruld [innan], |
5  and hi eac nu get ealle gelice
  [on woruld] | cumað, wlance and heane.
  [Nis þæt nan] [??]| [wund]or, forðæm witan eal[le
  þæt an god] [??]| [is] ealra gesceafta,
  fre[a moncynnes], [??]| [fæd]er and scippend.
10  Se #ðære [sunnan leoht] ||[56v] [seleð of heofonum,
  monan and þyssum [??]| mærum steorrum.
  Se milda metod gesceop [??]| men on eorðan,
  and gesamnade sawle to lice [??]|
  æt fruman ærest, folc under [??]| wolcnum
15  emnæðele gesceop æghwilcne mon. [??]|
  Hwy ge þonne æfre ofer oðre men [??]|
  ofermodigen buton andweorce,
  nu ge unæðel]ne [n]æn[i]gne | [metað?
  Hwy ge eow for] æþelum up | [ahebban,
20  nu on þæm m]ode bið mon|[na gehwilcum
  þa ri]htæþelo þe | [ic ðe recce ymb,
  nales] on #ðæm flæ|[sce foldbuendra?
  Ac] nu æghwilc | [mon þe mid e]alle bið
  his unþea|[wum under]ðieded,
25  he #forlæt ærest | [lifes fru]msceaft
  and his agene æþe|[lo swa s]elfe,
  and eac þone fæder þe | [hine æt] fruman gesceop.
  Forðæm | [hine an]æþelað ælmihtig god,
  þæt | [he unæ]þele a #forð þanan
30  wyrð | [on weoru]lde, to wuldre ne cymð.41 |
 [Ða] se Wisdom þa þis lioð a|[su]ngen hæfde, þa ongan he | [eft s]eggan spell 7 þus cwæð:42 | [Hwæt g]odes magon we seggan | [on þa flæscli]can upþeawas? For[??]|[þam swa hwa s]wa hi forlæt[an] wile, [??]| [he sceal geþolian] micle [nearanesse 7] [57r]|| [manige gearfoðu; forþam seo oferfyll [??]| simle fet unþeawas, 7 þa unþeawas [??]| habbað oferðearfe hreowsunga, 7 seo hreowsung [??]| ne beoð na butan sorge 7 butan nearonesse. Eala, eaw, [??]| hu manega adla 7 hu micel sar 7 hu micele wæccan [??]| 7 hu micle unrotnesse se hæfð þe ðo][??]|ne w[on willan hæfð on þisse worul]|de. 7 hu mic[e]le ma [wenst ðu þæt hi scylon] | habban æfter þi[sse worulde edlean] | hiora earnu[nga; swa swa bearneacen] | wif [acenð bearn 7] ðrowað [micel earfoðu, æfter þam] | þe hio [ær] mice[lne lust þurhteah. For] | þy ic nat hwæt þa wor[uldlustas] | myrges bringað hiora luf[igendum]. | Gif nu [hwa] cwið þæt se sie ges[ælig se þe] | his woruldlustum eall[u] [fulgæð], | hwi nele he cweðan eac [þæt ða] ne[tenu seon] | gesælegu, forðæm[ðe] hior[a willa to] | nanum oðrum ðingum n[is aþenod] | buton to gifernesse 7 to wr[ænnesse]? | Swiðe gewynsum hit bið þæt [mon wif] | hæbbe 7 bearn; . ac ðeah [m][anige be][??]|[ar]n bioð gestrined to hio[ra eld][??]|[rena] forwirde, forðæmþe manig | [wif] forswilt for hire bearne ær | [heo] [hit] brengan mæge. 7 we leorno|[don] [eac] þæt h[wi]lum geberede swiðe ||[57v] [ungewunelic 7 ungecyndelic yfel, þæt [??]| ða bearn getreowedon betwuh him 7 [??]| sieredon ymbe þone fæder. ge furðon þæt [??]| wyrse wæs, we geheordon geo geara on ealdum [??]| spellum þæt sum sunu ofsloge [??]| his fæder; ic nat humeta, buton we [??]| witon þæt hit unmennisclic dæd wæs. [??]| Hwæt, ælc mon mæg witan hu hef]ig so|[rg men beoð seo ge]men his bearna; ne | [þearf ic þe þeah þæt s]ecgan, forðæm | [þu hit hæfst afunden] be #þe selfum. . | [Be þære hæfegan gemenne his] bearna cwæð | [min mægister Eurupides] þæt hwilum ge|[byrede þam] heardsælgan þæt him wæ|[re betere] þæt he bearn næfde þonne | [he hæfde]. þa se Wisdom ða þis spel | [areht hæ]fde, þa ongan he eft giddian | [7 þus sing]ende cwæð: .., |
  [[E]ALA] ðæt se yfla unrihta ge|[deð]
  wraða willa wohhæmetes,
  þæt | [he] mid ealle gedræfð anra ge|[hwy]lces
  monna cynnes mod | [fulneah ð]on.
5  Hwæt, sio wilde beo, þeah | [wis sie],
  anunga sceal eall forweo[r]|ða[n]
  gif hio yrringa awuht stin[geð]. |
  Swa sceal sawla gehwilc siððan lo[sian], |
  gif se lichoma forlegen weorðe[ð
10  un]|rihthæmede, bute [h]im ær [cume
  hreow] ||[58r] to heortan, [ær he hionan wende].43 |
     [[Þ]]a se Wisdom þa þis leoð asungen [hæ]|     de, þa ongan he eft spellian 7 þus |      cwæð:44 Forðæm nis nan tweo þæt þes and|wea[rd]a wela myrð 7 let þa men þe bioð | [a]tehte to þ[am] [soð][um] [ge]s[æ]lðum. 7 he | [n]ænne ne #mæg [gebringan] þær he him ge|het, þæt is æt þæm he[hstan go]ode. . Ac ic þe | mæg mid feaum word[um ge][s]ecgan hu | manegra yfela . þa [welan sint] [ge]fyl|de. Hwæt þu þonn[e mæne mid þ]ære | gidsunga þæs [feos, nu þu hit nahu elles begitan ne miht buton þu hit] [fo]rstele | oððe gereafige oððe abeþec[ige, 7] þær [þær] | hit þe wexð, þonne wanað hit oþrum? | þu woldest nu bion forem[æ]re on weorð|scipe; . ac gif þu þæt habban wilt, þonne | scealt ðu oleccan swiðe earmlice 7 | [swiþe] eadmodlice þæm ðe [þe] to þæm gefulte|man mæge. Gif þu þe wilt don manegra | beteran 7 weorðran, þonne scealt [þu] þe | lætan anes wyrsan. Hu ne is þæt [þon]ne | sum #dæl yrmða þæt mon swa [wereli]ce | scyle culpian to þæm þe hi[m gi]fan | [s]cyle? . Anwaldes ðu wilnast? [Ac] þu | [h]ine næfre orsorgne ne begi[t]st for | [æl]ðeodegum 7 git ma for #ðinu[m] agnum | [m]onnum 7 mægum. . Gilpes þu girnst? . | [Ac þ]u [hine] ne #meaht habban orsorgne, ||[58v] [forþam ðu scealt habban simle hwæthweg][??]| [wiðe]rw[eardes 7] ungetæses. þ[u] woldest | n[u] bru[can ung]emetlicre w[r]æ[n]nesse? | Ac [ðe wil]lað þonne forsion goode | Go[des þeowas], forðæmþe þin werie | [flæs]c [hafað þin] [an]wald, [n]ales þu h[is]. [??]| [Hu mæg] mon [ear]mlicor gebæron þo[n][??]|[n]e [m]on hine [un]de[rð]iede his were|[gan flæsce, 7 nel]le his gesceadwisan | [saule]? [Hwæþer ge n]u sien maran on | eo[wrum lichoman] þonne elpend, | oð[ð]e [st]re[ngran þonne] leo oððe fear, | oððe swift[r]a[n] þonne tigris? . þeah | ðu nu w[ære] mara þonne elpend | 7 s[trengra] þonne leo oððe fear and | [sw]if[tra ðon]ne tigris þæt deor, 7 þeah | [þu wære eallra] manna fægrost on | [wli]te, [7 þonne woldest] geornlice æfter wis|dome spyrian oððæt þu fullice riht | ong[e]ate, þonne meahtes ðu sweotole | on[gito]n ðæt ealle þa mægno 7 þa | c[ræftas] þe we ær ymb spræcon ne | sint [to] metanne wið þære sawle | cræf[ta] ænne. . Hwæt nu, wisdom is | an anl[ep]e cræft þære sawle, 7 þea[h] | [we] [witon] ealle þæt he is betera ðo[nne] | ealle þa oðre cræftas þe we [æ]r [ymbe] | spræcon. Behealdað nu þa widg[ielnesse] ||[59r] [7 fæstnesse 7 þa hrædfernesse þisses] [??]| [heofenes;] [ðonne] magon [ge ongit]an þæt he [??]| [is ealles] [nau]ht wið his s[ceppend to] [??]| [metanne 7 wið his we[al]dend. Ac hwi [ne læte ge] [??]| [eow þonne aþreotan] þæt ge [ne wundrigen 7 ne] [??]| [herigen] þætte un[nyttre is, þæt is þes eorðlica] [wela]? [??]| [wa] swa se heof[on is] [betera] [7 healicra] [??]| [7] [fæ]gerra þonne [eall] [his] [innung] | buton monnum a[nu]m, [swa is þæt] mon|nes lichoma betera 7 deor[wyrðra] þon|[n]e ealle his æhta. . A[c humicele þi][nc]ð | þe þonne sio sawl be[tere 7 deorwyrðr][e] | þonne se lichoma? æ[lc] gesceaft is to | [a]rianne be hire andefn[e, 7 sym]le sio | hehste swiðost; forðæm is [se godc]unda | anwald to arianne 7 to [wyn]drianne 7 | to weorðianne ofer ealla oðra ge[sceaf]|ta. Se wlite þæs lichoman [i]s swiðe | flionde 7 swiðe tedre 7 swiðe anlic [eor]|ðan blostmum. . ðeah nu hwa sie [swa] fæger | [s]wa swa Alcibiadis se æþelincg wæs; [gif h]wa | [b]ið swa scearpsiene þæt he mæge [hine] | þurhsion, swa swa Aristotelis s[e u]ðwita | sæde þæt an dior wære ðe #meaht[e] ælc wuht | [þ][u]rhsion [ge treowu ge furðum stanas]: þæt dior we hatað lox. gif þon|[ne] hwa wære swa scearpsiene þæt he [mihte] [??]| [þone cni][ht] þurhsion þe we [ær] ym|[be spræcon], [þonne] ne ðuhte he him ||[59v] [no innon swa fæger swa he utan þuhte]. |[??] [þeah] þu [nu] hwæm fæger ð[ince], ne [bið] [hit no] | þy hræðor swa; [ac] sio [ungesceadwisnes] | hiora [eage]na h[i] myr[ð þæt hi] [ne magon on]|gi[to]n [þæt hi ðe sceaw]iað utan, [næs] [??]| [innan]. [Ac geþencað nu swiðe geornlice, 7 gescead]|wislice [smeagð hwelc] þæs [flæslican] | good [si]e[n, 7 þa ge][sæl]ða þe genu un[ge]|metl[ice] [wiln][iað]. þo[nne] ma[gan ge sweoto]|le o[ngeotan] [þæt] þæs li[c]homan f[æger] 7 his | [str][engo þa magon beon] afyrred mid [þ]reo|[ra daga fefre. F]or[ð]æm ic þe recce [eall] | þæt ic [þ]e æ[r reahte] fo[rð]æm ic ðe wold[e] | open[lice ge][reccan] on ðæm ende þisses | capit[ulan þæt]te eall þas andweardan good | ne magon gelæstan hiora lufiendum [þæt] [??]| [hi h]im gehatað; þæt is þæt hehste good þæt | hi him gehatað. . þeah hi nu [ge]gaderien eal[le] | þas andweardan good, nabbað hi no ðy | hra[þor] fulfremed good [o]n ðæm, [ne] h[i] | ne [magon] gedon hiora lufiendas swa we|lige [swa sw]a hi woldon. . ða se Wisdom ða | þis [sp]e[ll] areaht hæfde, þa ongon he ef[t] | gieddigan 7 þus singinde cwæð: :, |
     [[E]]ala, þæt is hefig dysig, hygeð |     [ym]b[e] se #ðe wile,
  and f[re]cenlic |    [fira] gehwilcum
  þæt ða [e][arman men mid] |    ealle ged[wæleð],
  of ðæm [rihtan wege] ||[60r] [recene alæded.
5  Hwæðer ge willen on wuda] [??]| [secan
  gold ðæt re]ad[e] [on] [grenum] triow[um?] |
  [Ic wat swa] ðeah [þæt hit] [wi]t[ena na]n
  þider | [ne seceð], forð[æm] [hit] [þær] n[e wexð,
  ne | [on wingea][rd]um [wlitige] [gimmas].
10  Hwy | [ge n]u ne settan [on] [sume] dune
  fisc|[net e][o]wru, þonn[e eow fon] lysteð
  leax | [oððe] cyperan? Me [geli]cost ðincð
  þætte | [ea]lle [wi]ten eorðbuende
  [þ]oncolmode | [ðæ]t hi þær ne sint. .
15  H[wæ][þer] ge [n]u wil|[len] wæþan mid hund[um
  o]n sealtne sæ, | [þo]nne eow secan lyst
  [he]o[r]otas [and] hin|[da? Þ]u [geh]icgan meaht
  þæt ge will[a]ð ða | [on] wuda secan
  oftor mic[l][e þo]nne | ut on sæ. .
20  Is ðæt wundorlic, [þæt] [we wi]tan ealle, |
  þæt mon secan sceal be sæwaroðe
  and be | eaofrum æþele gimmas,
  hwite and rea|de and hiwa gehwæs.
  Hwæt, hi eac witon | hwær hi eafiscas
25  secan þurfa[n, and] swylc|ra fela
  weoruldwelena; hi þæt we[l doð], |
  geornfulle men, geara gehwilc[e.
  Ac] | ðæt is earmlicost ealra þing[a
  þæt þa] | dysegan sint on #gedwolan word[ene,
30  efne] [??]| [sw]a blinde þæt hi on breostum [ne magon] [??]|
  [eaðe] gecnawan hwær þa e[can good,
  soða] [??]| [gesæl]ða, sindon gehydda.
  [Forþæm hi] [??]| [æfre ne lyst] æfter spyr[ian,
  secan þa] [??]| [gesælða. Wenað] sam[wise
35  þæt hi on] ||[60v] [ðis lænan mægen life findan
  soða gesælða, þæt is] | selfa god.
  [Ic nat] hu [ic mæge nænige] | ðinga
  [ealles swa s]wiðe on #sefan mi[n]u[m] |
  hiora [dysig] [tælan] [swa] hit me do[n] | lysteð,
40  ne ic [þe swa] sweotole ge[sec]|gan ne #mæg,
  [for][ðæm] hit sint ear[mran] | and eac dysegran,
  [ung]esæligr[an], [þon]|ne ic þe sec[g]an mæge.
  Hi wiln[iað we]|lan and [æhta]
  [and w][e]orð[s]cipes to gewinna|nne;
45  þo[nne h]i habbað þæt hiora [hige] | seceð,
  wenað [þon][n]e swa gewitleas[e] |
  ðæt hi þa [soð]an gesælða hæbben.45 |
 [[Þ]a] [se] Wisdom þa þis leoð asu[ngen] [??]| hæfde, þa ongan he eft | [sp]ellian 7 þus cwæð:46 Genog ic þe | hæbbe nu g[ere]aht ymb ða anlicnessa | 7 emb ða scead[uw]a þære soðan gesæl|[ð]e. Ac gif þu nu sweotole gecnawan | me[aht] þa anlicnesse þære soðan ge|s[ælðe] þonne is siððan ðearf þæt ic þ[e] | [hi sel]fe getæce. . þ[a andwy]rde ic | [7 cwæð: Nu] ic ongite genog [openlice þætte] [??]| [ælces] goodes genog nis [on] ðissum | [woruld]welum, ne æltæwe [an]wald nis | [on nanum] weoruldrice, ne se soð[a] [??]| [weorðscipe] nis on þisse weorul[de, ne] [??]| [þa mæstan m]ærða ne [sint on ðysse] [??]| [woruldgype, ne] sio heh[ste blis nis] ||[61r] [on þam flæsclicum lustum. ða and]|sworede se Wisd[om 7 cwæð: Hwæþer þu] | nu fullice ongite for[hw]y hit þon|[ne s]wa sie? . ð[a andswarede ic] 7 cwæð: | þe[ah] ic his nu [hwæthwugu ongi]te, | [ic wolde] hit þeah fullic[or] 7 ope[nlico]r | [of] ðe ongitan. . ða [and]swo[rode s]e Wis|[dom 7] cwæð: [G]e[n]og [sweotol his] is þætte | [God is an]fe[al]d 7 unto[dæl]endlic, þeah | [hine] dysige men on mænig tod[ælen], | [þ]onne hi dwoliende sec[að] þæt [heh]ste go[d] | on ða sæmran ges[ceaf]ta. Hwæþer þu | [nu] wene þæt se nauhtes [ma]ran ne [þyr][??]| [fe] se þe mæstne anwald h[æfð þisse] [??]| [wor]ulde? þa andsworede [ic] eft 7 cwæð: Ne | secge ic no þæt he nauh[tes m]ar[a]n ne | ð[y]rfe, forðæm ic wat þæt nan nis þæs we|[li]g þæt he sumes eacan ne [þy]rfe. ð[a] | andswarode se #Wisdom 7 c[wæð]: [Genog rih]|te þu sægst; þeah hwa anwal[d hæbbe], | [g]if oðer hæfð maran, þonne [b][eþearf] | [se] uns[tr]engra þæs strengr[an] fultu|mes. . ða cwæð ic: Eall hit is swa þu sægst. | ða cwæð se Wisdom: þeah mon [nu] [an]|[wea]ld 7 genyht to twæm þingu[m nem]ne, | [þea]h hit is an. . þa cwæð ic: Swa me þincð. | [ða he cwæð]: Wenstu nu [þæt] se anwald 7 | [þæt geniht s]ie to fo[rseonne] oððe eft ||[61v] [swiðor to weorðianne þonne oðre] good? | [þa cwæð] ic: Ne #m[æ]g n[ænne mon] þæs tw[eo]|gan þætte [anwald 7] genyht is [to weor][??]|[ðianne. ða cwæð] he: Uton [nu, gif ðe swa] [??]| [þince, ecan þone an]wald [7] þæt [geniht], [don] [??]| [þær w]eorðscip[e to], 7 [g]ereccan þ[onne] [þa] [??]| [þreo] to anu[m]. ða [an]dsw[arode ic 7 cwæð]: [??]| [Uton þæs, fo]rðæm hit [is soð. ð]a [cwæð] [??]| [he: Hweþer þe þ]onne [þ]inc[e un]weorð | [7 unmær]lic sio [g]egad[erunc] þara ðrio|[r]a þinga þonne þa þrio bio[ð] to anu[m] | [ge]don, . oððe hwæðer hit [þe] eft [þince] | eallra [þinga weo]rþlicosð 7 mæ[rlicost? Gif] | þu [nu] æ[nig]ne mon cuðe þara þe [hæfde] | ælces þinces [a]nwald 7 ælcne weorðscipe | hæfde, swa f[orð] þæt he na #maran ne #ðo[rf]|te, geþenc [nu] hu weorðlic 7 hu fo[remær]|lic þe wo[l]de se #man þincan. 7 þe[ah] he [nu] | þa [þreo h]æfde, gif he nære [hl]iseadig, | [þonne w]ære him þeah sumes weorðscipe[s] | [wana]. þa cwæð ic: Ne mæg i[c þæs] oð[sacan]. | þa cw[æð h]e: Hu #ne [is þæt ðonne genog swe]|oto[l] þ[æt we] sculon don þa h[liseadign]ess[e] to | [þ][æm] þ[rim], 7 don þa feower [to an]um? . ða | cwæð [ic: þæt is] cyn. . þa cwæð he: Hwæþ[er] þu n[u] | wene [þæt se] a[u]ht bliðe sie ðe ealle [þa]s [feower] | hæfð? Fifte b[ið se]o blis, [7 mæg] [don eall þæt] | he wile, 7 n[anes þinges maran] [ne beþearf] ||[62r] [þonne he hæfð. ða cwæð ic]: [??]| Ne [mæg ic næfre ge]|þencan, gif he swylc wæ[re] 7 [þæt eall hæfde], | hwonan him ænig unrotnes cuman sc[e]|olde. . ða cwæð he: Swaþeah [is] to ge[þenc]an|ne þæt ða fif þing þe [w]e ær ym[b spræ]|con, þeah hi tonemde sien m[id wordum], | þæt hit is eall an þing, [þonn]e hi gegad|[erede] bioð; þæt is anwald 7 [gen]yht 7 fore|mærnes [7] weorðs[ci]pe 7 b[lis. þa] fif [ðing], þon|ne hi ealle gegaderade [bio]ð, þonne | bið þæt God; forðæm þa fif eall nan | mennisc man fullice habban ne [mæ]g | ða hwile þe he on #þisse worulde [bið]. | Ac þonne þa fif þing, swa we ær cwæ|don, eall gegadorede bioð, þonne bið | hit eall an þing, 7 þæt an #ð[ing] bið God; 7 he | bið anfeald untodæle[d, þea]h he ær | [on m]æ[n]ig [t]onemned wære. . ða [an]dsw[o]|rede ic 7 cwæð: þisses ic eom [eall]es geþa[fa]. | þa cwæð he: þeah nu God [anfeald] sie | 7 untodæled, swa swa he is, se #mennisca | [ge]dwola hine todæleð on mænig mid | heora unnyttum wordum. ælc mon | tiohhað him þæt to selestum goode ðæt | þæt he sw[iðu]st lufað; þonne l[u]f[a]ð sum | ðæt, sum elles hwæt. þæt bið thorn;onne his god | [þæt h]e þ[æ]r swiðost lufað. þonne hi þon|ne [heora God] on swa monige dælas to ||[62v] [dælað, þonne metað hi nauþer] ne #God | selfne ne #þone dæl godes ðe hi swiðor | lufiað. þonne hi hine selfne don ealne | ætgædere, nabbað þonne nauðer ne | hine ealne ne þone dæl þe hi þærof | dydon. Forðy ne fint ælc mon þæt he | secð forðy he hit on #riht ne secð. Ge | secað þæt ge findan ne #magon, þonne ge | secað eal good on anum go[o]de. [ða cwæð] | ic: þæt is soð. ða cwæð [he]: þonne se #mon | wædla bið ne wilnað he nanes anwealdes, | ac he wilnað welan 7 flihð þa wædle; ne | swincð he nauht æfter þæm hu he fo[re]|mærost sie, ne nan man eac ne begit | þæt he æfter ne swincð. He þonne winð ealle | his weoruld æfter þæm welan, 7 forlæt | mænigne weoruldlust wið þæm þe he | þone welan begete 7 gehealde, for|þæm þe his hine lyst ofer eal oðru | þing. Gif he hine þonne beget, þon|ne [þi]ncð him þæt he næbbe genog | buton he h[æ]bbe [eac] anwald þærto, for|þæmþe him þincð þæt he ne mæge þone | welan buton anwalde gehealdan. Ne | him eac næfre genog ne þincð ær he | hæbbe eal þæt hine lyst, forðon þe þone | welan lyst anwaldes, 7 þone anwald lyst | weorðscipes, 7 þone weorðscipe lyst mær|ða. ||[63r] Siððan [he þæs welan full bið, þonne þincð] | him þæt he hæbbe ælcne willan gif he [hæb]|be anwald. 7 gesælþ ealne þone welan æft[er] | þæm anwalde, buton he hine mid læssan | begitan mæge; 7 forlæt ælcne oðerne | [weor]ðscipe wið ðæm þe he mæge to ðæm | [anwea]lde [c]uman. 7 þonne gebyreð oft, | þon[ne] he eall wið anwalde geseald hæfð | [þæt þæt he hæfde], þæt he næfð nauðer ne þone anwald ne eac | þæt [þæt] he wið sealde, . ac [wy]rð þonne swa | earm þæt he næfð furþum þa [n]edþear|[f]e ane; þæt is wist 7 wæda. [Wilnað] þeah | þonne þære nedðearfe, næs [þæs] anwal|des. . We spræcon ær be þæm fif gesæl|þum; þæt is wela 7 anwald 7 weorðscipe 7 | formærnes 7 willa. Nu hæbbe [w]e ge[reaht] | be welan 7 be anwalde, 7 þæt ilce we m[agon] | reccan be þæm þrim ðe we un[areht] | habbað; þæt is weorðscipe 7 forem[æ]rnes | 7 willa. þa þrio þincg, 7 þa tu þe [we] ær nem|don, þeah hwa wene þæt he on hiora anra | hwylcum mæge habban fulla gesælða, | ne bið hit no ðy hræþor swa, ðeah hi his | wilnigen, buton hi þa fif ealle habben. . | ða andsworede ic 7 cwæð: Hwæt sculon we | þonne don, nu þu cwist þæt we #ne mægen | on ðara anra hwylcum þæt hehste good | habban 7 þa fullan gesælða, ne we huru ||[63v] [ne wenað þæt ure anra hwelc þa fif] eall [æ]t|gædre begite? . ða andsworede he 7 cwæð: | Gif hwa wilnað þæt he þa fif eall hæbbe, | þonne wilnað [h]e þara hehstena gesælð[a]. | ac he ne mæg ða fullice begitan on #ðis|se weorulde, forðæm þeah he ealle þ[a] | fif gesælða begite, þonne ne bið [hit] | þeah þæt hehste good ne [þa s]elesta[n] ges[æl]|ða; forðæm hi ne bioð ece. . Þa andswa|rode ic [7 cwæð: Nu] ic ongite genog sweotole þæt ða | selestan gesælða ne sint on #þisse weo|rulde. [þa] cwæð he: Ne þearf nan mon | on #ðys andweardan life spyrian æfter | þæm soðum gesælðum, ne þæs wenan | ðæt he ær mæge good genog findan. . | [ða] cwæð ic: Soð þu sægst. . Þa cwæð he: | [Ic we]ne [nu] þæt ic þe hæbbe genog gesæd . | [ym]b ða leasan gesælða, . ac ic wolde | [nu] þæt [ðu] wende þin ingeþonc from þæm | leas[um] gesælðum; þonne ongitst þu | swið[e hr]æðe þa soðan gesælða þe | ic ðe ær gehet þæt ic þe eowian wolde. . | þa cwæþ ic: Ge furðum þa dysegan men | ongitað þætte fulla gesælða sint, þeah | hi þær ne sien þær hi heora wenað. Þu | me gehete nu lytle ær þæt ðu hi wolde | me getæcan. . ac þæs þe me þincð ðæt | þæt bio sio soðe 7 sio [fulfre]mede gesælð ||[64r] [ðe mæg ælcum hire folgera sellan ðurh]|wunigendne welan 7 ecne anwald 7 sin|galne weorðscipe 7 ece mærða 7 fulle | geniht. Ge furðum þæt ic cweðe sie sio | soðe gesælð þe on ðissa fifa mæg ful|lice forgifan, forðæmþe on ælcum | [a]num hi sint eall. . Forð[æ]m ic secge | þas word ðe forþy ic wille þæt ðu wite | ð[æ]t se cwide [sw]iðe fæst is o[n m]inum | mode,
swa fæst þæt his me nan m[on] ge|dwellan ne mæg. . Þa cwæð he: [Eala, cni]ht, | þy þu eart gesælig þæt þ[u] hit sw[a ongi]|ten hæfst; ac ic wolde þæt wyt spyre|don get æfter þæm þe þe wana is. . Ða | cwæþ ic: Hwæt is þæt ðonne? . Þ[a] cwæð he: | Wenst #ðu hwæðer ænig þissa andwear|dana gooda þe #mæge sellan [f][u]lle ge|sælða? . Ða andswarode ic 7 [cw][æ]ð: Nat | ic nan wuht on #ðys andweard[an] life | þe swilc gifan mæge. . ða cwæð [he: þas] | andweardan good sint anlic[nessa þæs] | ecan goodes, næs ful goode, [forþam] hi | ne #magon soð good 7 ful good forgifan | hiora folgerum. . þa cwæð ic: Ic eom | genog wel geþafa þæs þe þu sægst. | ða cwæð he: Nu ðu þonne wast hwæt | [ð]a leasan gesælða sint 7 hw[æt] þa so|[þ][a]n ge[sæl]ða sint, nu ic [w]olde þ[æt] þu ||[64v] [leornodest hu þu mihtest becuman to þam so]|þum gesælðum. . Ða cwæð ic: Hu ne ge|[h]et[e] þu me gefyrn ær þæt ðu hit wolde | me getæcan, 7 me lyste nu þæt swiðe geo|rne geheran. . ða cwæð he: Hwæt sculon | we nu #don to #þon þæt we mægen cuman to | [þæ]m [soðum] gesælðum? . Hwæþer we scylen bid|dan þone godcundan fultum ægðer | ge on læssan ge on ma[ran], swa swa ure | uðwita sæde, Plato? . þa cwæð ic: Ic we|ne þæt we scylen biddan þone fæder eal|ra þinga; forðæm se #ðe hine biddan | nyle þonne ne #gemet he hine, ne fur|þum ryh[tne] weg wið his ne aredað. | ða cwæð [he]: Swiðe rihte þu sægst; 7 on|[gan] ða s[in]gan 7 þus cwæþ: :, |
     [[E]]Ala, min drihten, þæt þu eart ælmih|     t[ig],
  [m]icel, modilic, mærþum gefræ|[ge],
  and wundorlic witena gehwylcum. |
  [Hwæt, ðu], ece god, ealra gesceafta
5  wun|[dorlice w]el gesceope,
  ungesewenlica, | [and eac swa s]ame
  gesewenlicra softe | wea[ldest]
  scirra gesceafta mid gescead|wisum
  mægne and cræfte. Þu þysne mid|dangear[d]
10  from fruman ærest forð | oð #ende
  tidum totældes, swa hit getæso[st] | wæs,
  endebyrdes, þæt hi æghwæðer
  ge æ[r] | farað ge eft [cu]mað.
  Þu þe u[n]stilla ||[65r] agna g[esceafta
15  to ðinum willan wislice] | astyrest,
  and þe self wu[n]æst swiðe stille |
  unanwendendlic #a #forð simle.
  Nis nan mih|tigra ne #nan mærra .
  ne #geond ealle þa | gesceaft efnlica þin, .
20  ne þe ænig ned|þearf næs æfre giet
  ealra þara weor|ca þe þu geworht hafast; .
  ac mid | þinum willan þu hit worhtes eall,
  and mid | anwalde þinum agenum
  weorulde ge|worhtest and wuhta gehwæt,
25  þeah ðe næne[d]|gu nedðearf wære
  eallra þara mær|þa. Is ðæt micel gecynd
  þines goodes, | þencð [y]mb se #ðe wile,
  forðon hit is eall | an ælces þincges,
  þu and þæt ðin good. Hit is þin | agen,
30  forðæm hit his utan ne com auht | to ðe .
  ac ic georne wat þæt ðin goodnes is, |
  ælmihtig good, eall mid ðe selfum.
  Hit is | ungelic urum gecynde;
  us is utan cy|men eall þa we habbað
35  gooda on grundum | from gode selfum.
  Næfst þu [to] [æ]negum | andan genumenne, .
  forðam þe n[an] þing | nis þin gelica,
  ne huru ænig ælcræftigre, |
  forðæm þu ealgood anes geþeahte
40  þines | geþohtest, and hi þa worhtest.
  Næs awor #ðe | ænegu gesceaft
  þe auht oððe nauht | auðer worhte, .
  ac ðu butan bysne, | brego moncynnes,
  æl ælmihtig god, eall | geworhtest
45  þing þearle good; eart þe ||[65v] [selfa
  þæt hehst good. Hwæt, ðu, halig] fæder, |
  æfter þinum willan woruld gesceope,
  ðis|ne middangeard, meahtum þinum,
  weorada | drihten, swa þu woldest self,
50  and mid ðinum | willan wealdest ealles;
  forðæm þu, soða | god, selfa dælest
  gooda æghwilc. Forðæm | þu geara ær
  ealla gesceafta ærest ge|sceope
  swiðe gelice, sumes hwæðre þeah |
55  ungelice, nemdest eall swa ðeah
  mid ane | noman ealle togædre
  woruld under wolc|num. Hwæt, þu, wuldres god,
  þone anne | naman eft todældes,
  fæ[der], on feower; | wæs þa[ra f]olde an
60  and wæter oðer worul|[d]e dæles,
  and [f]yr is þridde and feowerðe | lyft;
  þæt is eall weoruld eft togædere. |
  [Ha]bbað þeah þa feower frumstol hiora, |
  [æg]hwilc hiora agenne stede,
65  þeah an|r[a h]w[ilc] wið oðer sie
  miclum gemenged, | and m[id m]ægne eac
  fæder ælmihtiges fæs|te g[ebu]nden
  gesiblice softe togæd|re
  [mid] bebode þine, bilewit fæder, |
70  þætte [he]ora ænig oðres ne dorste
  mearce | ofergangan for metodes ege; .
  ac geþwe|orod sint ðegnas togædre,
  cyninges cem|pan, cele wið hæto,
  [wæt] wið drygum, winn[að] | hwæðre.
75  Wæter and eorðe wæs[t]mas brengað; |
  þa sint on #gecynde cealda ba twa,
  wæter | wæt and c[e]ald. Wangas ymbelicgað,
  eorðe æl ||[66r] [greno], [eac hwæðre ceald.
  Lyft is gemenged, for]|þæm hio on middum wunað;
80  nis [þæt nan] wun|dor þæt hio sie wearm and ceald,
  w[æt] wolcnes tier, | [win]de geblonden,
  forðæm h[io i]s on #midle, | [mine] gefræge,
  fyres and eo[r]ðan. Fel[a] mon|[na] wat
  þætte yfemest is eall[ra] [ge]sceaf|[t]a
85  fyr ofer eorðan, f[olde n]eoðemest.
  Is | þæt wundorlic, werod[a d]rihte[n],
  [þæt] ðu mid ge|þeahte þinu[m] wyr[ces]t
  [þæt ðu þæm] gesce|aftum sw[a g]esceadlice
  mearc[e geset]|test, and hi [gemengdest] eac.
90  H[wæ]t, [ð]u þæm w[æt]|tere wæ[tum] [and cea]ldum
  [fo]ldan to [flor]e | fæste gesettest,
  forðæm hit [unstille] | æghwider wolde
  wide toscrið[a]n [w]ac and hnes|ce.
  Ne #meahte hit on #him self[u]m, soð ic | geare wat,
95  æfre gestandan, [ac] hit sio | [eo]rðe hylt
  and swelgeð eac be sumum dæl[e], |
  [þæt hio] siðþan mæg for #ðæm sy[pe we]orðan |
  [g]eleht lyftum. Forðæm leaf and gærs . |
  bræd geond Bretene, bloweð and groweð
100  el|dum to are. Eorðe sio cealde
  brengð | wæstma fela wundorlicra,
  forðæm hio | mid þæm wætere weorðað geþawened.
  Gif | þæt nære, þonne hio wære
  fordrugod to | duste and todrifen siððan
105  wide mid winde, | swa nu weorðað oft
  axe [gion]d eorðan | [eal]l toblawen.
  Ne #meahte [on] ðære [e]orðan | [aw]uht [li]bban,
  ne wuhte [þ]on ma [w][æ]t[res] ||[66v] [brucan,
  on eardian æ]nige cræfte
110  for c[el]e | [anum, gif] þu, cyning engla,
  wið fyre hwæt|hwugu fo[ldan] and lagustream
  [ne] mengdest [to]|gædre, and [g]em[etgo]dest
  cele and hæto cræf[te] | þine,
  [þæt þæt f]yr [ne] mæg foldan and me[re]|stream
115  blate [for]bærnan, þeah hit w[ið] | ba twa si[e]
  [fæste] gefeged, fæder eald|geweorc.
  [Ne þin]cð [me] þæt wundur wuhte | þe læ[ss]e
  [þæt ðios] eo[rðe] mæg and egorstream, |
  swa [ceald] [gesceaft], cræfta nane
120  ealles | [adwæscan] [þæt þæt him on] innan sticað
  fyres | ge[feged mid frean] cr[æfte].
  Þæt is | agen cræft eagorstreames,
  wætres and eor|þan, and on wolcnum eac,
  and efne swa same | uppe ofer rodere. .
125  Þonne is þæs fyres | frumstol on #riht,
  eard ofer eallum | oð[rum ge]sceaftum
  gesewenlicum geo|nd þisn[e] sidan grund;
  þeah hit wið | ealla sie eft gemenged
  weoruldgesce|afta, þeah waldan ne mot
130  þæt hit ænig[e] | eallunga fordo
  buton þæs leafe þe | us þis lif tiode,
  þæt is se eca and se ælmih[??]|[tg]a.
  Eorðe is hefigre oðrum gescea|ftum,
  þicre geþuruen, forð[æ]m þæm | hio þrage stod
135  ealra gesceafta under | niðemæst,
  buton þæm rodere, þe þas | [rum]a[n] gescea[f]t
  æghwylce dæge | [utan] ymb[hwy]rfeð,
  and þeah þære [e]orð[an] ||[67r] æfre n[e oðrineð],
  [ne hire on nanre ne] | mot near þonne on oðre
140  [s]t[owe ge]st[æ]|[pp]an; striceð ymbutan
  [ufan]e and neoða|[ne, ef]enneah gehwæðer.
  [Æghwil]c gesceaft | [þe] we ymb sprec[að]
  [hæfð his] agenne | [e]ard onsundr[an],
  [bið þeah wi]ð þæm oðrum | [e]ac gemenged.
145  Ne #m[æg] [hira æn]ig butan oð|rum bion.
  Þeah hi [unsw]e[o]tole somod | eardien,
  swa nu [eo]rðe and wæter earfoðtæc|ne
  unwisra gehwæm wuniað on [fyre], |
  þeah hi sintan sweotole þæ[m wisum]. |
150  Is þæt fyr swa same fæst on #þæm [wætr]e |
  and on stanum eac stille geheded
  earfoð|hawe, is hwæðre þær.
  Hafað fæder eng|la fyr gebunden
  efne to #þon fæste | þæt hit fiolan ne #mæg
155  eft æt his eðle, | þær þæt oðer fyr
  up ofer eall [þis eard]|fæ[st] wunað.
  Sona hit forlæteð þas | lænan gesceaft,
  mid cele ofercumen, | gif hit on cyððe gewit, .
  and þeah wuhta | gehwilc wilnað þiderweard
160  þær his mæg|ðe bið mæst [æt]gædre.
  Þu gestaðo|ladest þurh [þa] strongan m[eah]t,
  we|roda wuldorcyning, wundorlice |
  eorðan swa fæste þæt hio on ænige
  heal|fe ne heldeð; ne mæg hio hider ne þide[r] |
165  sigan þe swiðor þe hio symle dyde. |
  Hwæt, hi þeah eorðlices auht ne haldeð,
   ||[67v] [is þeah efneðe up and of] dune
  to feal[??]|[lanne foldan] ðisse,
  þæm anlicost þe | on æg[e bið],
170  [g][i]oleca on #middan, g[li]d[eð] | hwæðre
  æ[g ymbuta]n. Swa stent eall weor[uld] |
  stille on t[il][le, stream]as ymbutan,
  lag[u]|floda ge[lac, lyfte] and tungla,
  and sio scire | scell scrið[e][ð ymbutan]
175  [d]ogora gehwilc[e]; | dyde lange swa.
  [Hwæ][t], þu, ðioda god, ðrie|falde #on us
  sawle gesettest, and hi siððan | [eac
  styr]est and stihtest þurh ða strong|[a]n meaht,
  þæt hire þy læsse on #ðæm lyt|[lan ne] bið
180  anum fingre þe hire on | eallum bið
  þæm lichoman. Forðæm ic | lytle ær
  sweotole sæde þæt s[io sawl w]æ|re
  þriefald gesceaft þegna gehwil|ces,
  forðæm uðwitan ealle seggað
185  ðæt|te an #g[e]cynd ælcre saule
  irsung si[e], | oðer wilnung;
  is sio þridde gecynd | þæm twæm betere,
  sio gesceadwisnes. Nis | ðæt scandlic cræft,
  forðæm hit nænig | hafað neat buton monnum.
190  Hæfð þa | oðra [t]wa unrim wuhta;
  hæfð þa wil|nu[nga] welhwilc neten
  and þa yrsunga | [e]ac swa selfe.
  Forðy men habbæð | geond middangeard
  eorðgesceafta | ealla oferþungen,
195  forðæm ðe hi hab|bað, þæs ðe hi nabbað,
  þone ænne | cræft þe we ær nem[d]on.
  Sio gesceadwis|nes ||[68r] sceal on ge[hwelcum
  þære wilnunge waldan] | semle,
  and irsunge eac swa selfe;
200  hio [sceal] | mid geþeahte þegnes mode,
  mid [andgite], | ealle[s wa]ldan.
  Hio is þæt mæ[s]te mæge[n monn]es | saule
  and se selesta s[und][orcr][æfta].
  Hwæt, | þu ða saule, sigora [waldend],
205  þeoda þrym|cyning, þus gesceop[e,
  þæt hio hwearf]ode | on hire selfre
  hire utan [y]mb, swa swa | eal deð
  r[ine]swifte rodor, r[ecene] ymb|scriðeð
  d[ogo]ra gehwilce drihtnes meah|tum
210  þisne middangeard. Swa deð m[onn]es | saul,
  hweole geli[co]st, hwærfeð ymbe | hy selfe,
  oft [smea]gende ymb ðas eorð|lica[n
  dr]ihtnes gesceafta da[g]um and nih|[t]um.
  H[wil]um [ymb] hi selfe secende sm[e]að,
215  hwi|lum eft [smea]ð ymb þone ecan [g]od,
  scep|pend hire. Scriðende færð,
  hweole gelicost, | hwærfð ymb hi selfe.
  Þonne hio ymb | hire scyppend mid gescead smeað,
  hio | bið up ahæfen ofer hi selfe,
220  ac hio | b[i]ð eallunga an hire selfre,
  þonne hio | [y]mb[e] hi selfe secende smeað;
  hio bið | swiðe fior hire selfre beneoðan,
  þon|ne hio þæs lænan lufað and wundrað
  eorð|licu þing ofer ecne ræd.
225  Hwæt, þu, ece | god, eard forgeafe
  saulum on heofonum, | selest weorðlica
  ginf[æ]sta gifa, god æl|mihtig,
  be #geearnunga anra gehwelcre.
||[68v]   [Ealle hi scinað ðurh þa sciran neaht] |
230  [ha]dre on heofonum, na hwæðre þeah |
  [ealle] efe[n]beorhte. Hwæt, we oft [ge]|sioð
  had[ru]m nihtum þætte heofon|steorran
  [ealle] efenbeorhte æfre | [ne] scinað.
  [Hwæt], þu, ece god, eac ge|[m]engest
235  [þa] [heofo]ncundan hider wið | eorðan,
  saula w[ið] lice; siððan wuniað |
  þis eorðlice and þæt [ece] samod,
  saul in flæ|sce. Hwæt, hi simle to #ðe
  hion[an] fun|[di]að; forðæm hi hider of #ðe
240  æror | [co]mon, sculon [eft] [to] ðe. .
  Sceal se lic|[hama last weardigan]
  eft on eorðan, | [forðæm] he ær of hire
  weox on weoru|lde. Wunedon ætsomne
  efen swa lan|ge swa him lyfed wæs
245  from þæm æl|mihtigan, þe hi æror gio
  gesomnade, | þæt is soð cining.
  Se þas foldan gesceop | and hi gefyld[e] þa
  swiðe mislicum, | mine gefræge,
  neata cynnum, nergend | user.
250  He hi siððan asiow sæda mon[e]|gum
  wuda and wyrta weorulde sceat[um]. |
  Forgif nu, ece god, urum modum,
  þæt | hi moten to þe, metod alwuhta,
  þurg | þa[s] earfoðu up astigan,
255  and of þisum | bysegum, bilewit fæder,
  þeoda wal|dend, to ðe cuman,
  and þonne mid openum | eagum mote[n]
  modes ures, ðurh ðinra ||[69r] [mæ]g[na sped,
  æwelm gesion eallra gooda,
260  þæt] [??]| [þu eart] selfa s[igedrihten god,
  ge] þa | eagan hal ures m[od]es,
  þæt [w]e [hi on ðe s]el|fum siððan [mot]en
  afæs[tnian. Fæ]der | [en]gla, todrif
  þone þiccan [mist] þe þra|ge nu
265  wið þa eagan [fo]ran uss[e]s [mo]des |
  hangode hwyle, hef[ig] and [þy]str[e].
  [Onli]h[t] | nu þa eagan usses modes
  mid [þin]um | leohte, lif[es waldend,
  for]ðæm [þu] eart | sio birhtu, [bilewit fæder],
270  soðes [leohtes], | and þu selfa [e]art
  sio fæste ræst, fæder | ælmihtig,
  eallra [soðfæ]stra. [Hwæt], þu | so[fte g]edest
  þæt hi ð[e] selfn[e] gesion | moten.
  Þu eart eallra þinga, þ[eoda] wal|dend,
275  fruma and ende. Hwæt, þu, [fæder eng]|la,
  eall þing birest eðelice
  [buton ge]|sw[i]nce. Þu [e]art [s][e]lfa weg
  and l[atteow eac] | lifgendra gehwæs,
  and sio wlitige [stow] þe | se weg to ligð,
280  þe ealle to [a fundiað] |
  men of moldan on þa mær[an gesceaft].47 |
     [[Þ]]a se Wisdom þa ði[s] leoð [7 þis ge]|     bed asungen h[æfde], þa [ongan] he |     eft spellian 7 þus cwæð: Ic we[ne] þæt |    hit sie nu ære[s]t þearf þæt ic ðe ge[rec][??]|[c]e hwær þæt hehste good is, nu ic [ðe ær] [??]| [hæfde g]ereaht hwæt [hit] wæs, [oððe hw][??]|[ylc þæt medeme] [goo]d [wæs], hw[y]lc [þæt] [unmedeme].48 ||[69v] [Ac anes þinges ic þe wolde ærest acsian]: | [Hw]æðer þu w[ene] þæt [æni]g þing o[n þisse] | worulde swa good sie þæt hit ðe mæge | forgifa[n] fulla ges[ælð]a? . ðe ic ðe as|cige þ[y] [ic] nolde þæt unc beswice æneg[u] | leas [an][li]cnes for #soða gesælða. Forðy | [nan] [mon] ne #mæg oðsacan þæt sum good | ne sie þæt hehste, swa [swa s]um micel | æwelm 7 diop, 7 ir[nen mænege] brocas | 7 riða of. Forðy m[on cwið] be sumum | [g]oode þæt hit ne [sie ful good, fo]rðæm | [him bið hwæshwugu] wana; [7 þeah] ne | [bið ealle]s butan, for[ðæm þe ælc] þing | w[y]rð [to] nauhte gif hit nauht goodes | [on him næ]fð.
Be þy ðu meaht ongitan | [þæt of þam mæ]stan goode cumað [ða] læss|[an god, n]æs [of] ðæ[m] [l]æssan þæt mæste, | [þon] [ma] [þ]e sio ea [mæg w]eorðan to æ|wel[me. Ac] se æ[w]elm [mæg] weorðan to | [ea, 7 þeah sio] ea cymð eft to #ðæm æwel|m[e; swa cym]ð ælc good of Gode 7 eft | to him, 7 he is þæt fulle god 7 þæt fullfre|mede, þæt nanes willan wana ne bið. Nu | þu [m]eaht sweotole ongitan þæt þæt is good | self. H[wi] ne meaht ðu geþencan, [gif] [??]| [nan]wuht full [n]ære, þonne n[ære nan] [??]| [wuht] wana, 7 gif nan wuh[t wana nære,] ||[70r] [þonne nære nan wuht full? Forþy bið] | æ[ni]g þing full þe [su]m bið wana, [7] forð[y] | bið ænig þing wana ðe sum bið full; ælc | þing bið fullost on his agnum earda. | Hwy [ne] meaht þu þonne geðencan, gif | on ænegum þissa eorðlicena gooda | æniges willan 7 æniges goodes wana is, | þonne is sum good full ælces willan, | 7 nis nanes goodes wana? . ða a[n]dswo|rede ic 7 c[wæð]: Swiðe rihtlice [7 swiðe gesce]ad|wisli[ce þu] hæfst me ofercu[men 7] | gef[angen], þæt ic ne mæg no wið[cwe]ðan | ne [f]urðum ongean ðæt þencan, buton | þæt hit is eall swa [swa] þu sægst. . þa cwæð se | Wisdom: Nu ic wolde þæt ðu #ðohte georn|lice oð þæt ðu ongeate hwær sio [fu]lle | gesælð sie. Hu ne wast þu nu ð[ætte] | eall moncyn is anmodlice geþafa | þæt God is fruma ealra gooda 7 waldend | ealra gesceafta? [He] is þæt heh[ste] good, | ne nænne mon nu þæs ne tweoð; forðæm | þe hi nauht niton betere, ne furðum | nauht emngoodes. Forðæm us sægð | ælc gesceadwisnes 7 ealle men þæt [ilc]e | andetteð þæt Good sie þæt he[hste good, for]|þæmþe hi tacniað þætte [eall good on him] | sien. forðæm [gif] hit [swa nære, þo]nne ||[70v] [nære he þæt þæt he gehaten is; oððe] [??]| [æni]g þing ær w[ære] o[ððe] æltæwr[e, þonne] | wære þæt betere þonn[e] he. . Ac forðæmþe | nan þing næs ær þonne he ne æltæ[wre] | þonne he . ne diorwyrðre þonne he, | [for]ðæm he is fruma 7 æwe[lm] 7 hrof | [ea]llra go[o]da. Genog sweotol hit is ðæt | þæt fulle good wæs æ[rðæ]m þe þæt wana. þæt is | to gel[ef]anne þæt se hehst[a God] sie æl|ces godes fullas[t], þ[y]læs w[e le]ng sprecen | [ymb] þonne we #ne þyrf[en. Se ilca] God | [is, swa swa] we ær sædon, [þæt hehste] good | 7 þa sel[est]an ges[æ]lða, [nu hit is op]en|lice cuð þæt ða selestan gesæl[ða on na]|num oðrum gesceaftum ne sint | buton on Gode. . Þa cwæð ic: Ic eom ge|[þafa]. . Ða cwæð [he]: Ic [þ]e healsige þæt ðu | gesceadwislic[e þæt ongite] þætte [G]od is | [full æ]lcere fullfrem[ednes]se 7 ælces go|[des 7 æ]lcere gesælðe. . Ða cwæþ ic: Ic ne | mæg fullice ongitan forhwy þu eft | sægst þæt ilce þæt ðu ær sædest. þa cwæð | he: Forðy ic [hit] þe secge eft, þy ic nolde | þæt ðu wende þæt se God þe fæder is and | fruma eallra gesceafta, þæt [h]im ahwo|[nan] utan come his sio hea goodnes | þe he [f]ull is. Ne ic eac nolde þæt ðu wende ||[71r] þætte [oðer wære his god 7 his gesælð, oðer] [??]| [he self. forðæm gif ðu wenst] þæt him a|hwonan [utan co]me þa good þe he hæfð, | þonne [wære þæt] ðing [b]etre þe hit him from | com[e] þonne he, gif hit swa wære. . Ac þæt | is swiðe dy[s]lic 7 swiðe micel syn þæt mon | þæs wenan [scyle] be #Gode, oððe eft wenan | þæt ænig [þing] ær him wære oððe betre | ðonne he [oððe] him gelic. . Ac we sculon | bion geþ[afan] þætte se God sie ealra þin|ga be[tst. Gif þ]u nu gelyfst þ[ætte an] God | sie, s[wa swa on] monnum bið: oðer bið | se [mon, þæt b]ið saul 7 lichoma, oðer bið | [his godne]s. þa gegaderað God 7 [eft], ætgæd|[re] gehelt 7 gemetgað: gif þu þonne ge|lefst þæt hit swa sie on Goode, . þonne sce|alt þu nede gelefan þæt sum anwald sie | mara þonne his, þæt þonne his swa [ge]|somnige swa he þone urne deð. | Hwæt, ælc þing þe tosceaden bið from | oðrum bið oðer, [oþer] þæt þing, þeah hi [æ]tg[æ]dre | sien; gif þonne hwylc þing tosceaden bið | from þæm hehstan goode, þonne ne bið | þæt no þæt hehste good. . þæt is [þeah] micel syn to ge|ðencanne be Gode, þætte ænig g[od sie] | buton on him, oððe ænig from h[im a]|dæled, forðæmþe nan wuht nis b[etere] ||[71v] [þonne he, ne emngod him. Hwilc þing mæg | b]eon [betre þonne his sceppend? Forðæm] | ic secge mid ryhtre ge[sceadwisnesse þæt] | þæt [s]ie þæt hehste good on hi[s agenre g]e|cynde þætte fruma is eallra þ[in]ga. | Ða cwæð ic: [Nu] þu hæfst me [nu] swiðe rihte | oferreahtne. . Þa cw[æð he: Hw]æt, ic þon|ne ær sæde þæt þæt hehste [go]od 7 sio hehste | gesælð [an wær]e. Ða [cwæð ic]: Swa hit | is. Þa cwæð he: H[w]æt, wille [we þon]ne sec|gan [hwæ]t þæt sie elle[s buton God]? . Ða cwæð | ic: Ne #mæ[g] ic ðæs oðsac[an, forðæm] þe ic | his wæs ær geþafa. [Ða cwæð he: Hwæ]ðe[r] | þu hit a sweotolor [on]gitan m[æge gif] | ic þe sume bisne g[et] ma se[cge]? Gif nu | tu good wæren þe #ne meahton [ætso]mne | bion, 7 wæren þeah buto goode, h[u ne wæ][??]|[re h]it þonne [genog] sweotol [þæt hiora] [??]| [nære na]uðer [þæt oðer? forðy ne mæ]g þæt fulle | [g]od bion no tod[æ]led. Hu mæg hit bion | [æg][þer ge] full ge wa[na]? Forðæm we cwe|ðað þæt [s]i[o f]ulle gesælð 7 god þæt hi sien | an g[oo]d, 7 þæt sie þæt hehste; þa ne magon | [næfre we]orðan todælede. Hu ne sculon | we þonne nede bion geþafan þætte sio | [hehste] gesælð 7 sio hea godcundnes a[n] | [sie? þa c]wæð ic: Nis nan þin[g] soðre þonne [þæt]; ||[72r] ne #m[agon we nanwuht findan betere] [??]| þon[ne God. ða cwæð he: Ac ic wolde giet mid sumre bis]|ne þ[e be]hw[erfan utan þæt þ]u ne #m[ihtst] | nænne [weg findan o]fer. swa [swa] uðwit[ena] | gew[una is þæt hi w]illað simle [hw]æthwu|[gu niwes 7 seldcuþes] eow[i]an, þæt hi mægen | [mid þy aweccan þæt] mod þara geherendra. | Hu ne h[æfdon ]e ær [g]ereaht [þæt ða] gesæl|ða 7 sio [godcundnes an wære? Se] þe þon|ne þa [gesælða hæfð, þonne hæfð] he | ægþer, [se þe þone ægþer hæfð. Hu] ne | bið [se þonne f]ull eadig? [Hu ne] wast | þu [nu þæt we cweðað þæt se] bio w[is] [þe] [??]| [wisdom hæfð, 7 rihtwis] þe riht[wisnesse] | hæfð? [Swa we cweð]að eac þæt þ[æt sie God þ]e | [þa godcundness]e hæfð 7 ða gesæ[lða, 7] [??]| [ælc gesælig mon] bið God. 7 þeah [is] an God, | [se is] stemn 7 staðol eallra [goda; of] | þæm cumað eall good, 7 eft h[i fundiað] | to him, 7 he welt ealra. þe[ah he nu sie] | se fruma 7 se staðol ealra goodra | 7 ealra gooda, þeah is mænig good [þe] | of him cymð; swa swa ealle steorr[an] | weorðað onlihte 7 gebirhte of [þære] | sunnan, sume þea[h] beorhto[r, s]ume | unbeorhtor. Swa eac se mo[na, swa miclum] | he lyht swa sio sunne hi[ne ge]sc[inð]; ||[72v] [þonne hio hine ealne geondscinð, þonne] [??]| [bið he eall beorht. ða ic þa þis spe]ll | [on]geat, þa [wearð ic agælwed 7 swið]e a|færed, 7 cwæð: Is þis la [wun]do[r]lic 7 wyn|sum 7 gesceadwislic spell [þæt ð]u nu sægst. | ða cwæð he: Nis nan wuht [w]ynsumre | ne #gewisre þonne þæt ðing [þæt þ]is spell | ymbe is 7 we #nu embe s[pre]can willað; | forðæm me þincð good [þæt] we hit ge|mengen to #ð[æ]m ærran. . ða cwæð ic: Hwæt | is þæt, [la? ða] cwæð he: Hwæt, þu wast ðæt | ic þ[e ær sæ]de þæt sio soðe gesælð wære | go[od], [7 of] þære soðan gesælðe cumað | eall [ða] [oð]ru good þe we ær embe spræ|con, 7 eft to. swa swa of þære sæ cymð | þæt [wæter innon ð]a eorðan, 7 þær afer[s]cað; | [cymð] þonne up æt þæm æwelme, wyrð | [þonne to b]roce, þon[n]e to ea, þonne | [andlang ea], oð hit wyrð eft to sæ. . Ac | [ic wolde þe n]u ascian hu þu þis spell | [understanden] hæfd[est]; hwæþer þu wene | [þæt þa fif god] þe we oft ær ymbe sp[ræ][??]|[can, þæt is] anwald 7 weorðscipe 7 fore|[mærnes 7 geny]ht 7 blis, ic wolde witan | [hwæðer þu wen]de þæt þæs good wæren limu | [þære soþan gesælþe], swa swa monegu | [limu beoð on anum m]en, 7 w[eo]rðað þeah ||[73r] [ealle to anum lichoman. oððe þu wendest] | þæt hwylc an þara fif god[a worhte þa so]|ðan gesælðe, 7 siþþan ða feower good | wæren hire good. s[w]a swa nu saul 7 licho|ma wyrcað an[n]e mon, 7 se an mon hæ[fð] | [m]ænig [lim], 7 þeah to þæm twæm, þæt is to | þære sa[ule] 7 to þæm lichoman, belim|pað ealle [þ]as þæs monnes good ge gast|licu ge li[chomlicu]. þæt is nu þæs lichoman | good þæt mon [s][ie] f[æger] [7 stra]ng 7 lang 7 | brad, 7 m[anegu oþ]ru goo[d to ea]c þæm; 7 ne | bið hit þea[h s]e [lic]ho[ma] self, forðæm | þeah he þara go[oda hwylc] forleose, | þeah h[e b]ið þæt he [æ]ror [wæs]. . þonn[e is] | ðære saule good wærscipe 7 [gemet]|gung 7 geþyld 7 rihtwisnes [7 wisdom], | 7 manega swelce cræftas; [7 swa þeah bið] | oþer sio saul, oðer bioð hir[e cræftas]. | ða cwæð ic: Ic wolde þæt ðu me [sædest get] | sweotolor ymb þa oðru go[od þe to] | ðære soðan gesælðe beli[mpað. ða] | cwæð he: Ne [sæd]e ic þe ær þæt [sio gesælð] | good wære? Gyse, cwæð ic, ge [þu þæt sædest þæt] | hio þæt hehste good wære. [ða cwæð he]: | Eart þu nu get geþafa þætte [anweald 7] | weorðscipe 7 fo[remærnes 7 genyht] | 7 blis 7 sio eadignes [7 þæt hehste god], ||[73v] [þæt ða sien eall an, 7 þæt an þonne sie god? ða [??]| cwæð ic: Hu wille] ic n[u] þæs [o]ðsacan? [??]| [þa] cw[æ]ð he: Hwæþer þincð þe þonne þæt | [þ]a þincg sien, ðe ðara soðena . gesælða | [lim]u, þe sio gesælð self? . ða cwæð ic:| Ic wat nu hwæt þu wolde[st wit]an; a[c] | [m]e lyste bet þæt ðu me s[æde] sume | hwile ymb þæt, [þonne] þu [m]e [a]scode. . þa | cwæð he: Hu ne meaht [þu ge]ðencan? gif | þa [g]ood [wæ][ron þaere soþan] [ge]sælðe | limu, [þonne] [wæron hi hwæthwegu todæled; swa swa] monnes | lichoman [limu bioð] [hwæthwu]gu todæled. | Ac þara [lima gecynd is þæt] hi gewer|[c]að ænn[e l]ichoman, [7 þeah ne b]ioð eal|[lun]ga [ge]lice. . þa cwæð ic: Ne [þ]ear[ft] þu | [ma s]wincan ymbe þæt; genog sweotole ðu | hæfst [m]e gesæd þæt ða good ne sint nan|[wuht tod]æled from ðære soðan [ge]sæl|[ðe]. þa cwæð he: Genog rihte þu hit on|[gitst, nu] þu ongitst þæt þa good ealle sint | [þæt i]lce þæt gesælð is, 7 sio gesælð is ðæt | [heh]ste good, 7 þæt hehste good is Good, 7 se | [God] is semle on anum untodæled. . ða | [cwæð ic: Nis þæs] nan tweo; ac ic wolde nu | [þæt ðu] m[e sædest] hwæthwugu uncuðes. ða | [cwæð he: þæt is] nu sweotol þætte eall . þa good [þe] [??]| [we ær] ymbe spræcon belimpað to ðæ[m] ||[74r] hehstan [goode, 7 þi men secaþ god ge]|nog þe hi [w]e[nað] þæt ðæt sie þæt heh[ste] | good. þy hi secað anwald 7 eac eal[l oðru] | good [þe we æ]r ymb s[p][r][æcon], ð[y hi wenaþ] | þæt hit sie þæt hehste good. Be þy þu meah[t] | witan [þæt þæt heh]ste good is hrof eallra | ðara [oðr][a] gooda þe [me]n [w]ilniað 7 hi | lyst, forðæ[m]þe næ[n]ne m[on ne] lyst | nanes þinges . buton goode[s oð]ðe hwæs|hwugu þæs ðe [goode gelic bið. Maniges þinges hi wilniaþ þæs ðe] full good [ne bið], ac hi[t] | hæfð þeah h[wæ]thwugu ge[lic]es goode. | Forðæm [w]e [c]weðað þæt þæt hehste good | sie se he[h]sta hrof eallra gooda [7] | sio [hior ðe] ealla good on hwearfað, [7 eac] | ðæ[t þing] þe mon eall good fore deð; | for #ðæm þinge men lyst ælces [þara] | gooda þe [hi] lyst. þæt þu meaht swi[ðe] | sweotole ongitan be þæm þe [nænne mon] | ne lyst þæs þinges þe hine l[y]st [ne þ][æs] | þe he deð, ac þæs þe he mid ðæm earnað. | forðæmþe he wenð, gif he þo[nne lust] | begite . 7 þæt þurhtio þæt he þon[n]e [ge]|tiohhad hæfð, þæt he þonne hæ[bbe ful]|le gesælða. Hu ne . wast þu [þæt nan] | mon forðy ne #rit þe hine rida[n ly]s[t], | ac rit for #ðy þe he mid ðære rade | [ear]nað sume earnunga? Sume mid þær[e] ||[74v] [rade earnað sume þæt hie sien [??]| þy halran, sume earniað þæt [??]| hie] sien ðy cafran, [su]me þæt hy woldon | [cuman] to [s]umre þ[a]ra sto[wa] þe [hi] | [ðonne to fundia]ð. Hu [ne] is ðe þonne | [genog] sw[eot]ol þætte [m]en nanwuht swiðor | [n]e luf[ia]ð [þonne] hi doð [þæt heh]ste god? | [f]orðæm[þe] ælc wuht [þæs ð][e] hi wilni | [að oððe doð hi doð forþyþe hi] woldon | [habban þæt he]hste g[ood on] ðæm. Ac hi | [dwoliað] sume [on ðæm þe] hi wenað ðæt | [hi mægen habb]a[n] full [god 7] fulla | [gesælða] on þisum andwea[rd]um godum; | [ac þa] [fu]llan gesælða 7 þæt [he]hste good | [is] [God self], swa swa we oft ær sædon. . | [ða] [cwæð ic]: Ne #mæg ic no geþencan hu ic | [þæs] [oðsacan] mæge. . ða cwæð h[e]: Uton | [læ][tan þon]ne bion þa spræce, 7 bion | [unc] ðæs orsorge, nu ðu swa fullice | [ong]iten [h]æfst þætte [Go]d simle bið un|[todæledlic] 7 full good, 7 þæt his good 7 sio | [his gesælð] him nahwonan utane ne | [com], [ac wæs] symle on him selfum, | [7 nu is], [7 a b]ið. . Ða se Wisdom þa ðis | spell [a]sæd hæfde, þa ongan he eft | sin[g]an 7 þus cw[æð]:
||[75r]   [Wel la, monna bearn geond mid]|     dangeard,
  friora æghwilc fun|     die to
  þæm ecum gode þ[e] we [ymb] |     sprecað,
  and to þæm ges[ælð]um [þe we] |    secgað ymb.
5  Se #ðe [ðonn]e nu [sie] | nearwe gehefted
  mid þisses mær[an] | middangea[rd]es
  unnyttre lufe, se|ce him eft [hræðe
  fulne] friodom, | þæt he f[orð cume
  to þæm ge]sælðum | saula [rædes.
10  Forþæm] þæt is sio an rest | eallra ge[swinca,
  h]yhtlicu hyð he[aum] | ceolum
  mod[es usses, me]resmylta wic. |
  Þæt is [sio an hyð þe æfre] bið
  æfter þam | yðum [ura] geswinca,
15  [ysta] gehwelc|re, ealn[ig] smy[lte].
  Þæt is sio friðstow | and sio frofor an
  eallra yrm[in]ga [æfter] | þissum
  weoruldgeswincu[m]. Þæt is wyn|sum stow
  æfter þyssum yr[mðu]m to | aganne. .
20  Ac ic georne wat þætte g[ylden] | maðm,
  sylofren sincstan, se[arogim]|ma nan,
  middangeardes wela [modes] | eagan .
  æfre ne onlyhtað, [auht ne ge]|betað
  hiora scearpnesse t[o] [þære scea]|wunga
25  soðra gesælða, ac [hi swiðor] | get
  monna gehwelces [m]odes [eagan] |
  [ab]lendað on breostum, þo[nne hi hi] | [beorhta]n ged[on].
  [Fo]rðæm æ[ghwilc ðing] ||[75v] þe on þys andweardan
  life licað lænu | sindon,
30  eorðlicu þing a fleondu.
  Ac þæt is | wundorlic wlite and beorhtnes
  þe wuhta | gehwæs wlite geberhteð,
  and æfter þæm | eallum wealdeð.
  Nele se waldend ðæt . | forweorðan scylen
35  saula [u]sse, ac he | hi selfa wile
  leoman onlihtan, lifes | wealdend.
  Gif [þo]nne hæleða hwilc hlu|trum eagum
  [m]ode[s] sines mæg æfre | ofsion
  hiofones leohtes hlutre beo|rhto,
40  þonne wile he [se]cgan þæt ðære | sunna[n si]e
  beorht[nes] þiostro beo|rna gehwylcum
  to me[ta]nne wið | þæt micle leoht
  godes æl[mih]tiges; þæt is | gasta gehwæm
  ece buta[n] [en]de eade|gu[m sau]lum.49 . |
     [[Ð]][a] se Wisdom ða ðis leoð asun|     [ge]n hæfde, þa cwæð ic: Ic eom #ge|     þafa þæs þe | þu sægst, forðæm|   þe þu hit hæfst geseðed mid ge|sce[ad][wis]licere race. . ða cwæð he: Mid | [hu mic]le feo woldest þu nu habban | [geboht] þæt þu meahte ongitan hwæt | [þæt soðe] [g]od wære, 7 hwylc hit wære. | [Ða cwæð ic]: Ic wolde fægnian mid swiðe | [ungemetlice] gefean, 7 ic wolde mid | [unarimedum] [feo gebyc][g]an þæt ic hit ||[76r] moste gesion. [Ða] cwæð he: Ic hit þe | þ[o]nne wille getæcan; . ac þæt an ic [þ]e be|biode, þæt þu þeah for #ðære [tæcinge] ne | forgite þæt þæt ic ðe ær [tæ]hte. . [Ð]a cwæð | ic: Nese, ne forgit[e ic] hit [no]. Ða cwæð | he: Hu [n]e [sædon we] þe ær þæt þis and|wearde lif [þe we her w]ilniað nære | no þæt hehste [good, forðæm hit] wær[e] | mislic [7 on swa manigfea]ld [todæ]led, | þæt hit nan [mon ne mæg eall habban þæt] | him ne sie [sumes þinges wana? Ic ðe] | tæhte þa [þæt þær wære ðæt hehstæ god] | þær þær [þa good ealle gegadr]ade bioð, s[wel]|ce [hi sien] to anum wegge [ge]goten. | þonne þ[ær] [bi]ð full [go]od þonne þa | good eall[e] þe we ær ymb sp[ræco]n b[eoð] | to anum go[de gegadrad]; þonne [ne] [biþ ðær] | nanes goodes wana; þonne þa [good] [ealle] | on annesse bioð, 7 sio annes b[ið on ecnes]|se. Gif hi on ecnesse næren, þon[ne] n[æ]|re hiora swa swiðe to #girn[a]n[ne. Ða] | cwæð ic: þæt is gesæd; ne mæg ic n[o þæs twio]|gean. . Þa cwæð he: ær ic þe hæfde g[es]æd | þæt þæt nære full good þæt eall [ætgæder]e næ|re, forðæm is þæt fulle good þæt eall æt|gædre is untodæled. . ða c[wæ]ð ic: Sw[æ] | me ðincð. . Ð[a c]wæð he: Wenstu nu þæt eall ||[76v] [ða þing ðe gode sint on þisse] | [w]e[o]rulde forðy goode si[e]n þe [h][i hæbb]|en [hwæ]th[w]ugu goodes on hi[m]? [Ða cwæð] [??]| [ic: Hwæs mæg ic e]lles wenan? hu [ne is hi]t | swa? [Ða cwæð he: þu] scealt þeah [ge]l[y]fan | ðæt sio annes 7 sio [goodnes] an ðing sie. . | ða cwæð [ic: Ne mæg ic þæs o]ðsacan. þa | c[wæð] he: Hu n[e] meaht þu geþencan þæt | [æ]lc [þin]g [mæ]g bion, ge on þisse weorul|[de ge on þære toweardan], þa hwile þe | [hit untodæled bið? þo]nne ne bið | [hit eallunga swa swa hit] ær wæs. | [Þa cwæð] ic: Sege m[e þæt sweotolor]; ne #mæg | [ic] fu[lli]ce [on]gitan æft[er hwam] þu s[p]y|[ras]t. Ða cw[æð he: Wast þu hwæt mon] [??]| [sie? Ða] c[w]æð ic: Ic wat þæt hi[t] bið [saw]l | [7 lichoma. Ða cwæð] he: [Hw]æt, [þu] wast | [þæt hit bið mon], þa hwile þe sio saul | [7 se lichoma] untodælde bioð; ne bið | [hit nan mon s]iððan hi todælde bioð. | [Swa eac] se [lich]oma bið lichoma þa | [h]wil[e] þe [he] his limu ealle hæfð; . | [gif he þ]onne hwilc lim forl[y]st, | [þonne ne] bið he eall swa he ær wæs. | [þæt ilce] þu meaht geþencan be ælcum | [þinge], þæt nan þing ne bið swilce hit | wæs [si]ðð[an hit wanian] onginð. ða cwæð ||[77r] ic: Nu ic [hit] wat. . Ða cwæð [h]e: Wenst þu hwæðer | ænig gesceaft sie þe hire willum nyl|le ealne weg bion, . ac will[e h]ire agnum | willum for[weorð]an? . Ða cw[æð i]c: Ne [mæ]g | ic nane cwuce [wu]ht ongita[n þa]ra þe | wite hwæt [h]it wille, oððe h[wæt] hit | nylle, þe ungened lyste [forwe]orð[an]. | forðæmþe ælc wuht wold[e bion ha]l | 7 libban, þara þe #me cwuco [ðincð; b]ute | ic nat be treowu[m] 7 [be] wyr[tum, 7] beswel|cum gesceaftum swelce nan[e saw]le | nabbað. . Ða smearcode he 7 cwæð: [Ne] | þearft þu no be þæm gesceaftum | tweogan þon ma þe be ðæm [oð]rum. | Hu ne #meaht þu gesion þæt æl[c wy]rt | 7 ælc wudu wile weaxan on þ[æm] lande | selest þe him betst ger[i]st [7 h]im ge|cynde bið 7 gewunlic, 7 þær þ[ær] hit | gefret þæt hit hraðost weax[an] mæg | 7 latost wealowian? Sumra wyrta | [o]ððe sumes [w]uda eard bið on dunum, | sumra on merscum, . sumra on mo|rum, . sumra on cludum, . su[m]ra on | [bar]um sondum. . N[i]m ðonne [swa] [??]| [wuda] swa wyrt, swa hwæðer [s]w[a þu wille], [??]| [of þære stowe þe] his eard [7 æþelo bið] ||[77v] [on] to wexanne, [7] sete on [u]ngecynde | stowe him; þonne ne #geg[r]ewð hit þær | nauht, ac forsearað. fo[r]ðæm ælces | landes ge[cy]nd is þæt hi[t him g]elica wyrta | 7 gelicne wudu tydr[e, 7 hit] swa deð. | Friðað [7] fyrðrað swi[ðe geo]rne, swa lan|ge swa hiora gecynd [bið þæt] hi growen | moton. Hwæt wenst þu, forhwy ælc | sæd creo[pe] inon þa eorðan, 7 to ciðum | 7 to wyrtrumum weorðe [on þære eorðan], buton forðy | þe hi tio[h]hiað þæt se [st]emn 7 se helm | mote þy fæstor 7 þe [l]eng stondan? Hwy | ne meaht þu ongitan, þeah þu hit ge|sion ne #m[æ]ge, þæt eall se dæl se #ðe þæs | treowes on twelf monðum gewexð, þæt | he on[gin]ð of þæm wyrtrumum 7 swa | upwea[r]des grewð oð #ðone stemn, 7 sið|ðan a[ndl]ang þæs piðan, 7 andlang þære | rinde [o]ð #ðone helm, 7 siððan æfter þæm | bogu[m], oððæt hit ut aspringeð on lea|fum 7 on blostmum 7 on bledum? Hwi | ne me[a]ht þu ongitan þætte ælc wuht | cwuce[s] bið innanweard hnescost 7 un|broc[he]ardost? Hwæt, þu meht gesion | [hu þæt tr]eow bið utan gescerped 7 be[wæ[??]|[fed mid þære rinde wið #ðone [winter] [??]| [7 wið ða stea]rcan sto[rmas 7 eac wið þære] ||[78r] sunnan hæto on sumera. [H]wa mæg þæt | he ne wundrie swel[cra] ge[sce]afta ure[s] | scyppendes, 7 huru þæs scyppendes? . | 7 þeah we his [n]u wundrigen, [h]wilc ure | mæg areccan medemlice ures scyp[p]|endes willan 7 a[nw]ald, hu his gesce[afta] | wexað 7 eft [wania]ð, þonne þæs ti[ma] | cymð, 7 of hiora sæde wiorðað [eft ge]|edniwode, swylce h[i] þonne weo[rðen] [to] | edsceafte? Hwæt, [h]i þonne [eft] b[ioð], | 7 eac hwæthwugu anlice bi[oð s]w[i]lce hi | a bion, forðæm [h]i ælce geare weorð[að] | [to] edsceafte. [Hw]æþer þu giet ongite [þæt] | ða uncweðendan gesce[af]ta wilnodo[n] | to bionne . on ecnesse swa ilce swa me[n], | [gif] hi meahten? . Hwæðer þu nu ongite | [f]orhw[y] þæt fyr fundige up, 7 sio eor|[ð]e o[fd]une? Forhwy is þ[æt] buton for|þyðe God gesceop his eard [up 7 hi]|re [ofdu]ne; forðy fundiað [æl]c ge|[s]cea[ft] þider swiðost þider his [ear]d | 7 his [hælo] swiðost bioð, 7 flih[ð þæt]te | him wiðerweard bið 7 ungeb[y]dmg type=blur>[rd]e | 7 ungelic. H[wæ]t, þa stanas, fo[r]ðæm | [hi] sint stil[l]re gecynde 7 he[a]rd[re], | [bioð] earfoðe to tedælen[ne]; 7 eac un|[eaðe tosomne cuma]ð, gif hi [t]od[æ]ld[e]

||[78v]
[weorþað]. Gif [þu] þonne ænne stan to|[clif]st, ne wyr[ð h]e næfre gegadrod | [swa] he ær wæs; . ac þæt wæter 7 sio lyft | [bioð] hw[ene] hnescran gecynde; . hi | [bio]ð swiðe eðe to #tedælenne, ac hi bioð | [eft] sona ætgædre. þæt fyr þonne ne | [mæg] [næfre] weorð[an todæl]ed. Ic sæde | [þeah nu] [hwene] ær þæt[t]e nanwuht his | [agenu]m will[um] no[l]de forweorðan; | [ac ic eom nu] ma ymb [þæt] gecynd þonne ymb | [þ]one willan, forðæm hi hwilum willað | [on] tu. þu meaht wit[a]n be manegum | þ[in]gum þæt þæt gecynd is swiðe micel; is þæt | formicel gecynd ðæt urum lichoman | [c]ymð e[a]ll his mægen of #ðæm mete | þ[e we þ]iggað, [&] þeah færð se mete ut | þu[r]h þone lichoman. . ac his swæc | [ðeah] [7] his cræft gecymð on ælcre | [ædre], swa swa mon meolo seft; . ðæt | meolo ðurgcrypð ælc ðyrel, 7 þa s[y]|[feða] weorðað asyndred. Swa eac ur[e] | g[ast bið] swiðe wide færende urum | unwil[l]um 7 ures ungewealdes for #his | gec[y]nde, nalles for his willan; . þæt b[ið] | þo[nn]e þonne we slapað. . Hwæt, [þa] | nytenu ðonne [7] eac þa oðra ge[sceafta] | ma wil[niað] [þæs þe hi wilniað for gecynde] ||[79r] ðonne for willan. Ungecyndelic is [ælc,]æt hit wilnige frecennesse | oððe deaðes, ac þeah mænig þing bið to | þæm gened þæt hit wilnað þara [ægð]res; | forðæm se willa b[ið] þonne stre[n]g[ra] | þonne þæt gecynd. Hwilum [bið] [se] will[a] | swiðra þonne þæt gecynd, hwilum [þæt] | gecynd ofercymð þ[o]n[e] will[an]. | Swa nu wrænnes deð; sio bið [ælcum] | men gecynde, 7 hwilum [þeah hire] | bið forwerned hi[re g]ec[yndes þurh] | þæs monnes willan. Eall sio lu[f]u [þæs] | hæmedþinges bið for gec[ynde], [nallas] | for willan. Be þæm þu meaht [open]|lice witan þæt se s[c]eppe[nd] ealra [ge]|sceafta hæfð forgifen æn[ne lust] | 7 an gecynd eallum his gesc[eaf]t[um]; | þæt is þæt hi woldon a bion. . ælcre | wuhte is gecynde þæt hit . wilnige | ðæt hit a sie be #þæm dæle [þe hit] | his gecynde healdan mo[t 7 mæg]. | [N]e þearft ðu no tweogan [ymbe þæt] | þe þu ær tweodest, þæt is be þ[am ge]|sceaftum þe nane s[a]wle n[abbað]; | ælc þara gesceafta [þe] [sawle hæfð], | [g]e eac þa þe [na]b[b]að, [willniað] | [simle to bionne. ða cwæð ic: Nu ic] ||[79v] [ongite] þæt ðæt ic ær ymbe tweode; þæt is | ðæt ælc g[es]ceaft wilnað symle to | bion[ne; þæt is swið]e sweotol on ðære tid|ringe. þa cwæð he: Hwæþer þu þonne | [ong]ite [þæt] ælc þa[r]a wuhta þe him beon | [þencð, þæt] [hi]t þenc[ð] ætgædere bion, gehal, | [unto]dæ[led]? forðæm gif hit todæled | bið, þo[nne] ne bið hit no hal. . Ða cwæð | [ic: þæt is soð[. Ða cwæð he: [þæt is], eall þing hab|[baþ þeah] ænne [w]illan, ðæt is ðæt hi | [woldon] a bio[n; þurh] þone ænne wil|[lan] hi wilniað ðæs anes goodes þe a | [bið], þæt is Good. . Ða cwæð ic: Swa hit is | [swa ðu] [sægst]. . Ða cwæð he: Hwæt, þu m|[iht] openlice ongitan þæt ðæt is for|[inlice] good þing þe ealra wuhta 7 | ealle ge[sce]afta wilniað to habba[nne]. | Ða cwæð ic: Ne mæg nan mon soðre | secgan, forðæm ic ongite þæt ealla ge|[sceafta] toflowen swa swa wæter, | [7 nanne] sibbe ne nane endeby[r]|[dnesse] ne heolden, ac swiðe un[gerec]l | [ice to]sl[up]en 7 to nauh[te wu]rden, | [swa swa] we lange ær sædo[n] on [ð]isse | [ilcan bec], [gif hi n]æfdon æn[n]e Go[d] | [þe him ea]llum s[tior]de [7 ra]code
 
[79v ends, and Sedgefield says the next 2 folios are missing--presumably meaning that Junius copied the following before they were lost in the fire]
[[ 7 rædde. Ac nu forþamðe we witon þæt an wealdend is eallra þinga, we sceolon beon nede geþafan, sam we willan sam we nyllan, þæt he sie se hehsta hrof eallra goda. Ða smercode he wið min 7 cwæð: Eala, min cild, ea; hwæt, þu eart swiðe gesælig, 7 ic swiðe bliðe, for minum andgite. Swiðe neah þu ongeate þa þæt riht, 7 þæt ilce þæt þu ær sædest þæt ðu ongiton ne mihtest, þæs þu wære nu geþafa. Ða cwæð ic: Hwæt wæs þæt þæt ic ær sæde þæt ic nysste? Ða cwæð he: Nu þu sædest þæt ðu nystest ælcre gesceafte ende; ac wite nu þæt þæt is ælcre gesceafte ende þæt ðu self ær nemdest, þæt is God; to þam fundiað ealle gesceafta. Nabbað hi nan god ofer þæt to secanne, ne hi nanwuht ne magon ne ufor ne utor findan. Ða he þa þis spell asæd hæfde, þa ongan he eft singan 7 þus cwæð:50
[Fol.r] [S]e þe æfter rihte mid gerece wille
  inweardlice æfter spyrian
  swa deoplice, þæt hit todrifan ne mæg
  monna ænig, ne amerran huru
5  ænig eorðlic ðincg, he ærest sceal
  secan on him selfum þæt he sume hwile
  ymbutan hine æror sohte.
  Sece þæt siððan on his sefan innan,
  and forlæte an, swa he oftost mæge,
10  ælcne ymbhogan ðy him unnet sie,
  and gesamnige, swa he swiðost mæge,
  ealle to þæm anum his ingeðonc,
  gesecge his mode þæt hit mæg findan
  eall on him innan þæt hit oftost nu
15  ymbutan hit ealneg seceð,
  gooda æghwylc. He ongit siððan
  yfel and unnet eal þæt he hæfde
  on his incofan æror lange
  efne swa sweotole swa he on þa sunnan mæg
20  eagum andweardum on locian,
  and he eac ongit his ingeþonc
  leohtre and berhtre þonne se leoma sie
  sunnan on sumera, þonne swegles gim,
  hador heofontungol, hlutrost scineð.
25  Forðæm þæs lichoman leahtras and hefignes
  and þa unþeawas eallunga ne magon
  of mode ation monna ænegum
  rihtwisnesse, ðeah nu rinca hwæm
  þæs lichoman leahtras and hefignes
30  and unþeawas oft bysigen
  monna modsefan, mæst and swiðost
  mid þære yflan oforgiotolnesse;
  mid gedwolmiste dreorigne sefan
  fortihð mod foran monna gehwelces,
35  þæt hit swa beorhte ne mot blican and scinan
  swa hit wolde, gif hit geweald ahte;
  þeah bið sum corn sædes gehealden
  symle on ðære saule soðfæstnesse,
  þenden gadertang wunað gast on lice.
40  Ðæs sædes corn bið symle aweaht
  mid ascunga, eac siððan mid
  goodre lare, gif hit growan sceal.
  Hu mæg ænig man andsware findan
  ðinga æniges, þegen mid gesceade,
45  þeah hine rinca hwilc rihtwislice
  æfter frigne gif he awuht nafað
  on his modsefan mycles ne lytles
  rihtwisnesse ne geradscipes?
  Nis þeah ænig man þætte ealles swa
50  þæs geradscipes swa bereafod sie
  þæt he andsware ænige ne cunne
  findan on ferhðe, gif he frugnen bið.
  Forðæm hit is riht spell þæt us reahte gio
  ald uðwita, ure Platon;
55  he cwæð þætte æghwilc ungemyndig
  rihtwisnesse hine hræðe sceolde
  eft gewendan into sinum
  modes gemynde; he mæg siððan
  on his runcofan rihtwisnesse
60  findan on ferhte fæste gehydde
  mid gedræfnesse dogora gehwilce
  modes sines mæst and swiðost,
  and mid hefignesse his lichoman,
  and mid þæm bisgum þe on breostum styreð
65  mon on mode mæla gehwylce.51
Ða cwæð ic: Ic eom geðafa þæt þæt was soð spell þæt Plato sæde. Hu ne mynegodest þu me eac nu tuwa þære ilcan spræce? ærest þu cwæde þæt ic hæfde forgiten þæt gecyndelice god þæt ic oninnan me selfum hæfde, for ðæs lichoman hefignesse. oðrum cerre þu me sædest þæt ðu hæfdest ongiten þæt me selfum þuhte þæt ic hæfde eallunga forloren þæt gecyndelice god þæt ic oninnan me selfum sceolde habban, for þære ungemetlican unrotnesse þe ic hæfde for ðam
forlætenan welan. Ða cwæð he: þær þu gemyndest þa word þe ic þe sæde on þære forman bec, þonne miht þu be þam wordum genog sweotole ongitan þæt þæt ðu ær sædest þæt ðu nysstest. Ða cwæð ic: Hwæt was þæt, hwæt sæde ic þæt ic nyste? ða cwæð he: ðu sædest on þære ilcan bec þæt ðu ongeate þætte God weolde þisses middangeardes, ac þu sædest þæt þu ne mihte witan humeta he his weolde, oððe hu he his weold. ða cwæð ic: Ic geman genog geara min agen dysig, 7 ic his wæs ær þe geþafa.]]

||[80r] ðeah ic hit ða be sumum dæle on[g]eate, | ic wolde giet his mare æt þe geheran. . | ða cwæð he: Ne #ðe nauht ær ne tweode . | ðætte God rædde 7 wiolde ealles mid|dangeardes. . ða cwæð ic: Ne #me giet nau[ht] | ne tweoð, ne nu næ[fr]e ne twioð; . ic ðe | wille eac sona sec[gan] be hwæm ic hit | ærest ongeat. . Ic o[ngeat þæt] ðes middan|geard wæs of swiðe [maneg]um 7 misli|cum þingum gega[derod, 7 sw]iðe fæste | tosomne gelim[ed 7 gef]angod. . Nære[hi] gegaderode 7 geradod[e], swa wi|ðerwearda gesceafta, þon[ne n]e wur|don hi næfre ne geworh[te ne] eac ge|gaderod. 7 gif he hi ne geb[unde mid] | [h]is unanbindendlicum racen[tum], | [ðon]ne toslupen hi ealla; 7 n[ære no] | swa gewislice ne swa endeby[rdlice] | ne swa gemetlice hiora stede 7 | hio[r]a ryne funden on hiora stowum | 7 on hiora tidum, gif an [un]anwen|dendlic God [nære þe heora weolde. þone God,] ðæt þæt he is, þæt ic hate God, | swa s[w]a ealle gesceafta hat[a]ð. . ða | [cwæð he: Nu] ðu þæt swa [op]en[lice] [o]ngiten | hæfs[t], ne ðea[rfe ic nu nauht sw]ið[e] | ymb [ðæt] swinca[n] þæt ic ðe ma be Go[de] | [r]ecce. [forþam þu ea]rt nu fuln[e]a[h] ||[80v] [cumen in] on ða ceastre þære soðan | [gesælðe], þe þu lange ær ne meahtest | are[dia]n. [A]c wit sculon swaþeah secan | þæt þæt wit ær m[y]nton. . þa cwæð ic: Hwæt | [is ð]æt? . ða cwæð he: Hu ne tealdon | wi[t ær] þætte ge[ny]ht wæren gesælða, | 7 þa ges[æl]ða [wære]n God? . ða cwæð ic: | [S]wa hit [is swa þ]u sægst. . ða [cwæð] he: God | [n]e beþea[rf nan]es oðres fultomes | buton [his selfes] his gesceafta mid | to weal[da][nne, þe m]a þe he ær þorf|[te] t[o þam] weorce. forðæm gif he | æniges [fu]ltomes on ænegum þingum | beðorf[te], þonne næfde he [no] self ge|n[og]. ða cwæð ic: Swa hit is swa ðu | [segst]. . ða cwæð he: þurg hine self|[ne he] gesceop eall ðing 7 ealra wylt. | ða [cwæ]ð ic: Ne mæg ic þæs oðsacan. . | ða cw[ae]ð he: ær we þe hæfdon þæt gereaht | þæt God wære þurh hine selfne good. | ða cwæð ic: Ic geman þæt ðu swa sædest. . | ða cwæð he: þurg good God gesceop | eal ðin[g], forðæm he wilt þurh hine | self[ne] ealles þæs þe we ær cwædon | [ðæt go]od wære. . 7 he is ana staðolfæst | wealdend 7 stiora 7 s[te]orroðer 7 helma, | forðæm he #riht [7 ræt eallum] gesceaf[tum], ||[81r] swa swa good stiora anum [scipe]. [ða] | cwæð ic: Nu ic ðe andette þæt ic [hæbbe] | funden duru þær þær ic æ[r] ge[seah ane] | lytle cinan, swa ðæt ic [un]eað[e mihte] | gesion swiðe lytelne scima[n leohtes] | of #þissum þiostrum. 7 þeah [þu me] | tæhtest ær þa duru, ac ic [hire ne] | meahte mare aredia[n], b[uton þæt ic hire] | grapode ymbutan [þæt þe ic þæt lyt]|le leoht geseah [twinclian. Ic þe sæde] | gefyrn ær on #þ[isse ilcan bec þæt ic] | nysse [hwæt se] fruma wære ealra [gesceafta]; | þa gerehtest þu me þæt hit[ wæs God]. | ða nysse ic eft ymb þone [ende, ær] | þu me eft gereahtes þæt ðæt [wære eac God]. | ða sæde ic þe þæt ic nysse hu he [ealra þara] | gesceafta wiolde; . ac þu hit [me] | hæfst nu swiðe sweotole ge[reht] | swylce þu hæbbe þa duru a[broden] | þe ic ær sohte. . ða andswarod[e he me] | 7 cwæð: Ic wat þæt ic ðe ær myndg[ode] | ðære ilcan spræce, 7 nu me ð[incþ þæt] | þu ongite swa swa leng swa be[t ymbe] | þa soðfæstnesse. . ac [ic] wolde [git þe] | eowian sume bysne, a[c] swa [sweotole] | swa sio wæs þe ic [þe] ær sæde. [ða cwæð ic]: | H[wæt] [is sio? ða cwæð he: Ne] ||[81v] [mæg nænne mon] [??] | [þæs] [t]wiogean þætte ealra gesceafta | [agnum wi]llum God ricsað ofer hi, 7 eað|[modlice] [hiora] willan wendað to his willan. . | [Be þam is] sw[iðe] sweotol ðætte God æghwæs | [wealt mid þæ]m [h]el[m]an 7 mid ðæm stior|[oðre his] goodnesse. . forðæmþe ealla | [gesceafta] ge[cy]ndelice hiora agnum | [willum fundiað] to cumanne to Gode, | [swa swa we oft ær] sædon on ðisse ilcan | [bec. ða cwæð ic: Hwi ne] mæg [ic] þæs twiogan; | [forþam Godes anwe]ald nære full eadig|[lic gif þa ge]sceafta hiora unwillum him | [herden. 7 eft] þa gesceafta næren nanes | [þonces ne n]anes weorðscipes wyrðe . gif | [hi hiora un]willum hlaforde herden. ða | [cwæð he]: Nis nan gesceaft þe tiohhie | [þæt hio] scyle winnan wið hire scippen|[des willa]n gif hio hire cynd healdan will[e]. | [ða cwæ]ð ic: Nis nan gecynd þe wið hire | [scippen]des willan winne buton dys[i]g | [mon, o]ððe eft þa wiðerweardan engl[as]. | [ða cwæð] [he]: Hwæt wenst ðu? gif æn[e]g[u] | [gesceaft] tiohhode þæt hio wið his willan | [sceolde] [winn]an, hwæt hio meahte wið | [swa mih]tigne swa we [hine] gereahtne | [habbað]? ða cwæ[ð i]c: Ne magon hi nauht, | [þeah hi willon]. ða [wundrode he 7 cwæð: Nis] ||[82r] nanwuht þe #mæge oððe wille swa heaum | Gode wiðcweðan. . ða cwæð ic: [N]e wene ic þæt | ænig wuht sie ðe wið win[ne], buton ð[æt] | wit ær spræcon. . ða [smea]rcade he 7 | cwæð: Wite geare ð[æt] ðæt [is þæt hehs]te god, | ðæt hit eall swa mihtig[lice] macað 7 eall | ðing gesceop 7 eallum swa [ge]reclice racað | 7 swa eðelice buton [ælcum] geswince | hit eall set. . ða cwæð [ic: Wel] me licode | ðæt þu ær sædes, 7 þ[ises me lyst nu] | giet bet; ac me sceamað nu ð[æt ic hit ær] | ne ongeat. . ða cwæð he: [Hwæt], ic wat [þæt ðu ge]|herdest oft reccan on ealdum [leasum] | spellum þætte Iob Saturnus [sunu sceo]|lde bion se hehsta god of[er ealle oðre] | godu, 7 he sceolde bion þæs heo[fenes] | sunu, 7 sceolde ricsian on heo[fenum]. | 7 sceolde[n] gigantes bion eorðan [suna], | 7 ða sceolden ricsian ofer eor[þan; 7 þa] | sceolden hi bion swelce hi wæren [geswys]|terna bearn, forðæmþe he sce[olde beon] | h[e]ofones sunu, 7 hi eorðan. 7 þa [sceolde] | þæm gigantum ofþincan þæt he hæfde | hiera rice; woldon þa tobrecan þo[ne] | heofon under him; þa sceolde he s[endan] | þunras 7 ligeta 7 windas, 7 toweorpan | [eall hira geweorc mid], 7 [hi] selfe ofslean. . ||[82v] [Ðyl]lica leasunga hi worhton, 7 meahton eaðe | se[g]gan soðspell, gif him þa leasunga næren | [swet]ran, [& þea]h swiðe gelic ðisum. Hi meah|ton seggan h[wylc] dysig Nefrod se gigant | worhte; se Nefrod wæs Chuses sunu; | Chus wæs C[hames] sunu, Cham Noes. . Se | Nefrod het [wyr]can ænne tor on ðæm | [fe]lda ðe Ne[nsar] hatte, & on ðære þiode | ðe Deira [hatte, swi]ðe neah þære byrig | [þe mon nu hæt Bab]ilonia. þæt hi dydon | [for þam ðin]gum þe hi woldon witan hu heah | [hit wære t]o ðæm heofone, & hu ðicce se | [hefon w]ære & hu fæst, oððe hwæt þær | [ofer wære]. . Ac hit gebyrede, swa hit | [cynn was, þæt] se godcunda wald hi tostenc|[te ær hi] hit fullwyrcan mosten, & to|[wearp ð]one tor, & hiora monigne of|[slog, & hiora] spræce to#dælde on tu & hund | [seofonti]g geþioda. . Swa gebyreð ælcum | [þara þ]e winð wið ðæm godcundan anwal|[de; ne] gewyxð him nan weorðscipe [o]n | [ðæm, a]c wyrð se gewanod þe hi ær [h]æf|don. Ac loca nu hwæðer þu wille ðæt | [wit] giet spy[r]igen æfter æn[i]gre gescead|w[isnesse furður], nu wit ð[æt] funden | h[abbað þæt wit ær soht]on. Ic wene ðeah, gi[f] | wit giet uncru [word tosom]ne [sleað, þæt ðær] ||[83r] asprunge sum spearca up soðfæstnesse | þara þe wit ær ne #gesawon. . ða cwæð ic: D[o] [swa] | swa ðu wille. . ða cwæð he: H[wæt], nænne mon | nu ne tweoð þæt God sie swa m[i]htig þæt he mæge | wyrcan þæt þæt he wille. . ða cw[æð ic]: Ne tweoð | ðæs nænne mon ðe auht wat. . ð[a cwæ]ð he: | Hwæðer ænig mon wene þæt [auht sie þæs] | þe God don ne #mæge. . ða cw[æð i]c: Ic hit [wat] | ðæt nauht nis þæs [þe] he [don] ne [mæ]ge. | ða cwæð he: Wenstu hwæðer [he m]æge [ænig] | yfel don? . ða cwæð ic: [Ic] w[at þæt] he ne #mæg. . | ða cwæð he: Soð þu sægst, forð[æ]m hit is | nauht; þær yfel auht wære, þonne | meahte hit God wyrcan; forðy hit is | nauht. . ða cwæð ic: Me þincð þæt ðu me dwel|le & dydre, swa mon cild deð; lædst me | hidres & ðidres on swa þicne [wu]du [ð]æt | ic ne #mæg ut aredian. Forðæm [ð]u a ym|be sticce fehst [eft] on #ða ilcan [sp]ræce | þe þu ær spræce, & forlætst eft ða ær | [ð]u hi geendod hæbbe, & fehst on uncuðe; | [þy] ic nat [nu] hwæt þu wilt. Me þincð þæt ðu | [hw]erfe ymbeutan sume [wu]ndorli|ce [& se]ld[cuþ]e spræce [ymbe] ða an|fealdness[e þ]ær[e godcundnesse. Ic ge]|man þæt ðu me ær [r]eahtes [sum] wundor|[lic spell] be #ð[am þa] ðu me [rea]htes þæt hit ||[83v] wære eall an gesælða & þæt hehste god, & | cwæde þæt ða gesælða wæren on #ðæm heh|ste good[e f]æste, & þæt hehste good wære | God self, [& he] wære full ælcre gesæl|ðe; & þu [cwæde] þæt ælc gesælig mon wære | God. [& eft þ]u sæ[de]s þæt Godes good[n]es & his | gesælignes [& he] self ðæt ðæt wære eall | an, & þæt ðo[nne] wære se hehsta God; & to | ðæm god[e eal]la [þa] gesceafta fundiað | þe hior[a ge]cynd healdað, & wilniað þæt | hy to cu[mon]. & eac þu sædes ðætte God | wiolde ea[ll]ra [his] gesceafta mid ðæm stior|roðre his goodnesse; & eac sædes þæt ealla | gesceafta hiora agnum willum un|genedde him wæren underðiodde. & nu | on last þu sædes þæt yfel nære nauht. | & eal[l] þis þu gereahtes to soðe swiðe ge|sceadw[isli]ce, buton ælcre leasre ræ|delsan. [ða] cwæð he: þu sædes ær þæt ic ðe | dwealde; ac me ðincð selfum þæt ic þe | nauht ne dwelle, ac ðe sæde swiðe lang | spell & wrlic, & swiðe gesceadlice be | ðæm Gode [ðe] wit unc gefyrn to ge|[bædo]n. & nu giet ic tiohhie þæt ic ðe hwæt|hw[ugu uncu]ðes gerecce be #ðæm ilcan Gode. | Hit is g[ec]ynd þære god[c]undnesse [þæt] hio | mæg bion [un]gemenge[d wið oðre gescea]fta ||[84r] buton oðerra gesceafta fultome, swa sw[a] | nan oðer gesceaft ne #mæg. . Ne mæ[g na]n | oðru gesceaft be him selfum bion, swa | swa [gio] Parmenides se sciop [gidd]ode & cwð: . | Se ælmihtega God is eallra [þing]a reccend, | & he ana unanwendendlic wu[nað], & ealra | ðara anwendendlicra welt. Forðæm ðu | ne þearft nauht sw[iþ][e] w[u][ndr]ian ðeah | we spyrien æfter ðæm ðe [we ongun]non, | swa mid læs worda swa m[id ma, swæðe]r we | hit gereccan magon. . ðeah [we] nu scylen | manega & mislica bisna & bispell rec|can, ðeah hangað ure mod ealne weg on | þæm þe we æfter spyriað. Ne fo we no [on] 7 | ða bisna & on ða bispel for #ðara lease|na spella lufan, ac forðæmðe we woldon | mid gebecnan þa soðfæstnesse, & wol|don ðæt hit wurde to nytte ðam gehe|rendum. . Ic #gemunde nu ryhte þæs wi|san Platones lara suma, hu he cwæð | ðæt te se mon se #ðe bispell secgan | [wo]lde, ne sceolde fon on to ungelic | [bi]spell ðære spræce þe he ðonne | [s]precan [wolde]. . Ac geher nu geðyldel|[ice] hwæt [ic] nu sprecan wille, ðeah hit | [þe] gef[yrn] ær [unny]t þuh[te], hwæðer | [þe se] ende a #be[t] l[icia]n wille. . Ongon ða ||[84v] [sin]gan & cwæð: :, |
     [[S]]ie ðæt la on eorðan ælces ðinges |
     g[e]sælig mon, gif he gesion |      m[æ]ge
  þone hlutrestan heofon|      t[or]htan stream,
  æðelne æwelm | ælces go[od]es,
5  and of him selfum ðone | sw[eartan mi]st,
  modes þiostro, mæg a|w[e]orpan.
  [We] scul[on] ðeah gita mid godes | [fylste
  ealdu]m and leasum ðinne inge|ðonc
  [betan bi]spellum, þæt ðu ðe bet | mæg[e]
10  a[redi]an to rodorum rihte | stige
  on ðone ecan eard ussa saula. |
     [[H]]it gelamp gio ðætte an hearpe|     re wæs o[n] ðære ðiode ðe ðra|      cia hatte, sio wæs on Creca rice; | se hearpere wæs swiðe ungefræglice | good, ðæs nama wæs Orfeus; he hæfde | an swiðe ænlic wif, sio wæs haten Eu|rudice. ða ongon mon secgan be #ðam | hearpere þæt he meahte hearpian þæt se | wudu wagode, & þa stanas hi styredon | for #ðy swege, & wildu dior ðær woldon | to irnan & stondan swilce hi tamu wæ|ren, swa stille, ðeah him men oððe hun|das wið eoden, ðæt hi hi na ne onscune|don. ða sædon hi þæt ðæs hear[p]eres [wif] | sceold[e] acwelan, & hi[re s]aule [mo]n sc[eol]de ||[85r] lædan to helle. ða sceolde se hear[pe]|re weorðan swa sarig þæt he [ne mea]hte | ongemong oðrum monnum bion, [ac] | teah to wuda, & sæt on ðæm mu[n]t[um] | ægðer ge dæges ge nihtes. [w]eop [& hearpo]|de ðæt ða wudas bifedo[n &] þa [ea stodon], | & nan heort ne onscun[ode] [nanne leon], | ne nan hara nænne hund, [ne nan] | neat nyste nænne andan ne [næn]ne | ege to oðrum for ðære mergðe ðæs | sones. . ða ðæm hearpere ð[a] ðu[hte] | ðæt hine [þa] nanes ðinges ne lyste [on ðis]|se worulde, ða ðohte he ðæt [he wol]|de gesecan helle godu, & ong[in]nan | him oleccan mid his hearpan, & biddan | þæt hi him age[a]fan eft his wif. þa he ða | ðider com, ða sceolde cuman ðære hel|le hund ongean hine, þæs nama wæs | Cerueruerus, se sceolde habban þrio | heafdu; & [ongan] onfægnian mid his steorte, | & plegian wið hine for his hearpunga. | ða wæs ðær eac swiðe egeslic geatweard, | ðæs nama sceolde bion Caron; se h[æf]|de eac þrio heafdu, & [se] wæs swiðe or[eald]. | ða ongon se hearpere hine bidd[a]n þæt | he hine gemundbyrde ða hwile þe he | ðær wære, & hine gesundne eft ðonan ||[85v] [NOTE: At 85v, I began adding 5 "nbsp's" to indicate a scribal indention.] brohte. ða geh[e]t he him ðæt, forðæm | he wæs oflyst ðæs seldcuðan sones. | Ða eode he furður, oð he [ge]mette ða | graman metena ðe folcisce men hatað | Parcas, ð[a] hi secgað . ðæt on nanum | men nyt[on na]ne are, ac ælcum men | wrecen [be his] gewyrhtum; þa hi secgað | ðæt walde[n æ]lces mannes wyrde. . ða | ongon he biddan heora blisse; ða on|gunnon hi wepan mid him. ða eode he | furður, & him urnon ealle hellwaran | ongean, & læddon hine to hiora cinin|[g]e, & ongunnon ealle sprecan mid him | & biddan þæs ðe he bæd. & þæt unstille hwe|ol ðe Ixion wæs to gebunden Le|     uita cyning for his scylde, |      ðæt oðstod for his hear|     punga. & Tantulus se cyning |      ðe on ðisse worulde unge|     metlice gifre wæs, & him ðær |      ðæt ilce yfel filgde ðæ[re] |      gifernesse, he gestilde. & s[e] | ultor sceolde forlætan ðæt he ne slat | ða lifre Sticces þæs cyninges ðe hine | ær mid ðy witnode. & eall hellwara | witu ges[ti]ldon ða #hwile þe he befo|ran ðam cyninge h[e]arpode. ða he ða ||[86r] longe & longe hearpode, ða cleopode se | hellwara cyning & cwæð: Wut[un] agifan | ðæm esne his wif, forðæm [h]e hi hæfð | geearnad mid his hear[pun]ga. Bebead | him ða þæt he geare wiss[e þæt he]hine næf|re underbæc ne besa[we], [sið]ðan he | ðonanweard wære; & sæd[e] [gi]f he hine | underbæc besawe þæt he sce[old]e forlæ|tan ðæt wif. . Ac ða lufe mon mæg swiðe | uneaðe oððe na forbeodan; . weilawei, | hwæt, Orpheus ða lædde his wif mid him | oð he com on þæt gemære leohtes & ð[i]ostro. | þa eode þæt wif æfter him. ða he fu[r]ðum on | ðæt leoht com, ða beseah he hine under|bæc wið ðæs wifes; ða losade hio him sona. . | ðas leasan [spell] lærað gehwylcne mon ðara | ðe wilnað helle ðiostro to flionne & to | ðæs soðan godes liohte to cumanne, þæt | he hine ne besio to his ealdan yflum, | swa ðæt he hi eft swa fullice fullfrem|me swa he hi ær dyde. Forðæm swa hwa | swa mid fulle willan his mod went to ð[æm] | yflum ðe he ær forlet, & hi ðonne [fu]ll|fremeð, & hi him ðonne [f]ulli[ce] liciað, & | he hi næfre forlætan ne [þenceð], ðonne | forlyst he eall his [ærran] good, buton | he hit eft gebete.

 [Her] endað nu sio ||[86v] þridde boc Boeties, & onginneð sio fiorðe. . |

 [[Þ]]a [se W]isdom ða ðis leoð swiðe lust|bær[lice] & gesceadwislice asungen | hæfde, [ða] hæfde ic ða giet hwylc|hwugu [gemy]nd on #minum mode ðære | unrotn[esse] ðe ic [ær] hæfde, & cwæð: . Eala | Wisdom, ð[u] [þe] eart boda & forerynel | ðæs soðan l[eoh]tes, hu wundorlic me ðincð | þæt ðæt þu me #recst. forðæm ic ongite | þætte eall ðæt þu me ær reahtes me #reah|te God þurh ðe, & ic hit wisse eac ær | be sumum dæle; ac me hæfde þios un|rotnes amerredne, þæt ic hit hæfde mid | [e]all[e fo]rgiten. & þæt is eac minre unrotnes|se se mæsta dæl, þæt ic wundrige for|hwy se gooda God læte ænig yfel bion, | oððe gif hit þeah bion scyle, & he hit | geþafian wille, forhwy he hit [þonne] sona ne | wrece. . Hwæt, þu meaht ðe self ongitan | þæt ð[æt] is to wundrianne, & eac oðer ðincg | me ðincð giet mare wundor; þæt is þætt[e] | dysig & unri[t]htwisnes nu rixsað of[er] | eallne middangeard, & se wisdom & eac | oðre cræftas nabbað nan lofne næn[n][e] | weorðscip[e] on ðisse worulde, ac licgað | forsewe[ne swa] swa [miox u]nder [fel]tune. & | [y]fele men [on ælcum lan]de s[indon nu] ||[87r] weorðe & þa goodan habbað ma[nigfea]ld witu. | Hwa mæg forberan þæt he þæt n[e siofi]ge & | swelcre wæfðe ne wundrig[e, ðæ]t te æfre | swylc yfel geweorðan s[ceolde und]er ðæs | ælmihtgan Godes anwal[de], nu we witon þæt | he hit wat & ælc good w[ile]? [Ð]a cwæð he: | Gif hit swa is swa ðu s[ægst], ðonne is þæt | egeslicre ðonne ænig oð[er] broga, & is | endeleas wundor, ðæm gelicost ðe on su|mes cyninges hirede sien g[yld]enu fatu | & selfrenu forsewen, & treowenu mon | weorðige. Nis hit no swa swa ðu w[en]st; ac | gif ðu eall ðæt gemunan wilt þæt we ær | spræcon, mid ðæs Godes fultume [ðe] we | nu embe sprecað, ðonne meaht ðu on|gitan þæt ða godan beoð symle waldende, | & þa yfelan nabbað nænne anwald; | & ðæt þa cræftas ne bioð næfre buton | heringe ne buton edleane, [ne þa un]|ðeawas næfre ne bioð unwit[n]ode, | [ac] ða goodan bioð symle gesælie, [& þa yfelan ungesælige.] | Ic ðe mæg eowian ðæs swiðe man[e]ga | [bis]ena, ða ðe magon getrymian to | ðon ðæt þu nast hwæt þu leng siofige. | Ac [ic] þe wille nu giet getæcan ðone weg | ðe ðe gelæt to þ[ære] heofonlican by|rig þ[e ð]u [ær o]f come, siððan ðu ongitst ||[87v] [þ]urh mine lare hwæt sio soðe ge|sælð bið, [& h]wær hio bið. Ac ic sceal ærest | ðin mod gefeðeran, ðæt hit mæge hit | ðe yð up ahebban ær #ðon hit fleogan | onginne on ða heanesse, þæt hit mæge | hal & o[r]so[r]h fleogan to his earde, & | forlætan ælce ðara gedrefednessa | ðe hit nu ðrowað. Sitte him on minum | hrædwæne; ðocrige him on minne weg; | ic bio his ladðeow. . Ða se Wisdom #ða | þis s[p]ell areaht hæfde, ða ongon he | singan & cwæð: |
  [[I]]c hæbbe fiðru fugle swiftran, |
  mid ðæm ic fleogan mæg feor fram | eorðan
  ofer heane hrof heofones | þisses,.
  ac ðær ic nu moste mod ge|feðran,
5  ðinne ferðlocan, feðrum | minum,
  oððæt ðu meahte þisne | [midd]an[g]eard ,
  ælc eorðlic ðing, eallu|[nga fo]rsion.
  Meahtes ofer rodorum | gereclice
  feðerum lacan, feor [up] | ofer
10  wolcnu windan, wlitan siððan |
  ufan ofer ealle. [Meahtes e]ac faran |
  ofer ðæ[m] fyre ðe fela geara
  for | [lange bet]weox lyfte and rodere,
  swa | him æt frymðe fæder [ge]tiode..
15  Ðu | [meah]test ðe siðð[an] mid [ðæ]re sun[nan] ||[88r]
  faran betweox oðrum tunglum.
  Meah|test ðe full recen on ðæm rode[r]e ufan |
  siððan weorðan, and ðonne sa[mtenges]
  æt | ðæm ælcealdan anum steorra[n,
20  se] yf|mest is eallra tungla,
  ðone S[aturnu]s | sundbuende
  hatað under heofonum; | he is se cealda
  eallisig tungl, [yf]emest | wandrað
  ofer eallum ufan oðru[m] steor|r[u]m.
25  Siððan ðu ðonne ðone up #a #h[a]fast |
  forð oferfarenne, ðu meaht f[eor]|sian;
  ðonne bist #ðu siððan sona o[fe]r | ouppan
  rodere ryneswiftum. Gif #ðu | on riht færest,
  ðe ðone hehstan heo|fon behindan lætst,
30  ðonne meaht | ðu siðða[n] soðes leohtes
  habban þinne | dæl, ðonan an cyning
  rume ricsað | ofer roderum up
  and under swa same | eallra gesceafta,
  weorulde waldeð. Þæt | is wis cyning,
35  þæt is se #ðe waldeð gio[nd] | werðioda
  ealra oðra eorðan cyninga, |
  [s]e mid his bridle ymbebæted [hæ]fð |
  [ymb]hwyrft ealne eorðan and heof[on]es. |
  He his gewaldleðer wel gemetgað,
40  se | stioreð a þurg ða strongan meaht
|   ðæm hr[ædw]æne heofones and [e]orðan.
  [S]e | [an] dema [is] gestæ[ðði]g,
  unawendendlic, | [wlitig and mære].
  Gif ðu w[eorðe]st on [wege rihtum]
||[88v]
45   up to #ðæm earde, þæt is æðele stow,
  ðeah | ðu hi nu geta forgiten hæbbe,
  gif ðu | æf[re] eft þær an #cymest,
  ðonne wilt | þ[u] [s][ec]gan and sona cweðan:
  "Ðis is eallunga | min [agen] cyð,
50  eard and eðel. Ic wæs ær hio|nan
  cumen and acenned ðurh ðisses | cræftgan meaht.
  Nylle ic æfre | hionan ut witan,
  ac ic symle her sof|te wille
  mid fæder willan fæste ston|[dan]."
55  G[i]f ðe ðonne æfre eft geweor|ðeð
  þæt ðu wilt oððe most weorolde | ðiostro
  eft fandian, ðu meaht eaðe | gesion
  unrihtwise eorðan cyningas |
  and þa ofermodan oðre rican
60  ðe þis we|rige folc wyrst tuciað,
  þæt hi symle | bioð swiðe earme,
  unmehtige ælces | ðinges,
  emne ða ilcan þe þis earme folc |
  sume hwile nu swiðost ondrædæð. |
 [[Ð]]a cwæð [ic]: Eala, Wisdom, micel is | ðæt & wundorlic þæt ðu gehætst, | & ic eac nauht ne tweoge ðæt ðu | hit mæge gelæstan. Ac ic þe hal|sige ðæt ðu me no #leng ne lette, ac | getæc me þone weg; forðæm þu meaht | ongi[t]an þæt me lyst ðæs weges. ða cwæð he: | þu s[cealt ær]est on[gitan þæt] ða goodan [hab]|bað s[ymle anweald, & þa yfelan næfre nanne,] ||[89r] ne nænne cræft; forðæm hiora nan | ne ongit þætte good & yfel bioð symle | gewinnan. Gif #ða goodan ðonne symle | habbað anwald, þonne nabbað þa yf|lan næfre nænne; forðæm þæt good & | þæt yfel sint swiðe unsamwræde. Ac ic [ðe] | wolde giet be ægðrum ðara hwæt[h]wu|gu sweotolor ger[e]ccan, þæt ðu m[æ]ge | ðy bet gelefan ðe ic ðe oðre hwile | recce be #ðæm oðrum, oðre hwil[e be] | ðæm oðrum. Twa ðing sindon ðe ælce[s] | monnes ingeðonc to fundað, þæt is ðon|ne willa & anwald[e]. Gif ðonne hwæm | ðara twega hwæðres wana bið, þonne | ne #mæg he mid ðæm oðrum nanwuht full|fremman. Forðæm nan nyle ongin|nan þæt þæt he nyle, buton he nede scyle; | & ðeah he eall wille, he ne #mæg, gif he | ðæs ðinges anwald næfð. . Be #ðæm ðu | meaht sweotole ongitan, gif ðu ænigne | mon gesihst wilnian ðæs ðe he næfð, | ðæt [þam bið] anwaldes wana. . ða cwæð ic: þæt is soð; | ne mæg ic þæs oðsacan. ða cw[æð he]: | [Gi]f ðu ðonne hwone gesihst [ðe mæ]g | don þæt þæt he d[on] wile, ne ðe ðonne nauht | ne tweoð þæt se hæbbe an[wal]d. . ða cwæð | ic: Ne tw[e]oð me ðæs n[au]ht. . ða cwæð he: ||[89v] Ælc mon bið waldend ðæs ðe he welt; | [næfð he nanne anweald þæs ðe he ne welt. ] | ða cwæð ic: þæs ic eom geðafa. . ða cwæð | he: Hwæðer þu nu giet mæge gemunan | þæt ic ðe ær reahte; þæt wæs þætte ælces mon|nes [in]geðanc wilnað to #þære soðan #ge|sælðe to cumanne, ðeah hi ungelice | hiora earnien. . ða cwæð ic: þæt ic geman; ge|nog sweotole me [is] ðæt gesæd. . ða | cwæð he: Gem[u]nst ðu þæt ic ðe [ær] sæde þæt | [hit] wære eall an good & gesælða; se | [þe] gesælða secð, he secð good. . ða | cwæð ic: þæt ic hæbbe genog fæste on | gemynde. . ða cwæð he: Ealle men ge | goode ge yfele wilniað to cumanne | to goode, þeah hi his mislice wilnien. . | ða cwæð ic: þæt is soð þæt ðu sægst. . ða | cwæð he: Genog sweotol þæt is ðæt te | forðy sint gode men goode, ðe hi god | gemetað. . ða cwæð ic: Genog open hit | is. . ða cwæð he: þa goodan begitað | þæt good þæt hi wilniað. . ða cwæð ic: Swa me | ðyncð. . ða cwæð he: þa yfelan næron | [na yfele gi]f hi gemetten ðæt good ðæt | hi wilniað; ac forðy hi sint yfle þe | hi hit ne metað, & forðy hi hit ne metað | ðe hi hit on #riht ne secað. . ða cwæð ic: | Swa hit is swa ðu s[æ]gst. . ða cwæ[ð] he: For|ðæm ||[90r] hit nis nan tweo þæt ða goodan beoð symle | waldende, & þa yflan nabbað n[æ]nne an|wald; forðy ða goodan ð[æt god] on | riht secað, & [ða] yflan on wo[h]. ða cwæ[þ]ð | ic: Se ðe ne wenð þæt ðis soð sie, ðonne | ne #gelyfð he nanes soðes. Ða cwæð | he: Hwæðer wenstu nu? [gif t]wegen men | fundiað to anre stowe, [& habba]ð emn| micelne willan to to [cumenne, & oðer] | hæfð his fodta anweald þæt he mæg gan | ðær he wile, swa swa eallum monnum | gecynde wære þæt hi meahten, . oðer | næfð his fota geweald þæt he mæge | gan, & wilnað ðeah to feranne, [&] onginð | creopan . on #þone ilcan weg. Hwæðer ða|ra twega þincð ðe mehtigra? . Ða [cwæ]ð | ic: Nis þæt gelic; se bið mehtigra se ðe | gæð þonne se ðe criepð, forðæ[m] | he mæg cuman eð ðyder ðe he wile | þonne se oðer; saga elles þæt ðu wille, | ðæt wat ælc mon. . Ða cwæð h[e]: Sw[a] | ilce bið ðæm goodum 7 ðæm yf[lum]; | [æ]gþer heora wilnað for gecy[nde] þæt | [he] cume to #ðæm hehstan good[e. Ac se] | gooda mæg cuman ðider he wilnað, | forðæm he his on #riht wilnað, 7 se yf|[la] ne #mæg cuman to #ðæm þe he wilnað, ||[90v] [NOTE: At 90v, I began encoding capital lettters in the MS.] forðæm ðe hi hit on wog [secað]. Ic nat | ðeah þe elle[s] hwæt ðence. ða cwæð ic: Ne | ðincð m[e n]auht oðres of #ðinum spellum. | þa cwæð [h]e: Genog rihte ðu hit ongitst, | 7 þæt is eac [tac]n þinre hælo; swa swa læca | gewuna is þæt hi cweðað ðonne hi sioc|ne mon ge[si]oð, gif hi hwilc ungefæg|lic tacn on [him] gesioð. Me ðincð nu | þæt þin gecy[n][d & ð]in gewuna flite swiðe | swiðlice wið ðæm dysige. . Ic hæbbe nu | ongiten þæt ðu eart gearo to ongitanne | mina lara; forðy ic ðe wolde gegade|rian manigu spell . 7 manega bisna | be ðæm þæt ðu meahte ðy eð ongitan | hwæt ic [secg]an wille. . Ongit nu hu un|mehtige [þa y]flan men bioð, nu hi ne | magon cu[m]an ðider ðider ða ungewit|tigan ge[scea]fta wilniað to to cuman|ne; 7 hu micle unmihtegran hi wæ|ren gif hi [his na]n gecynde næfden. | Beheald nu mid hu hefigre racentan | dysiges 7 unges[æl]ða hi sint ge[bun]|dene. Hwæt, þa cild, ðo[nn]e hi furðum | gan [m]agon, 7 eac ða [ealda]n ceo[r]la[s], | þa hwi[l]e þe hi [gan] mago[n, w]il[niað] | sumes w[eor]ðscipe[s] 7 su[mre] mærð[e]. | ða cild ridað on hiora stafu[m] 7 [manigfealde plegan plegiað] ||[91r] ðær hi hyri[að ea]ldum mo[nnum. 7 ða] dy[se]|g[an nanwu]ht nellað onginnan [ðæs] | ðe [hi him awðer mægen] to wenan oð|[ðe lofes oððe leana, ac] doð [þæt wyr]|se is. [irnað hidres ðidr]es dwol[igen]|de under [þæm hrofe eallra gesce]|afta; 7 þætt[e] ð[a ungewittegan gesceaf]|ta witon, þæt niton [ða] [dysegan men]. | Forðy sint þa [cræftas beteran] | ðonne þa unð[eawas, forðæmþe] | ælc mon sceal bion ge[þafa, sam he] | wille sam he nylle, þæt se sie [anwalde]|gost ðe #mæg b[ecuman to þam hehstan] | hrofe eallra gesc[eafta, þæt is God. þam] | nis nanwuht [beufan ne nanwuht benyþan ne ymb]|utan, . ac ealle þ[ing sint binnan him] | on his anwalde. [Se God is swiðe to lu]|fianne. . Hu ne [cwæde þu ær þæt se] | wære an feðe [mihtigost se þe] | meahte gan oðð [þeah he wolde oð ðisse eorþan ende,] | swa þætte nan dæl [þisse eorþan ofer þæt] [??]| [nær]e? þæt ilce [þu mea]ht geðencan | [be Gode], swa swa we ær cwædon, þæt se | bið meahtegost þe to him cuman | mæg, forðæm he nohwider ofer þæt | cuman ne #m[æg]. Be eallum ðissum racum | [þu] meaht [ongi]tan þæt ða goodan b[ioð simle] ||[91v] mihtige, 7 [ða] yflan beoð ælces mægnes | 7 ælces cræ[f]tes bedælde. Hwy wenstu | ðonne þæt hi forlæten ða cræftas 7 | folgien ðæm unðeawum? Ic wene ðeah þæt | ðu wille secgan þæt hit sie for dysige | þæt hi hi #ne cunnen tocnawan. . Ac hwæt | [sægst] ðu þ[onne] þæt sie forcuðre þon|ne sio un[gescea]dwisnes? Hwy geðafi|að hi ðæt [hi bi]oð dysige? Hwy nyllað | hy spyrian æfter cræftum 7 æfter wis|dome? Ic wat þeah ðæt swongornes hi | ofsit 7 hi mid slæwðe ofercymð, 7 git|sung hi ablent. Wit cwædon þeah ær þæt | nanwuht nære wyrse þonne unge|sceadwisnes. Ac hwæt willað wit nu wit | cwæðan, gif þa gesceadwisan habbað | unðeawas 7 nyllað spyrian æfter wis|dome 7 æft[er] cr[æ]ftum? Ic wat þeah þæt ðu | wilt cweðan þæt wrænnes 7 ungemetfæst|nes hi ofsitte. Ac hwæt is þonne un|strengra ðonne se mon þe bið to u[n]|[gem]etli]rswiðed mid ðæm ted|ran flæsce, buton he eft geswice 7 | winne wið ða unðeawas swa he swiðos[t] | [mæ]g[e]? Ac hwæt wilt ðu þonne cweða[n], | gif hwa nanwuht nyle wið winnan, | ac mid fulle willan forl[æ]t ælc good ||[92r] 7 fulgæð ðæm yfle, 7 bið ðeah ge[s]c[eadwi]|s?e Ic secge sie unmehtig 7 eac ea[lles] | nauht; forðæm swa hwa swa ðon[e ge]|mænan God eallra gooda forl[æ]t, bu|ton tweon[ne] ne bið se nauht. Ac hwa | swa willnað þæt he cræfti[g] sie, he wil|nað þæt he wis sie; swa hw[a] swa ðonne | cræftig bið, he bið wis, 7 [s]e ðe wis bið, | he bið good. se #þe þonne good bið se | bið gesælig, 7 se ðe gesælig bið, se | bið eadig, 7 se þe eadig bið, se bið god, | be #ðæm dæle ðe we ær reahton on #ðis|se ilcan bec. . Ac ic wene nu hwonne | þæt dysige men willen wundrian þæs ðe | ic ær sæde; . ðæt wæ[s] ðætte yfle | men næren nauhtas, forðæm [þe] ðara is | ma þonne þara oðra. . Ac ðeah hi his | nu næfre ne #gelefen, ðeah hit is swa; | ne magon we næfre gereccan ðone | yflan mon clænne 7 untwifealdne, | ðon ma ðe we m[ago]n hatan oððe | [h]abban de[a]dn[e m]on for cw[uco]n[e]. | ne bið se c[wuca] ðon[ne nyttra ðe se] | deada, gif hi[m h]is y[fel ne hreowð]; | ac se [þe unge]recli[ce liofað 7 his ge] | cynd nyle heald[an, ne bi]ð se n[auh]t. | [I]c [w]ene [þeah þæt ðu wille cweðan þæt] hit ne | sie [ealles] ||[92v] [NOTE: At 92v, I started encoding punctuation marks that appear in the MS.] swa gel[i]c, ðæt se yfla mæge don | [y]fel ðeah he good ne mæ[g]e, 7 se deada ne | [m]æge nauðer don. . Ac ic ðe secge þæt | se anwald ðara yflena ne cymð of | nanum cræfte, ac of unðeawum; ac | gif ða yflan symle goode wæren, | þonne ne [dy]den hi nan yfel. Ne bioð | ðæt nane meh[ta] þæt mon mæge yfel | don, ac bioð u[n]meahta; gif [þæt] soð is | þæt we ær gefyrn reahton, þæt þæt yfel | nauht ne sie, ðonne ne wyrcð se | nauht, [se] ðe yfel wyrcð. . Ða cwæð ic: Ge|nog soð þæt is þæt ðu sægst. . ða cwæð he: | Hu ne reahton we ær þæt nanwuht næ|re mehtigra ðonne þæt hehste good? | Ða cwæð ic: Swa hit is swa ðu sægst. . | Ða cwæð he: Ne hit þeah ne #mæg nan | yfel don. . Ða [c]wæð ic: þæt is soð. . ða cwæð | he: Hwæðer æni #mon wene þæt ænig mon | sie swa meahtig þæt he mæge don eall | ð[æ]t ðæt he wille? . ða cwæð he: Ne wenð | [ðæs] n[a]n mon þe his gewit hæfð. . | ða [cwæ]ð he: Hwæt, yfle men magon | [ðeah y]fel don. . ða cwæð ic: Eala, ðær | hi [ne] meahton. . ða cwæð he: Hit is | sweotol þæt hi magon don yfel, 7 ne #ma|gon nan g[ood; þæt is] forð[æmþe þæt y]fel | nis nauht; ||[93r] ac þa goodan, gif hi fulne anwald [hab]|bað, hi magon don to goode þæt þæt hi willað. | Forðy is se fulla a[n]wald to tellann[e] | to ðæm hehstum goodum, forðæm æg|þer ge se anwald ge þa oðru good 7 | ða cræftas ðe we longe ær nemdon | sindon fæste on [ðæm heh]stan goode. | Swa swa ælces huses [wah bið] fæst æg[ðer] | ge on ðære flore ge on ðæm hrofe, | swa bið ælc good on #Gode fæst; for|ðæm he is ælces godes ægðer ge hro[f] | ge flor. ðy is a #to #wilnianne þæs an|waldes þæt mon mæge good [d]on; forð[æm] | ðæt is se betsta anwald þæt mon mæg[e] | 7 wille wel don, swa læssan spedum sw[a] | maran, swæðer he hæbbe. Forðæm | swa hwa swa wilnað good [t]o donne, he wil|nað good to habbanne 7 mid goo[de] | to bionne. . Forðy is se Platones cwi|de genog . soð [þe] he cwæð: . ða wisan [a]|ne #magon don to goode þæt hi wilni[að]; | ða yflan magon onginnan þæt hi [wil]|lað. Ic nat [nu] ðeah ðu wille cweð[an þæt] | þa goodan onginnen hwilum þæt hi [ne] | magon forðbrengan; ac ic cwe[ðe] | þæt hi hit bringað symle forð. ð[eah hi] | ðæt weorc ne mægen fullfremman, ||[93v] [hi habb]að ðeah fullne willan, 7 se un|tw[eo]f[ea]lda willa bið to dælanne for | fullfremed weorc. Forðæm he næfre | ne forlist ðæm leanum oððe her | oððe ðær oððe ægðer. Þeah willað ða | yflan wircan þaelig;t þæt hi lyst, ðeah hit nyt | ne sie; ne fo[r]leosað hi eac ðone wil|lan, ac habb[aþ] his wite oððe her oððe | elleshwær oððe ægðer; se yfla willa | to donne hiora welt. Forðy hi ne | magon begitan þæt good þæt hi wilniað, | forðy hi hit ðurg ðone willan secað, | nales þur[g] rihtne weg. Se yfla willa | næfð nænne geferscipe wið þa ge|sælða. Ða se Wisdom ða ðis spell | areaht hæfde, ða ongan he eft sing|an 7 þus cwæð: |
     [[G]e]her nu an spell be ðæm ofer|     modum
  unrihtwisum eorðan |      cyningum,
  ða her nu manegum |      and mislicum
  wædum wlitebeorh|tum wundrum scinað
5  on heahsetlum, | [hrofe] getenge,
  golde gegerede and gim|cynnum,
  utan ymbestandne mid | unrime
  ðegna and eorla. Þ[a] bioð ge|hyrste
  mid [h]erege[a]twum hildetorh|tum,
10  sweordum and fete[lu]m swiðe gegleng|de, ||[94r]   and þegniað ðrymme micle
  ælc oðru[m], | and hi ealle him
  ðonan mid ðy ðrymme | þreatiað gehwider
  ymbsittend[r]a oðra | ðeoda;
15  and se hlaford ne scrifð [ðe ðæm] | here waldeð,
  freonde [ne feon]de, feo|re ne æhtum,
  ac he reðigmod ræst | on gehwilcne,
  wedehunde wuhta ge|licost;
  bið to up ahæfen [inn]e on mode |
20  for #ðæm anwalde þe him anra ge|hwilc
  his tirwina to fultemað.
  Gif | mon ðonne wolde him awindan [o]f |
  þæs cynegerelan claða gehwilcne, |
  and him ðonne oftion ðara ðegnunga |
25  and þæs anwaldes ðe he [ær] her hæfde,
  ðon|ne meaht ðu gesion þæt he bið swiðe | gelic
  sumum ðara gumena þe him | geornost nu
  mid ðegnungum ðringað | ymbeutan;
  gif he wyrsa ne bið, ne | wene ic his na #beteran.
30  Gif him þonne | æfre unmendlinga
  weas geberede | þæt him wurde oftogen
  þrymmes and | wæda and þegnunga
  and ðæs anwaldes þe we | ymbe sprecað,
  gif him ænig þara | ofhende wyrð,
35  ic wat þæt him þynceð | þæt he þonne sie
  becropen on car|cern, oððe coðlice
  racentan geræped. | Ic gereccan mæg
  þæt of ungemete ælces | ðinges,
  wiste ||[94v] and wæda, win[ge]drinces,
40  and of swetmettum, | swiðost we[axa]ð
  þære wrænnesse wod|ðrag m[i]cel;
  sio swiðe gedræfð sefan | ingehygd
  monna gehwelces, þonan | mæst cymeð
  yfla ofermetta, unnet|ta saca.
45  Þonne hi gebo[l]gene weorðað, | him wyrð on breostum inne
  beswungen | se[fa] on hraðre mid ðæm swiðan wel|me
  [hat]heortnesse, and hreðe siððan |
  unrotnes[se] eac gereæpeð,
  hearde | gehæfted. Him siððan onginð
50  sum | tohopa swiðe leogan
  þæs gewinnes | [wr]æce; wilnað þæt irre
  anes and oðres; | him þæt eall gehæt
  his recelest, rih|tes n[e] scrifeð.
  Ic ðe sæde ær on ðis|se selfan bec
55  þæt sumes goodes sidra | [g]esceafta
  anlepra ælc a wilnode |
  for his agenum ealdgecynde.
  Un|rihtwise eorðan cyningas
  ne #magon | æfre þurhtion awuht goodes
60  for #ðæm | yfle þe ic ðe ær sæde.
  Nis ðæt nan | wundor, forðæm hi willað hi
  þæm unðea|wum þe ic ðe ær nemde,
  anra gehwelcum, | [a] underðeodan.
  Sceal ðonne nede near|we gebugan
65  to ðara hlaforda hæfde|dome,
  þe he hine eall[u]nga ær under|þiodde.
  Ðæt is wyrse g[e]t, þæt he winnan | nyle ||[95r]   wið ðæm anwalde ænige stunde;
  [þær] he | wolde a winnan onginna[n],
70  and þo[nn]e | on #ðæm gewinne þurhwunian forð, |
  þonne næfde he nane scylde,
  ðeah he | oferwunnen weorðan sceolde.52 |
 [[Ð]]a se Wisdom ða ðis leoð as[ung]en | hæfde, þa ongon h[e] eft spellian | 7 þus cwæð: Gesihst þu nu [on] hu | miclum 7 on hu dio[p]um 7 [o]n hu | þiostrum horoseaða þara [u]nðeawa | ða yfelwillendan sticiað, 7 hu ða [goo]dan | scinað beorht #or þonne sunne? For|ðæm þa goodan næfre ne beoð [bedæl]|de þara edleana hiora goodes, ne ða | yflan næfre þara wita ðe hi geear|nigað. Ælc ðing ðe on þisse worulde | gedon bið hæfð edlean; wyrce hwa þæt | ðæt he wyrce, oððe do þæt he do, a #he hæfð | þæt þæt he geearnað. Nis þæt eac nauht un|riht; swa swa gio Romana þeaw wæs, 7 | giet is on manegum þiodum, þæt mon | hehð ænne heafodbeag gyldenne æt su|mes ærneweges ende. færð ðonne micel | folc to, 7 yrnað ealle endemes, ða ðe | hiora ærninge trewað. 7 swa hwelc [swa] | ærest to þæm [b]eage cymð, þonne [mot] | se hine habba[n] him. ælc wilnað þæt he scyle ||[95v] [ærest] to cuman 7 hine habban, ac anum | he þeah gebyreð. Swa deð eall moncyn | on ðis andweardan life; irnað 7 onettað | 7 wilniað ealle þæs hehstan goodes; ac hit | nis nanum anum men getiohhod, ac is | eallum monnum. Forðæm is ælcum ðearf | þæt he higie ealle mægene æfter ðære me|[de;] ðære mede ne #wyrð [næfre] nan good man | bedæled. Ne #mæg hine mon no mid rihte | hatan se gooda, gif he bið ðæs hehstan | goodes bedæled, forðæm nan good ðeaw | ne bið buton goodum edleanum. Don þa yf|l[an þæt þæt] hi don, symle bið se beag goodes ||[96r] edlea|nes [ðæ]m godu[m] gehealden on ecnesse. Ne #mæg | þara yflena yfel þa goodan beniman | heora goodes 7 hiora wlites; ac gif hi ðæt | good buton [him] selfum hæfden, ðonne | meahte hi mo[n h]is beniman, oðer twega, | oððe se þe hit ær sealde, oððe oðer mon. | Ac ðonne forlyst good man his leanum | ðonne he his good forlæt. Ongit nu þæt|te ælcum men his agen good gifð good | [ed]lean, þæt good þætte oninnan him selfu[m] | [bið. Hwa wis]ra manna wile cweðan þæt | [ænig] god m[a]n sie bed[æ]led þæs hehstan | [goode]s, forðæm he s[ymle] æfter þæm swincð? | [Ac ge]mun #ðu symle þæ[s] miclan 7 þæs fægran edleanes, forðæm þæt edlean is ofer eall oð[ru] | lean to lufianne; 7 do ðæs lean to ðæm | forsprecenan goodum þe ic þe ær tealde | on #þære þriddan bec. Þonne hi þon[n]e ge|gaderudu bioð, ðonne mea[ht] þu [þonne] ongitan | þæt ða gesælða 7 þæt hehste good [bið] eall an, | 7 þæt bið God. 7 þonne þu meaht eac ongi|tan þæt ælc good man bið eadig, 7 þæt ealle | gesælige men bioð godas, 7 habbað ecu | edlean heora goodes. Forðæm ne þearf | nænne wisne mon tweogan þæt ða yflan | næbben eac ecu edlean hiora yfles; | þæt bið ece wite. þeah ðu nu wene þæt hiora | hwylc gesælig sie her for weorulde, | he hæfð þeah symle his yfel mid him, | 7 eac þæs yfles edlean ða hwile þe hit him | licað. Nis nu nan wis [mon] þæt nyte þætte | good 7 yfel bioð sy[mle u]ngeþwære | betweox him, 7 symle on tu [w]illað. 7 | swa swa ðæs godan godnes bi[ð his agen] | good, 7 his agen edlean, swa bið [ea]c ðæs | yfelan yfel his agen yfel 7 his edle|an 7 his ag[en] wite. Ne #tweoð n[æn]ne mon, | gif he wite hæfð, þæt he næbbe [yfel]. Hwæt | wenað þa yfelan þæt hi bio[n be]dælde | ðara wi[ta], 7 sint fulle ælces yfles? | N[al]les no þæt an þæt hi bioð afylde, ac for[neah] ||[96v] [to] n[a]uhte [ge]done. Ongit nu be ðæm godum | hu micel [wi]te þa yfelan symle habbað; | 7 gehere [get] sum bispell, 7 geheald þa | wel þe [i]c ðe [æ]r sæde. Eall þæt þætte annesse | hæfð, þæt we [se]cgað þætte sie þa hwile þe | hit æt[s]omne bið; 7 þa samwrædnes|[se] we [ha]tað [go]od. Swa swa an #mon bið | man þa hwile ðe sio saul 7 se #licha|ma æts[o]mne bioð, þonne hi ðonne | gesindred[e] bioð, þonne ne bið [he] ðæt | þæt he ær wæs. þæt ilce þu meaht geþenc|an be þæm lichoman 7 be his limum; | gif þara lima hwylc of bið, þonne | ne bið hit no full man swa hit ær wæs. | Gif eac hwylc good man from gode | gewit, þonne ne bið he þon ma ful|lice good, gi;f he eallunga from gewit; | þo [nan] hit gebereð þæt ða yflan forlæ|tað þæt þæt hi ær [ða] dydon, 7 ne beoð þæt þæt hi ær | [wæron]. Ac þonne hi þæt good forlætað | 7 w[e]or[ða]ð yfle, þonne ne bioð hi nau|htas butan anlicnes; þæt mon mæg ge|sion þæt hi gio men wæren, ac hi habbað | þæs mennisces þonne þone betstan | [dæl forloren, 7 þone] forcuþestan | [gehe]alden. 7 Hi forlætað þæt gecynde|[lice] good, þæt sint mennisclice þeawas; ||[97r] 7 habbað þeah mannes anlicn[esse ða] | hwile þe hi libbað. Ac swa [swa] m[ann]a | goodnes hi ahefð ofer ða menniscan | gecynd to ðon þæt hi bioð g[odas] ge|nemde, swa eac hio[ra] [yfelnes] [a]|wirpð [hi] under þ[a] [me]nn[iscan gec]ynd | to þon þæt hio bioð [y]fle [o]r[ðæ]m gif ðu | swa gewlætne m[o]n metst þæt he bið | ahwerfed from goode t[o yf]le, ne | meaht þu hine na [mid] ry[hte] [n]emnan | man ac neat. Gif þu on hwilcum men | ongitst þæt he bið gitsere 7 reafere, ne | scealt þu hine na hatan mon, ac wulf; | 7 þone reðan þe bið þweorte[me ð]u | scealt hatan hund, nalles mon; 7 þone | leasan lytegan þu scealt hatan fox, | næs man; 7 þone ungemetlic[e mod]|gan 7 yrsiendan þe to micel[ne an]dan | hæfð þu scealt hatan leo, næs [man;] | 7 þone sænan þe bið swa slaw [þu sce]|alt hatan assa ma þonne m[an; 7 þo]|ne ungemetlice eargan þe him [ondræ]t | ma þonne he þyrfe ðu meah[t h]atan | hara ma þonne mon; 7 þæm unge|stæððeg[an] 7 þæm galan þu meah[t] secgan | ðæt he b[i]ð w[in]de gelicra oðð[e] ||[97v] [unstillum fuge]lum þonne gemetfæstum mon|num; 7 þæm þe ðu ongitst þætte ligð on | his lichoman lustum, þæt he bið anlicost | fettum swinum þe symle willað licgan | on fulu[m solum], 7 hy næfre nellað | aspy[ligan on] hluttrum wætrum; ac þeah | hi seldum [hwo]nne beswemde weorðen, | þonne sleað hi eft on #ða solu 7 be|wealwiað hi þæran. . Ða se Wisdom þa | ð[is] s[pell areaht] hæfde, þa ongon he | eft si[ngan] 7 [þ]us cwæð: |
  [I]c þe mæg eaðe ealdum and leasum
  spellum | and reccan spræce gelice
  efne ðisse ilcan | þe wit ymb sprecað.
  Hit gesælde gio on | sume ti[de]
5  ðæt Aulixes under hæfde
  ðæm | casere cynericu twa.
  He wæs Þracia ðioda | aldor
  and Retie rices hirde.
  Wæs his frea|drihtnes folccuð nama,
10  Agamemnon, se | e[a]lles weold
  Creca rices. Cuð wæs wiðe
  þæt | [on] þa tide Trioia gewin
  wearð under wolc|nu[m. Fo]r wiges heard
  Creca dríhten | campsted secan,
15  Aulixes mid, an hund sci|pa
  lædde ofer lagustream, sæt lon|ge ðær
  tyn winter full. Þe sio tid gelo|[mp]
  þæt hi ðæt rice geræht hæfdon,
  dio|re gecepte drihten Creca
20  T[r]oia burg | [tilum] gesiðum.
  Ða #ðu Aulixes le[a]fe hæfde, ||[98r]   Ðracia cining, þæt he þonan mo[st]e,
  he let | him behindan hyrnde ci[ol]as
  nigon and | hundnigontig, nænigne þonan
25  mere|hengesta ma þonne [æn]ne
  f[er]ede on | fifelstream, fami[gbordo]n,
  ðriereð|re ceol; þæt bið ðæt mæste
  [Creci]scra | scipa. Þa wearð ceald weder,
  stearc stor|ma gelac; stun[d]ed sio brune
30  yð wið | oðre, ut feor ad[r]af
  on Wendelsæ | wigendra scola
  up o[n þæt] igland þæ[r A]po|lines
  dohtor wunode [dæg]rimes worn. |
  Wæs se Apollinus æðeles cynnes,
35  Iobes | eafora, se wæs gio cyning.
  Se licette | litlum and miclum
  gumena gehwylcum | þæt he good wære,
  hehst and halgost; swa #se | hlaford þa
  þæt dysige folc on #gedwo|lan lædde,
40  oððæt him gelyfde leoda | unrim,
  forðæm he #wæs mid rihte rices | hirde,
  hiora cynecynnes. Cuð is wid[e] |
  þæt on ða tide þeoda æghwilc
  hæfdo[n] | heora hlaford for #ðone heh[stan god], |
45  and weorðodon swa swa wuldres ci[ning,
  gif] | he to #ðæm rice wæs on rihte boren.
  Wæ[s] | þæs Iobes fæder god eac swa he;
  Satur|nus ðone sundbuende
  heton, hæleð[a] | bearn. Hæfdon ða mægða
50  [æ]lcne æfter | oðrum for ecne god.
  Sceolde eac w[esan] ||[98v] Apollines
  doht;or d[i]orboren, dysiges fol|ces,
  gumrinca gyden; cuðe galdra fela, |
  drifan drycræftas. Hio gedwolan | fylgde
55  manna swiðost manegra þio|da,
  cynin[ges] [dohto]r; sio Circe wæs |
  haten for [her]igum. Hio ricsode
  on #ðæm | iglonde þe Aulixes,
  cining Þracia, co[m] | ane to
60  ceole liðan. Cuð wæs sona
  eall|re þære mænige þe hire mid wunode |
  æþ[el]inges sið. Hio mid ungemete
  lissum | lufode liðmonna frea[n],
  and #he eac swa | same ealle mægne
65  efne swa swiðe hi | on sefan lufode,
  þæt he to his earde æni|ge nyste
  modes mynlan ofer mægð | giunge;
  ac he mid þæm wife wunode | siððan,
  oððæt him ne meahte monna | ænig
70  ðegnra sinra þær mid wesan, |
  ac hi for #ðæm yrmðum eardes lyste; |
  [m]ynton forlæta[n] leofne hlaford. |
  [Ða] [on]gunnon wercan werðeoda spell, |
  [sædon] þæt hio [sceold]e mid hire scinla|[ce
75  beo]rnas [forb]redan, and mid balo|c[ræf]tum
  wr[aðu]m weorpan on wildra | [lic
  c]yninges þegnas, cys[pa]n siððan |
  [and mid racen]ta[n eac] ræpa[n] mænigne. |
  [Sume hi to] wulfum wurdon, n[e] meah|[t]on þonne word forðb[ringan],
80  ac [NOTE: From 99r forward, I'll indicate word breaks in the manuscript. "Lifdagum" means that the manuscript divides the word between "f" and "d." "Ne #wæs" means that the scribe wrote the word as "newæs."] ||[99r] hio þragmælum ðioton ong[unnon]. |
  Sume wæron eaforas, a g[r]ymete[don] |
  ðonne hi sares hwæt siofian sciol[do]n. |
  Þa #ðe leon wæron ongunnon laðlice |
  yrrenga ryn #a ðonne hi sceoldon |
85  clipian for corðre. Cnihtas [w]ur|don,
  ealde ge giunge, ealle forhwer|fde
  to sumum diore, swel[cu]m he | æror
  on his lifdagum g[e]lico[st] wæs, |
  butan þam cyninge, þe sio c[wen] | lufode.
90  Nolde þara oþra ænig on|bitan
  mennisces metes, ac [h]i ma lu|fedon
  diora drohtað, swa hit [g][e]|defe ne #wæs.
  Næfdon hi mare mon|num gelices
  eorðbuendum [ðonne] | ingeþonc;
95  hæfde anra gehwy[lc] | his agen mod,
  þæt wæs þeah swiðe so[r]|gum gebunden
  for #ðæm earfoðu[m] | þe him on sæton.
  Hwæt, ða dy[s]e[g][an] | men þe ðysum drycræft[u]m
  [longe] | gelyfdon, leasum spellum,
100  [wisson] | hwæðre þæt þæt gewit ne mæg
  mo[ycræf]|tum, þeah hio gedon meahte
  [þæt] ða | lichoman lange þrage
  onwend | wurdon. Is þæt wundorlic
105  m[æ]ge[ncræ]|ft mice[l] moda [gehwilces]
  ofer lic[homan] ||[99v] lænne and sænne.
  Swylcum and swylcum | þu mea[ht sw]eotole ongitan
  þæt ðæs lic|homan listas and cræftas
  of ðæm mo|de cumað monna gehwylcum,
110  ænlep|ra ælc. Þu meaht eaðe ongitan
  þætte | ma dereð monna gehwelcum
  modes | unðe[a]w þonne mettrymnes
  lænes | licho[man.] Ne þearf leoda nan
  wenan | þæ[re] wyrde þæt þæt werige flæsc
115  þæt mod [mæge] mo|n[na] æniges
  eallunga to him æfre | on wendan,
  ac þa unðeawas ælces mo|des
  and þæt ingeþonc ælces monnes
  þone | lichoman lit þider hit wile.53 |
 [Ð]a cwæð ic: Ic eom geþafa þæt þæt is | soð þæt ðu ær sædest; þæt wæs ðæt | hit nauht unriht nære þæt mon | þa yfelwillendan men hete ne|[t]enu oððe wildior, þeah hi mannes | [o]nlicnesse hæbben. Ac gif ic hæfde | [swilc]ne anwald swilce se ælmihtiga | [God hæ]fð, þonne ne lete ic no ða | [yfela]n derigan þæm goodum swa | swiðe swa hi nu doð. ða cwæð he: | Nis hit him no swa lon[g]e alefed | swa ðe ði[nc]ð; [ac] ðu meaht ongitan | ð[æt] him bið swiðe hrædlice ge|stiored [hiora] orsorgnesse, swa ic ||[100r] þe nu ruhte secgan wille, þeah ic get | æmettan næbbe for oðre spræce. | þær hi þone unnettan anwald næf|den ðe hi wenað þæt hi hæbben, þonne | næfden hi swa micel wite swa hi hab|ban sculon. ða yflan bioð
symle | ungesæligran þonne þonne hi | magon ðurgtion þæt yfel þæt hi lyst, | ðonne hi þonne bion ðonne hi hit | don ne magon, þeah his dysige men | ne gelefen. Hit is swiðe yfel mon|þæt [mon] yfel wille, 7 hit is þeah micle wyr|se þæt hit mon mæge [don]; forðæm for|ðæm se yfla willa bið tostenced swa|þær rec beforan fyre, gif mon | ðæt weorc þurgtion ne mæg. Ac ða | yflan habbað hwilum ðrio unsæl|ða; an is þæt hi yfel willað, oðer þæt | þæt hi magon, þridde þæt hi hit þurg|tioð; forðæmðe God hæfð ge[ti]oh[h]od | to sellanne witu 7 ermða [þam y]f|lum monnum for hiora yflu[m we]o|rcum. ða cwæð ic: Hit is swa [swa ðu] | sægst; 7 þ[e]ah ic wolde gewysc[an], | gif ic meahte, þæt hi næfde[n ða] | heardsælða þæt hi meahten [yfel] | don. Ða cwæð he: Ic wene ðeah þæt ||[100v] him losige se anwald ær þonne þu | wolde oððe hi wenen; forðæm nan|wuht [nis] long færes on ðys andweardan | life, þeah monnum ðynce þæt hit long | sie. Ac swiðe oft se micla anwald | ðar[a] yflena gehrist swiðe færlice, | [swa] swa great beam on wuda wyrcð hlu|dne dynt þonne men læst wenað; | [7 for] ðæm ege hi beoð simle swiðe | earme. Gif hi þonne hiora yfel | earme gedeð, hu ne bið ðonne | semle þæt lange yfel wyrse þonne | ðæt scorte? þeah nu ða yflan næ|fre ne wurden deade, þeah [ic] wolde | cweðan þæt hi wæren earmoste 7 un|gesælgoste. Gif þa yrmða ealla | soða sint þe we longe ær ymbe | reahton þæt ða yflan her on weo|rulde habban scolden, þonne is | ðæ[t] sweotol þæt ða yrmða bioð | [endele]ase þe eac bioð. ða cwæð | [ic: þæt i]s wundorlic þæt ðu sægst, 7 | swi[ðe] earfoðlic dysegum monnum | to ongitanne; ac ic ongite þeah | þæt hit b[e]limpð [ge]nog wel to ðære | spræce ð[e] wit [æ]r ymbe spræcon. | ða cwæð he: Ic ne sprece nu no to ||[101r] dysegum monnum, ac sprece to ðam þe we[l] | wilniað wisdom ongitan; forðæm þæt bið | tacn wisdomes þæt hine mon welnige ge|heran 7 ongitan. Ac gif dysegra hwo|ne tweoge æn[i]ges þara spella þe we | ær ymb spræcon on þisse ilcan bec, | ðonne gerecce he gif he mæge oðer | twega, oððe þara spella sum leas, | oððe ungelic þære spræce þe wit | æfterspyriað; oððe þridde wend, on|gite 7 gelefe þæt wit on riht spy|rigen. Gif he þara nan nyte, þonne | nat he nan ðara hwæt he mænð. | Ac ic þe mæg giet tæcan oðer þing | ðe dysegum monnum wile ðincan | giet ungelefedlicre, 7 is þeah ge|nog gelic þam spelle ðe wit æfter|spyriað. ða cwæð ic: Hwæt is ðæt la | ðinga? ða cwæð he: [Hit] is þæt ðæt þa yf|lan bioð micle gesæligran þe on | ðisse weorulde habbað micelne | wean 7 manigfeald witu for hiora [yfelum], | ðonne þa sien ðe nane wræce nab|bað ne nan wite on ðisse worulde | for hiora yfle. Ne wene þeah nan | mon þæt ic for ðæm anum ðyllic | sprece ðe ic wolde unðeawas tælan ||[101v] 7 goode herian 7 mid ðære bysne men | ðreatigan 7 tyhtan to godum þeawum for | þæm ege þæs wites; ac for oðrum ðinc|gum ic hit spræc get swiðor. ða cwæð ic: | For hwylcum oðrum ðingum woldes | þu þæt sprecan buton for ðæm þe þu | nu sædes? ða cwæð he: Gemanst þu | hwæt wit ær spræcon? þæt wæs þæt ða | goodan hæfdon symle anwald 7 gesæl|ða, 7 þa yflan næfden næfre nauðer. | ða cwæð ic: þæt ic geman. ða cwæð he: | Hwæt wenst ðu nu? gif þu gesihst | hwylcne swiðe ungesæligne mon, | 7 ongitst ðeah hwæthwugu goodes | on him, hwæðer he sie swa unge|sælig swa se ðe nanwuht goodes | næfð? ða cwæð Ic: Se me ðincð gesæ|ligra þe hwæthwugu hæfð. ða cwæð | [he]: Ac hu þincð þe ðonne be ðæm þe | nanwuht goodes næfð, gif he hæfð | sumne eacan yfeles? se þu wilt sec|gan þonne giet sie ungesæligra | þonne se oðer, for ðæs yfles eacan. | ða cwæð ic: Hwy ne sceolde me swa | þyncan? [ða cwæð he: Telo þonne þæt ðe swa þincð;] ongit þonne mid inne|wearde mode þæt þæt ða yflan habbað | symle hwæt hwugu godes on gemong ||[102r] hiora yfle; þæt is hiora wite; þæt mon mæg | swiðe [ea]ðe [gereccan] mid rihte him to | goode. Ac þa þe him bið [unwitnode] eall hiora yfel | on þisse worulde habbað sum yfel hefig[j]|re 7 frecenlicr[e] þonne ænig wite swa | on þisse worulde. þæt þæt is þæt him bið un|witnod hiora yfel on þisse weorulde, | ðæt is þæt sweotoloste tacen þæs mæstan | yfeles on þisse weorulde, 7 þæs wyrres|tan edleanes æfter þisse wor[u]lde. ða | cwæð ic: Ne mæg ic þæs oðsaca[n]. ða cw[æ]ð | he: Forðæm sint ungesæligran ða | yflan forðæm him bið buton gewyr|htum forgifen hiora yfel þonne ða | sien ðe him bið hiora yfel geleanod | be hiora gewyrhtum. Forðæm hit is | riht þæt mon [þa] yflige ða yflan, 7 hit is | wog þæt hi mon læte unwitnode. [ða cwæ]ð | ic: Hwa oðsæcð þæs? ða cwæð he: Ne | mæg nan mon oðsacan þæt hit [ne sie] | eall good þætte riht [bið], 7 eall yfel [þætte] | woh bið. ða cwæð ic: Ic eom swiðe ge|drefed mid ðisse spræce, 7 wu[nd]rie | forhwy swa rihtwis dema æn[ige u]n|rihte gife wille forgifan. ða [cwæ]ð | he: Be hwæm [cwest þu þæt? ða cwæð ic: Forþam]ðe ðu ær cwæde ðæt he | unriht dyde þæt he lete unwitnod ða ||[102v] yflan. ða cwæð he: þæt is his weorðscipe | þæt he swa giful is, 7 swa rumedlice | gifð; ðæt is micel gifo þæt he gebit | oð þæt ða yflan ongitað hiora yfel | 7 gecierrað to goode. ða cwæð ic: Nu | ic [on]gite þæt hit [n]is ecu gifu þæt he gifð | þæm yflum, ac ic hwilchwugu eldcung | 7 andbid þæs hehstan deman. For ðæm | andbide 7 for ðæm geþylde me | ðincð þæt he sie ðe swiðor forsewen; | 7 þeah me licað þis spell genog wel, | 7 ðincð me genog gelic ðæm ðe ðu | ær sædes. Ac ic ðe healsige giet ðæt | þu me secge hwæðer ðu wene þæt þa | yflan habban ænig wite æfter þis|se weorulde; oððe þa [godan] ænig edlean | hiora goodes. ða cwæð he: Hu ne | sæde ic ðe ær þæt ða goodan habbað | edlean heora goodes ægþer ge her | ge on ecnesse, 7 ða yflan eac hab|bað edlean hiora yfles, ægðer ge her | ge eft on ecnesse. Ac ic wille dæ|lan þa yflan [þam yfelum] nu on twua; forðæm|þe oðer dæl þara yflena hæfð ece | wite, forðæm hi nane mildheort|[nesse] ne geearnodon; oðer dæl sceal | beon geclæsnod, 7 [þa] amered on ðæm ||[103r] heofanlican f[y]re, swa her bið seol|for, forðæm he hæfð sume ge|earnung[æ s]umre mildheortnesse. | forðæm he mot cuman æfter ðæm | earfoðum to ecre are. Giet ic [þe] me|ahte mare reccan ægðer ge be | ðæm goodum ge be þæm yflum, | þær ic nu æmettan hæfde. Ac ic | ondræde þæt ic forlæte þæt wyt ær | æfter spyredon; þæt wæs þæt wit woldon | gereccan þæt þu ongeate ðæt ða | yflan næfden nænne anwald ne | nænne weorðscipe ne on þisse | weorulde ne on þære toweardan. | Forðæm þe þuhte ær þæt eallra ðin|ga wyrrest þæt ðu wendes þæt hi hæfden | to micelne; 7 ðæt eallneg siofodes | þæt hi eallneg næron on wite. 7 ic ðe | sæde eallne weg þæt hi næfre ne bioð | buton wite, ðeah þe swa ne þince. | Ac ic wat þeah þæt ðu wilt siofian ðæt | hi swa longne fyrst habbað leafe | yfel to donne; 7 ic ðe sæde ealne | weg þæt se [fyrst] bið swiðe lytle hwile. 7 | ic þe secge giet, swa swa he lengra | bið swa hi bioð ungesæligran; þæt | him wære eallra mæst unsælð þæt [þæt] se ||[103v] fyrst wære oð dom[es] dæg. 7 ic þe sæ|de eac þæt ða wæren ungesæligran | þe him unrihtlice hiora yfel for|boren wære þonne þa wæren þe him | heora yfel rih[t]l[ic]e on gewrecen | wære. Git hi[t] gebyreð þæt ðe ðincð | ðæt þa orsorgan bioð ungesælig|ran þonne þonne þa gewitnodan. | Ða cwæð ic: Ne þincð me næfre nan|wuht swa soðlic swa me þincað þine | spell ðæm tidum ðe ic ða gehere. Ac | gif ic me wende to þises folces dome, | þonne nis hit no ðæt an þæt hi nyllað | þisse þinre race gelefan, ac hi hit | nyllað furðum geheran. ða cwæð | he: Ni[s] þæt nan wundor; hwæt, þu wast | þæt þa men þe habbað unhale eagan | ne magon full eaðe locian ongean | þa sunnan þonne hio beortost | scinð, ne furðum o[n] fyr ne on nan|wuht beortes hi ne lyst locian, | gif se æppel lef bið. Swa beoð ða syn|fullan mod ablend mid heora yf|lan willan þæt hi ne magon gesion | þæt leoht þære beorhtan soðfæst|nesse, þæt is se hehsta wisdom. Ac | him bið swa þæm fug]m 7 þæm dio| rum ||[104r] ðe magon bet locian on niht þonne on | dæg; se dæg blent 7 þiostrað heora ea|gan, 7 þære nihte ðiostro hi onlyhtað. | Forðy wenað ða ablendan mod þæt þæt | sie sio mæste gesælð þæt men sie | alefed yfel to donne, 7 sio dæd him | mote bion unwitnod. Forðæm hi | ne lyst spyrian æfter ælcre spræ|ce swa longe oð hi þæt riht witen, ac | wenað on hiora unnettan willan 7 spy|riað æfter ðæm. þe ic nat hu nyt þu | me tæhst to ðæm dysegum monnum, | þa næfre æfter me ne spyriað. Ic ne | sprece næfre to ðæm, ac ic sprece | to þe, forðæm þu tiohhast þæt þu spy|rie æfter me, 7 swiðor swinc$ ð on ðæm | spore þonne hi don. Ne recce ic hwæt | hi demen; ic læte nu to þinum dome | ma þonne to hiora, forðæm hi eall | lociað mid bæm eagum on þas eorð|lican ðincg, 7 hi him liciað eallunga | þær, ge on þæs [modes eagum ge on þæs] lichoman. Ac þu ana | hwilum bescylst mid oðre eagan | on þa heofonlican þincg, mid oðre | þu locast nu giet on þas eorðlican. For|ðæm wenað þa dysegan þæt ælc mon sie | blind swa hi sint, 7 þæt nan mon ne mæge ||[104v] [ge]sion þæt hi gesion ne magon. þæt dysi | is anlicost þe sum cild sie full hal | 7 ful æltæwe geboren, 7 swa fullice | ðionde on eallum cystum 7 cræftum | þa hwile þe hit on cnihthade bið. | 7 swa forð eallne giogoðhad, oð he | wyrð ælces cræftes medeme, 7 þonne | lytle ær his midferhðe weorðe | bæm eagum blind, 7 eac þæs modes ea|gan weorðan swa ablende þæt hie nan|wuht ne gemune þæs ðe [he] æfre ær ge|seah oððe geherde, 7 wene þeah ðæt | he sie ælces þinges swa medeme swa | he æfre medomest wære, 7 wenð þæt | ælcum men [sie swa swa him si, 7 ælcum men] ðince swa swa him þincð. | þeah ðe he þonne swa dysig sie þæt | he þæs wene, hwæðer we ðonne wil|len ealle wenan þæs ðe he wenð? Ic we|ne ðeah þæt we nyllen; ac ic wolde witan | hu þe þuhte be þæm monnum ðe | wit ær cwædon þæt unc ðuhte þæt wæren | wildiorum gelicran þonne monnum, | hu micelne wisdom þa hæfden; me | þincð þeah ð[e] hie næbben nænne. Ic | ðe wolde giet reccan sume swiðe | rihte raca; ac ic wat þæt þis folc his | nele gelyfan; þæt is þæt ða bioð ||[105r] gesælig | ran þe mon witnað, þonne þa bion þe hit | witniað. ða wundrode ic ðæs 7 cwæð: Ic | wolde þæt þu me gereahte hu hit swa | bion meahte. ða cwæð he: Hw[æð]er | þu ongite þæt ælc yfelwil[lende m]on | 7 yfelwyrcende sie wites wyrðe? | ða cwæð ic: Genog sweotole ic þæt on|gite. ða cwæð he: Hu ne is se ðonne | yfelwillende 7 yfelwyrcende ðe | þone unscyldigan witnað? ða cwð | ic: Swa hit is swa þu sægst. ða cwæð | he: Hwæðer þu wene þæt ða sien ear|me 7 ungesælige þe wites wyr|ðe bioð? ða cwæð ic: Ne wene ic his | no, ac wat geare. ða cwæð he: Gif | þu nu deman moste, hwæðerne | woldes þu deman wites wyrðran, þe ðone | þe ðone unscyldgan witnode, ðe ðone | þe þæt wite þolade? ða cwæð ic: N?s | þæt gelic; ic wolde helpan þæs ðe | ðær unscyldig wære, 7 henan þo[ne] | þe hine yflode. ða cwæð he: þ[o]n|ne þe ðincð se earmra se þæt yfel | deð ðonne se þe hit þafað. ða | cwæð ic: þæs ic gelefe þætte ælc un|riht witnung sie þæs yfel þe hit | deð, næs þæs ðe hit ðafað, forðæm ||[105v] his yfel hine gedeð earmne. 7 ic on|[gite] ðæt þis is swiðe riht racu þæt | þu nu recst, 7 swiðe anlic þæm þe þu | ær reahtes; . ac ic wat þeah þæt þis fol|[ce] swa ne þincð. . Ða cwæð he: Wel þu | hit ongitst; ac ða þingeras þingiað | nu hwilum þæ[m] þe læssan þearfe | ahton; þingiað þæm [þe] þær man yflað, | 7 ne þingiað þæm þe þæt yfel doeð. þæm | wære mare ðearf þe þa oðre un|scy[idi]ge yflað þæt him mon þingode | to þæm ricum, 7 bæde þæt him mon dy|de swa micel wite swa hi þæm oðrum | unscyldgum dydon. Swa swa se sio|ca ah þearfe þæt hine mon læde to | þæm læce, þæt he his tilige, swa ah se | [þe] ðæt yfel deð þæt hine mon læde to | þæm ricum, þæt mon þær mæge sniðan | 7 bærnan his unþeawas. Ne cweðe | ic na þæt þæt yfel sie þæt mon helpe þæs | unscyldgan 7 him foreþingie; . ac | ic cweðe þæt hit is betere þæt mon wre|ge þone scyldgan. 7 ic secge þæt sio | forespræc ne dyge nauðer ne þæm | scyldgan ne ðæm þe him foreþin|g[a]ð, gif hi þæs wilniað þæt him heora | yfe[l] unwrecen sie be #ðæs gyltes andef|ne. ||[106r] Ac ic wat gif ða scyldgan ænigne spear[can] | wisdomes hæfden 7 be ænegum dæle on|geaten þæt hi meahten heora scylda þurg | þæt wite gebetan, þe him her on weorul|de on become, þonne noldon hi na | cweðan þæt hit wære wite, ac woldan cwe|ðan þæt hit wære heora clænsung, 7 | heora betrung. 7 noldon nænne þin|gere gesecan, . ac lustlice hi woldon | lætan þa rican hi tucian æfter hiora | agnum willan. Forðæm ne scyle nan | wis man nænne mannan hatian; | ne hatað nan mon þone godan, bu|tan se eallra dysgosta; ne þæt nis | nan riht þæt mon þone yflan hatige, | ac hit is rihtre þæt him mon milt|sige. Þæt is þonne hiora mildsung þæt | mon wrece hiora unðeawas be | hiora unwyrhtum. Ne scyle nan | mon siocne monnan 7 gesargod|ne swencan, ac hine mon scel læd[a]n | to þæm læce þæt he his tilige. .  Ða #se | Wisdom þa þis spell areaht hæfde, | ða ongan he eft singan 7 þus cwð: . |
     [H]wy ge æfre scylen unrihtfio|     ungum
  eower mod drefan, swa |     swa mereflodes
  yþa hrerað ||[106v] [isc]alde sæ,
  [w]ecggað for winde? hwy oð|[wi]te [g]e
5  w[y]rde eow[r]e þæt hio geweald | [n]afað?
  Hwy ge þæs deaðes þe eow drih|[ten] gesceop
  gebidan ne #magon bitres | [gecynd]es,
  nu he eow ælce dæg onet | [towea]rd?
  Ne #magon ge gesion þæt he | [symle] spyreð
10  æfter æghwelcum eor|[ðan] tudre,
  diorum and fuglum? Deað | [eac] swa same
  æfter moncynne ge|ond ðisne middangeard,
  egeslic hun|ta, a #bið on waðe;
  nyle he ænig swæð | æfre forlætan
15  ær #he gehede þæt he | [h]wile ær
  æfter spyrede. Is þæt earmlic | þing
  þæt his gebidan ne #magon burg|sittende,
  ungesælige men; hine ær | willað
  foran to sciotan, swa swa fugla cyn |
20  oððe wildu dior; þa winnað betwuh,
  æg|hwylc wolde oðer acwellan. .
  Ac þæt is un|riht [æg]hwelcum men
  þæt he oðerne | [in]witþoncum
  fioge on færðe, swa | swa fugl oððe dior, .
25  ac þæt wære rih|tost, þætte rinca gehwylc
  oðrum gul|de edlean on riht,
  weorc be geweor|htum weoruldbuendum
  þinga gehwilces, | þæþ is, þæt he lufige
  godra gehwilcne swa | he geornost mæge,
30  mildsige yflum, | swa we [ær] spræcon.
  He sceal þone monnan ||[107r] mode [lufian,
  and his unþeawas ealle] | hatian
  and ofsniðan, swa he swiðost | mæge. .54
Ða #he þa þis lioð asungen | hæfde, þa geswugode he ane hwile. |
     [Ð]a cwæð ic: Nu ic ongite openlice |      ðæt sio soðe gesælð stent on |      godra monna geearnunga, 7 |    sio unsælð stent [o]n yfelra [mo]|nna geearnunga. Ac i[c] secge get þæt | me ne þyncð nauht lytel good þis|ses andweardan lifes gesælða, ne | eac nauht lytel yfel his ungesæl|ða. forðæm ic næfre ne geseah ne | ne geherde nænne wisne mon þe | ma wolde bion wrecca 7 earm 7 elði|odig 7 forsewen, þonne welig 7 weorð | 7 rice 7 foremære on his agnum ear|de. Forðæm hi secgað þæt hi m[æ]gen | þe yð hiora wisdome fulgan 7 hi|ne full gehealdan, gif hiora anwald | bið fullice ofer þæt folc þe him under | bið; 7 eac be sumum dæle of[er] ða þe | him on neaweste bioð ymbutan, | forðæm þæt hi mægen henan ð[a] yflan | 7 fyrðran ða goodan. Forðæm se | gooda bið symle arwyrðe, ægþer | ge on þis andweardan life ge on #þæm ||[107v] [toweardan; 7 se yfela þe mon his yfel] | gestioran ne #mæg bið symle wites wyr|þe, ge on þisse
worulde ge on þære | tow[e]ardan. . Ac ic wundrie swiðe swið|lice forhwi hit swa went swa hit [nu] oft | deð, þæt is þætte mislicu witu 7 mænig|feald earfoðu cumað to þæm godum | swa hi to ðæm yflum sceoldon, 7 þa | good þe sc[e]old[o]n beon edlean godum | monnum go[d]ra weorca cumað to yf|lum monnum. Forðæm ic wolde witan | nu æt þe hu ðe licode þæt gewrixle. | Ic his wundrode micle þy læs, gif ic | wisse þæt hit weas gebyrede buton | Godes willan 7 buton his gewitnesse; . | ac se ælmehtega God hæfð geeced | minne ege 7 mine wafunga mid ðisum | þingum. . Forðæm he hwilum selð þa | ges[æ]lða þæm goodum, 7 þæm yflum | unsælða, swa hit riht wære þæt he symle | dyde. [H]wilum he eft geþafað þæt þa | goodan habbað unsælð[a] 7 ungelimp | on mæn[e]gum þingum, 7 þa yflaðn hab|bað gesælða, 7 him limpð oft æfter | hiora agnum willan. þy ic ne mæg | nan oþer geþencan buton hit weas | swa gebyrige, buton þu me get þy ||[108r] ge[sceadlicor oðer] gerecce. [ð]a andswa|rode he ymbe long 7 cwæð: Nis hit nan | wundor þeah hwa wene þæt swelces gehwæt | nu unmyndlinga geberige, ðonne | he ne con ongitan 7 gereccan for|hwy swylc God geþafað. Ac ðu ne sce|alt on twiogan þæt swa good sceppend | 7 waldend eallra gesceafta rihtlice | gesceop eall þæt he gesceop, 7 rihte | demð 7 welt ealles, þeah þu nyte for|hwy he swa 7 swa do. . Ða he ða þis | spell areaht hæfde, þa ongan he | singan, 7 cwæð: .,. |
     [Hw]a is on eorðan nu unlærdra
  þe |      ne wundrige wolcna færeldes, |
     rodres swifto, ryne tunglo,
  hu | hy ælce dæge utan ymbhwerfeð |
5  eallne middangeard? Hwa is moncyn|nes
  þæt ne wundrie ymb þas wlitegan | tungl,
  hu hy sume habbað [s]wiðe | micle
  scyrtran ymbehw[er]ft, su|me scriðað leng
  utan ymb [e]all ðis? | An þara tungla
10  woruldmen hatað | wænes þisla;
  þa habbað scyrt[r]an | scriðe and færelt,
  ymbhwerft læssan, | ðonne oðru tungl,
  forðæm hi þære | eaxe utan ymbhweorfeð,
  þone norð ||[108v] [ende nean] [ymbcerreð.
15  On ðære ilcan] | eaxe hwerfeð
  eall ruma rodor, rece|ne scriðeð,
  suðheald swifeð, swift, | untiorig. .
  Hwa is on weorulde þæt ne | wafige,
  buton þa ane þe hit ær wis|son,
20  þætte mænig tungul maran ymb|hwyrft
  hafað on heofonum, sume | hwile eft
  læsse geliðað, þa #þe lacað | ymb
  eaxe ende oððe micle
  mare | geferað þ[a] [h]ire midore ymbe
25  þear|le þrægeð? Þara is gehaten
  Satur|nus sum, se hæfð ymb þritig
  winter|gerime[s w]eoruld ymbcirred.
  Boetes | [e]ac beorht[e] scineð,
  oðer steorra, cy|með efne swa same
30  on þone ilcan | stede eft ymb þritig
  geargerimes, | ðær he gio #ða wæs.
  Hwa is weoruld|monna þæt ne wafige,
  hu sume steor|ran oð #ða sæ farað
  under mere|streamas, þæs ðe monnum ðincð?
35  Swa | eac sume wenað þæt sio sunne do,
  ac #se | wena n[i]s wuhte þe soðra.
  Ne bið hio | on æf[e][n] ne on ærmorgen
  merestrea|me þe near ðe on midne dæg,
  and | þeah monnum þyncð þæt hio on mere | gange
40  under sæswife, þonne hio on | setl glideð. .
  Hwa is on weorulde þæt ne ||[109r] wundrige
  [fulles monan, þonne he fæ]|ringa
  wyrð under wolcnum wlites be|reafad,
  beþeaht mid þiostrum? Hwa | þegna ne #mæge
45  eac wafian ælces stior|ran,
  hwy hi ne scinen scirum wederum |
  beforan ðære sunnan, swa hi symle | doð
  middelnihtum wið þone monan | foran,
  hadrum heofone? Hwæt, nu | hæleða fela
50  swelces and swelces swiðe | wundrað,
  and ne wundriað þætte wuhta | gehwilc,
  men and netenu, micelne hab|bað
  and unnetne andan betweoh him, |
  swiðe singalne. Is þæt sellic þincg,
55  þæt hi | ne wundriað hu hit on wolcnum oft |
  þearle þunrað, þragmælum eft
  an|forlæteð, and eac swa same
  yð wið lan|de ealneg winneð,
  winð wið wæge. Hwa | wundrað þæs
60  oððe oþres eft, hwi #þæt #is | mæge
  weorðan of wætere; wlitetorh[t] | scineð
  sunna swegle hat; sona ge|cerreð
  ismere ænlic on his agen ge|cynd,
  weorðeð to wætre. Ne þincð þ[æt] | wundor micel
65  monna æneg[um] þæt [h]e | mægge gesion
  dogora geh[wi]lce, | ac ðæt dysie folc
  þæs hit seldnor | gesihð swiðor wundrað,
  þeah hit | wisra gehwæm . wundor ðince
  on [his] ||[109v] [modsefan micle læsse.
70  Unstaðo]l|fæste ealneg wenað
  þæt þæt ealdgesceaft | æfre ne wære
  þæt hi seldon gesioð, ac | swiðor giet
  weoruldmen wenað þæt hit weas | come,
  niwan gesælde, gif hiora næn|gum hwylc
75  ær ne oðeowde; is þæt earmlic | þinc. .
  Ac gif hiora ænig æfre weor|ðeð
  to ðon firwetgeorn þæt he fela | onginð
  leornian lista, and him lifes | weard
  of mode abrit þæt micle dysig |
80  ðæt hit oferwrigen mid wunode lange, |
  þonne ic wæt geare þæt hi ne wundriað |
  mæniges þinges þe monnum nu
  wærðo | and wunder welhwær þynceð. .,. 55 |
     [Ð]a se Wisdom þa þis leoð asun|     gen hæfde, þa geswugode he |      ane lytle hwile. . ða cwæð ic: |    Swa hit is swa þu sægst; . ac ic wol|de get þæt þu me hwæthwugu openlicor | gereahte be ðære wisan þe min mod | swiðost gedrefed hæfð; þæt is þæt ic ðe ær | ymb acsode; forðæm hit wæs symle | [giet] þin gewuna þæt þu woldest ælcum | mode deglu ðing tæcan 7 selðcuð. | ða ongon he smearcian 7 cwæð to | me: þu spænst me on ða mæstan | spræc[e] 7 on þa earfoðestan to ge ||[110r] recc[a]nne. þa race sohton [e]al[l]e [u]ðwio|tan, 7 swiðe swiðlice ymb swuncon, 7 un|eaðe ænig com to ende þære spræce; | forðæm hit is þeaw þære spræce | 7 þære ascungæ þætte symle þonne | ðær an tweo of adon bið, þonne bið | þær unrim astyred. swa swa mon on | ealdspellum sægð þæt an nædre wære | þe hæfde nigon heafdu, 7 symle gif mon | anra hwelc of aslog, þonne weoxon | þær siofon on ðæm anum heafde. þa | geberede hit þæt þær com se foremæ|ra Erculus #to, se wæs Iobes sunu; þa | ne #meahte he geþencan hu he hi mid | ænige cræfte ofercuman sceolde, ær | he hi bewæg mid wuda utan 7 for|bærnde þa mid fyre. Swa is ðisse spræ|ce þe þu me æfter acsast; uneaðe hire | cymð ænig mon of, gif he æ[rest] an | cemð; ne cymð he næfre to openum | ende, buton he hæbbe swa scear[p and]|git swaðær fyr. Forðæm [se ðe ymb] | þæt acsian wile, he sceal ærest w[itan] | hwæt sie sio anfealde fores[ceaw]ung | Godes, 7 hwæt wyrd sie, 7 hwæt weas ge|[b]ergie, 7 hwæt sie godcund andgit 7 | g[o]dcund fore[t]iohh[ung], 7 h[wæ]t monna ||[110v] f[r]e[odom] sie. [Nu ðu miht] ongitan | hu hefig 7 hu earfoðe þ[i]s is eall to #ge|reccanne; . ac ic sceal þeah hwæthwu|gu his onginnan þe to #tæcanne, for|ðæm ic hæbbe ongitan þæt hit is swiðe | micel læcedom þinre sorge, gif | þu þises auht ongitst, þeah hit me | lange to læranne sie. Forðæm hit | is neah þære tide þe ic getiohhod | hæfde on oðer weorc to fonne, 7 get | næbbe þis gedon; 7 me þincð eac þæt | þu sadige hwæthwugununges, 7 þe | ðyncen to ælenge þas langan spell, | swelce þe nu lyste lioða. Ic wat eac | þæt þe hiora lyst, ac ðu scealt þeah | geþolian sume hwile; ic ne mæg hit | nu swa hraðe asingan, ne æmettan | næbbe, forðæm hit is swiðe long | spell. ða cwæð ic: Do swæðer ðu wol|de. þa ongan he sprecan swiðe | [fi]orran ymbutan, swelce he na | [þa sp]ræce ne #mænde, 7 tiohhode hit | [ðeah] þiderweardes 7 cwæð: Ealla ge|sceafta, gesewenlica 7 ungesewenlica, | stillu 7 unstillu, onfoð æt þæm stillan | 7 æt þæm gestæððegan 7 æt þæm an|fealdan Go[de] endeberdnesse 7 an[dwlitan] ||[111r] 7 gemetgunge. [7 forþæ]m hit swa gescea|pen wæs, forðæm he wat hwy he ge|sceop eall þæt he gesceop. Nis him nan|wiht unnyt þæs þe he gesceop. . Se | God wunað symle on þære hean ceas|tre his anfaldnesse 7 bilewitnesse; | þonan he dælð manega 7 misleca | gemetgunga eallum his gesceaftum, | 7 þonan he welt eallra. . Ac ðæt ðæt|te we hatað Godes foreþonc 7 his | foresceawung, þæt bið þa hwile þe hit | ðær mid him bið on his mode, ærðæm | þe hit gefremed weorðe, þa hwile | ðe hit geþoht bið; . ac siððan hit | fullfremed bið, þonne hatað we | hit wyrd. Be þy mæg ælc mon witan | þæt hit sint ægþer ge twegen naman ge | twa þincg, foreþonc 7 wyrd. Se | foreþonc is sio godcunde gescead|wisnes; sio is fæst on þæm h[e]an | sceppende þe eall fore wat hu [hit] | geweorðan sceall ær æ[r] hit g[e]weo|rðe. . Ac þæt þæt we wyrd hatað, [þæt] bið | Godes weorc þæt he ælce dæg wyrcð, | ægþer ge þæs [ðe] we #gesioð ge þæs þe | us ungesewenlic bið. . Ac se god|cunda foreþonc heaðe[ra]ð ealle ||[111v] [gesceafta, þæt hi ne moton toslupan of] | hiora endebyrdnesse. Sio wyrd þonne | dælð eallum gesceaftum anwlitan 7 | stowa 7 tida 7 gemetgunga; ac sio wyrd | cymð of #ðæm gewitte 7 of #ðæm fore|þonce þæs ælmehtigan Godes. Se wyrcð | æfter his unasecgendlicum foreþo|nce [þonne] swa hw[æ]t swa hwa wile. Swa swa ælc | cræftega ðencð 7 mearcað his weorc | on his mode ær ær he hit wyrce, 7 | wyrcð siððan eall, þios wandriende | wyrd þe we wyrd hatað færð æfter | his foreþonce 7 æfter his geþeahte, | swa swa he tiohhað þæt hit sie. þeah hit | us manigfaldlic ðince, sum good, sum | yfel, hit is ðeah him anfeald good; | forðæm he hit eall to #godum ende | brengð, . 7 for goode deð eall þæt þæt he deð. | Siððan [we] hit hatað wyrd siððan hit | ge[wor]ht bið; ær hit wæs Goodes fore|[þanc 7] his foretiohhung. ða wyrd | [he þonne] wyrcð oððe þurh ða good|[an eng]las oððe þurh monna sawla, | [oððe] þurh oðerra gesceafta lif, | oððe þurh heofones tungl, oððe ðurh | þara scuccena mislice lotwrencas; | hwilum [þ]urh an ðara, hwilum þurh eall ||[112r] ða. Ac þæt is openlice cuð þæt sio godcunde | foretiohhung is anfeald 7 unand|wendlic, 7 welt ælces þinges endebyrd|lice, 7 eall þing gehiwað. Sumu þing | þonne on þisse weorulde sint un|derðied þære wyrde, sume hire | nanwuht underðied ne sint; ac | sio wyrd 7 eall ða þing þe hire un|derðied sint, sint underðied ðæm | godcundan foreþonce. . Be #ðæm ic | ðe mæg sum bispell secgan, þæt þu me|aht þy sweotolor ongitan hwilce | men bioð underðied þære wyrde, | hwylce ne bioð. Eall ðios unstille | gesceaft 7 þios hwearfiende hwear|fað on #ðæm stillan Gode, 7 on #ðæm ge|stæððegan, 7 on #ðæm anfealdan; 7 he | welt eallra gesceaf[t]a swa swa he | æt fruman getiohhod hæfde 7 | get hæfð. Swa swa on wænes [eaxe] | hwearfiað þa hweol 7 [s]io e[ax] stint | stille 7 byrð þeah ealne þone wæn, [&] | welt ealles þæs færelt[e]s; þæt h[w][eo][l] hwer|fð ymbutan 7 sio nafu n[e]x[t] [þæ]|re eaxe sio færð micle fæ[stlicor] | 7 orsorglicor þonne ða fe[lgan don], | swelce sio eax sie þæt hehste g[od þe we] ||[112v] n[em]nað [God], 7 þa [selestan men fare]n nehste | Gode, swa swa sio nafu færð neahst þæ|re eaxe, 7 þa midmestan swa swa ða spa|can. forðæmþe ælces spa[ca]n bið oðer ende | fæst on ðære nafe, oðer on þære fel|ge. Swa bið þæm midlestan monnum; | oðre hwile he smeað on his mode ymb | þis eorðlice [lif], oðre hwile ymb #ðæt | godcundlice, swilce he locie mid oðre | eagan to heofonum, mid oðre to eor|þan. Swa swa þa spacan sticiað oðer en|de on þære felge oþer on þære nafe, | middeweard se spaca bið ægðrum | emnneah, ðeah oðer ende bio fæst | on þære nafe, oðer on þære felge. | swa bioð þa midmestan men onmid|dan þam spacan, 7 þa betran near | þære nafe, 7 þa mætran near ðæm | f[elgum]; bioð þeah fæste on #ðære | [nafe, 7 se] nafa on #ðære eaxe. Hwæt, | þa [f][e]lga þeah hongiað on þæm spa|can, [þ]eah hi eallunga wealowigen on | þæ[re] [e]orðan; swa doð þa mætestan | [men o]n þæm midmestum, 7 þa mid|[mestan] on þæm betstan, 7 þa betstan | [on God]e. þeah þa [m]ætestan ealle hio|[ra luf]e [w]e[nden to] ðisse weo[r]ulde, ||[113r] [hi ne m]agon þæron [w]unigan, ne to nauh|te ne weorðað, gif hi be #nanum dæle | ne beoð gefæstnode to Gode. þon ma | þe þæs hweoles felga magon bion on | ðæm færelte, gif hi ne bioð fæste | on þæm spacum, 7 þa spacan on þære | eaxe. þa felgea bioð fyrrest ðære | eaxe; forðæm hi farað ungerede|licost. Sio nafu færð neaxst þære | eaxe; forðy hio færð gesundlicost. | Swa doð ða selestan men; swa hi hio|ra lufe near Gode lætað, [7 swiðor þas eorðlicon þing forsioð], swa hi beoð | orsorgran, 7 læs reccað hu sio wyrd | wandrige, oððe hwæt hi[o] brenge. Swa | swa sio nafu bið symle swa gesund, | hnæppen þa felga on #þæt ðe hi hnæppen, | 7 þeah bið sio nafu hwæthwugu to|dæled from þære eaxe. . Be þy þu | meaht ongitan þæt þe wæn bið mi[cle] | leng gesund þe #læs bið [todæ]le[d f][rom] | þære eaxe; swa bioð þa men eallra | orsorgestæ ægðer ge þiss[es an]dw[ea]|rdan lifes earfoðe, ge þæs to[wear]|dan, þa þe fæste bioð on Gode. [ac] | swa hi swiður bioð asyndrede from | Gode, swa hi swiður bioð ged[refde] | 7 geswencte, ægþer ge [o]n m[ode ge] ||[113v] [on lichoman. Swylc is þæt þæt we wyrd hatað] | be þæm godcundan foreþonce, swyl|ce [sio] smeaung 7 sio gesceadwisnes is to | me #tanne wið þone gearowitan, 7 swyl|ce þas lænan þing bioð to metanne | wið ða ecan, 7 swilce þæt hweol bið to | me #tanne wið ða eaxe; forðæm sio | eax welt ealles þæs wænes. Swa deð se | godcunda foreðonc; he astereð | þone rodor 7 þa tunglu, 7 þa eorðan | gedeð stille, 7 gemetgað þa feower | gesceafta; þæt is wæter 7 eorðe 7 fyr | 7 lyft. [ð]a [he g]eðwærað 7 wlitegað, | hwilum eft unwlitegað, . 7 on oðrum | hiwe gebrengð, 7 eft geedniwað, 7 | tidreð [æ]lc tudor, 7 hi eft gehyt | 7 gehelt þonne hit forealdod bið | 7 forsearod, 7 eft geewð 7 geedni|[wað] þonn[e] þonne [he wile]. Sume uðwiotan | [þe]ah s[ecg]að þæt sio wyrð wold[e] ægþer ge | gesælða ge ungesælða ælces mon|[nes]. [Ic] þonne secge, swa swa ealle | [cri][ste]ne men secgað, þæt sio godcun|de foretiohhung his walde, næs sio | wyrd; 7 ic wat þæt hio demð eall þing | swiðe rihte, þeah ungesceadwisum | men [swa] ne þince. Hi wenað þæt þa[ra] æl[c] ||[114r] sie g[od þe hiora will]an fu[l]g[æð]; nis | hit nan wundor, forðæm hi beoð ablen|de mid ðæm þiostrum heora scylda. . | Ac se godcunda foreþonc hit un|derstent eall swiðe rihte, þeah us | þince for urum dysige þæt hit on | woh fare; forðæm we ne cunnon þæt | riht understandan. He demð þeah eall | swiðe rihte, þeah us hwilum swa ne | ðince. Ealle men spiriað æfter þæm heh|stan goode, ge goode ge yfle; . ac | forðy ne magon þ[a] yflan cuman to | ðæm hean hrofe eallra gooda, for|ðæm hi ne spyriað on riht æfter. Ic | nat þeah þu cwæðe nu hwonne to me: | hwylc unriht mæg beon mare þon|ne geþafige þæt hit geweorðe, swa | hit hwilum gewyrð, þæt þæm goodum | becymð anfeald yfel on þisse | weorulde, 7 þæm yflum anfeald god, | 7 oððre hwile ægðer gemenged, [ægþer] ge ðæm | goodum ge þæm yflum? Ac i[c þe] | acsige hwæðer þu wene þæt æn[ig mon] | sie swa andgitfull þæt he [mæge] | ongitan ælcne mon on ryht hwylc | he sie, þæt he nawðer ne sie ne betra | ne [w]yrsa þonne he his wene. Ic [wat] ||[114v] [þeah þæt hi ne magan. Ac wyrð swiðe] | oft on won se sido þe su[me] men sec|g[að] þæt sie m[ed]e wyrðe, sum[e] men | secg[að] þæt he sie wites wyrðe. þeah | h[w]a m[æ]ge ongitan hwæ[t] oð[e]r do, he | ne mæg witan hwæt he þ[en]cð; [þ]eah | he mæge sume his will[an ongit]an, | þonne ne [mæg] he [eallne]. Ic [þ]e [mæg] | eac recca[n sum b]ispell [be þæm] [??]| [þæt þu hit meaht] þe sweot[olo]r ong[ita]n, | [ðeah hit] [unge]sceadwise men ongi|ta[n ne mægen. þæt] is forhwy se | good[a] læce selle þ[am h]alum men | seftn[e] drenc 7 s[w]etne, 7 oðrum hal|[um biterne 7 stran]gne; 7 hwilu[m] | [eft þam] u[nhalum, sumum li]ðne, | [sumum] st[ran]g[ne], sumum swetne, sumum | bi[ter]ne. [Ic] wat þæt [ælc þa]ra þe þ[o]ne | [cræft ne can] wile þæ[s wundria]n | [f]or[hwy hi] swa don. Ac hi[s ne] wun|[dria]ð [þa læca]s nauht, fo[r]ðæm hi | [witon] þæt] ða [oð]re nyton; forðæm | [hi cunnon ælce]s hior[a med]trym|[nesse ongiton 7 oncnawan], 7 eac ða | [cræft]as [þe þærwið sculon]. Hw[æ]t is | [sawla] hælo [bute riht]wisnes? oððe | [hwæt is hio]ra [untrymnes bute] un ||[115r] [þeawas]? Hwa is [þonne betera læce þære] sa[wle] | þonne se þe hi gesceop, þæt is God? He | arað þæm goodan, 7 witnað ða yflan; | he wat hwæs ælc wyrðe bið. Nis hit | nan wundor, forðæm he of þæm he|an hrofe hit eall gesihð, 7 þonan | miscað 7 metgað ælcum be his gewyrh|tum. Þæt we þonne hatað wyrd, þonne | se gesceadwisa God, þe ælces monnes | ðearfe wat, hwæt wyrcð oððe geþa|fað þæs þe we [ne we]nað. 7 git ic þe mæg | sume bisne feaum wordum secgan | be þæm dæle þe sio mennisce gescea|dwisnes mæg ongitan þa godcund|nesse. þæt is þonne þæt we ongitað hwilum [mon] | on oðre wisan, on oðre hine God | andgit. Hwilum we tiohhiað þæt he sie | se betra, 7 þonne wat God þæt hit swa | ne bið. þonne hwæm [h]wæt cymð | oððe goodes oððe yfles [ma]re þon|ne ðe þincð þæt he wyrðe sie, ne bið | sio unrihtwisnes no on Gode, ac sio | ungleawnes bið on #ðe s[el]fum, þæt þu | hit n[e can]st on rih[t gecn]a[w]an. . Oft | geby[reð þeah þætte men] ongitað man | on #ða [ilcan wisan þe hine G]od ongit. | Oft hit [gebyreð þætte] manige [men] ||[115v] [bioð swa ungetrume ægþer ge on mode] | ge on lichoman þæt hi ne magon nan | good don, ne nan yfel nyllað unne|dige, 7 bioð eac swa ungeþyldige þæt | hi ne magon nan earfoðu geþylde|lice aberan. Forðæm hit gebyreð | oft þæt God nylle for his mildheort|nesse nan unaberendlice broc him | an settan, þy læs hi forlæten hiora | unsceðfulnesse 7 weorðen wyrsan, | gif hi asterede bioð 7 geswencte. Su|me men beoð ælces cræftes full | cræftige, 7 full halige weras 7 riht|wise. þonne þincð þæt Gode unriht þæt | he swylce swence; ge furðum þone | deað þe eallum monnum is gecynde | to þolianne, he him gedeð seftran þon|ne oðrum monnum. swa swa gio [sum] wis | mon cwæð þæt se godcunda anwald ge|frioðode his deorlingas under [his] fiðra | sceate, 7 hi scilde swa geornlice swa [swa] man | deð þone æppel on his eagan. Manige | tiliað Gode to cwemanne to þon geor|ne þæt hi wilniað hiora ag[num] willum | manigfeald ea[rfoðu to þrowi]anne, | [f]orðæm hi [willniað maran] are 7 ma|[ran] hli[s]an 7 [maran] w[eorð]sci[pe mid G]ode to ||[116r] [habbanne þonne þa habbað þe softor] | libbað. . Oft eac becymð se anwald | þisse . worulde to swiðe goodum mon|num, forðæm þæt se anwald þara yfe|lana weorðe toworpen. Sumum mon|num God seleð ægðer ge good ge yfel | gemenged, forðæm hi ægþres earniað; | sume he bereafað hiora welan swi|ðe hraðe, þæs þe hi ærest gesælige | weorðað, þy læs hi for longum gesæl|ðum hi to up ahæbben, 7 þonan on | ofermettum weorðen; sume he læt | þreagan mid heardum broce, þæt hi leo|rnigen þone cræft geþyldelice on | ðæm langan geswince. Sume him | ondrædað earfoðu swiðor þonne | hi þyrfen, þeah hi hi eaðe adreogan | mægen; sume hi gebycgað weorðlic|ne hlisan þisses andweardan lifes | mid hiora agnum deaðe, forðæm hi | wenað þæt hi næbben nan oðer fioh þæs | hlisan wyrðe buton hiora agnum | fiore. Sume men [wæron g]io unofer|swiðedli[ce], swa þæt hi n[an ne] meahte | mid nanum [wite oferswiþa]n; þa bis|nodon hiora [æ]fter[gengum þæt] hi næren | mid witum oferswið[de. On] þæm wæs sw[eo]|tol ||[116v] [þæt hi for heora godum weorcum hæf]|den ðone cræft þæt him mon #ne meahte | oferswiðan. . ac þa yflan for hiora | yflum weorcum wæron gewitnode | 7 oferswiðde, forðæm þæt ða witu gestir|den oðrum þæt [hi] swa gedon ne dorsten, | 7 eac þa gebetan þe hi þonne bro|ciað. þæt is swiðe sweotol tacn þæm wi|san þæt he ne sceal lufian to ungemet|lice ðas woruldgesælða, forðæm | hie oft cumað to #ðæm wyrrestum | monnum. Ac hwæt wille we cweðan | be þæm andweardan welan þe oft | cy[m]ð to #ðæm goodum, hwæt he elles sie | buton tacn þæs toweardan welan, 7 | þæs edleanes angin þe him God tiohhod | [h]æfð for his goodan willan? Ic wene | eac þætte God selle mænegum yfelum | men gesælða forðæmþe he wat | hiora gecynd 7 hiora willan swa | geradne þæt hi for nanum ermðum | ne byoð no þy betran ac þy wyr|san. Ac se gooda læce, þæt is God, lac|nað hiora [mo]d mid ðæm welan; wile | [þæt hi ong]iten hwonon him se wela come | 7 o[lecce] þæm þe læs he him þone welan | afyrre, o[ððe hin]e [þam] welan, 7 wende his ||[117r] [þeawas to gode, 7 forlæte ða unþeawas] | 7 þa yfel [þe] he ær [for] his er[m]ðum dyde. | Sume bioð þeah þy wyrson gif hi we|lan habbað, fo[rð]æm hi ofermodigað | for #ðæm welan 7 his unge[m]etlice bru|cað. Mane[g]um men bioð eac forgifene | forðæm þas weoruldg[e]sælða þæt he sci|le þæm goodum leania[n] hiora good, | 7 þæm yflum hiora yfel. Forðæm symle | bioð þa goodan 7 þa yflan ungeþwere | betwuh him, ge eac hwilum þa yflan | bioð ungerade betwuh him selfum. ge | furðum an yfel man bið simle un|geþwære him selfum, forðæm þe he | wat þæt he untela deð, 7 wenð him þara | leana, 7 nyle þeah þæs geswican, ne hi[t] | furðum him ne læt hreowan; 7 þonne | for #ðæm singalum ege ne mæg no weorðan | geþwære on him selfum. . Oft hit [eac] ge[by]|reð þæt se yfla forlæt his yfel [for] | sumes oðres yfles mannes andan, [for]|ðæm he wolde mid þy tælan þo[ne oðer]|ne þæt he onscunode hi[s þeawa]s. [swincð] | þonne ymb þæt swa he s[wiðost] mæg [þæt he] | tiolað un[ge]lic to bio[nne] þæm oð[rum] | forðæm hit is þæs godcundan [an][weal]|des gewuna þæt he wircð of yfle go[od]. ||[117v] [Ac hit nis nanum men alefed þæt he mæge] | [witan eal]l þæt [G]od getiohhod h[æ]fð, ne | eac are[cc]an þæt þæt he [ge]worht hæfð. | [Ac] on þæm [hi habb]að [ge]noh to ongitanne | þæt se scippend 7 se waldend eallra gesceaf|ta welt, 7 rehte gesceop eall þæt he ge|sceop, [7 n]an y[f]el ne worhte ne get ne | [wyr]cð, ac ælc [y]fel he adrifð of eallum | his rice. Ac gif þu æfter þæm hean an|walde spyrian wilt þæs ælmehtigan | Godes, þonne ne ongitst þu nan yfel | on nanum þinge, þeah þe nu ðince þæt her | micel on þys middangearde sie. for|ðæm hit is riht þæt ða goodan hæbben | [g]ood edlean hiora godes, 7 þa yflan hæb|[ba]n wite hiora yfles; ne bið þæt nan yfel | [þætte] riht bið, ac bið good. . Ac ic ongite | ðæt ic þe hæbbe a[ð]retne [nu] mid þy langan | [spe]ll[e], forðæm þe #lyst nu leoða; . ac on | [foh] hiora nu, forðæm hit is se læce|[dom] 7 se drenc þe þu lange wilnodest, . | [þæt ðu þy] eð mæge [þære] lare onfon. . Ða se | [Wisdo]m [þ]a þis spell areaht hæfde, | [þa o]ngon he [ef]t singan 7 þus c[w]æð: . |
  [G]if ðu nu wilnige we[or]ulddrihtnes |
  [h]ean[e anwald hlutre] mode
  on|[gitan giorn]e, ge[m] #alm[æ]gene
  heofo|nes ||[118r] [tun]g[lu, hu hi him healdað betwuh
5  sibbe] | singale, dydon swa lange.
  Swa hi gewe|nede wuldres aldor
  æt frumsceaf[te] | þæt sio fyre[ne] ne mot
  sunne gesecan | snawcealdes weg,
  monna gemæro. Hwæt, | ða mæran tungl
10  auðer oðres rene a | ne gehrineð
  ær þæm þæt oðer of #gewiteð. |
  Ne huru se stiorra gestigan wile
  west|dæl wolcna, þone wise men
  Ursa nem|nað; ealle stiorran
15  sigað æfter sun[nan] | samod mid rodere
  under eorðan grund, | he ana stent.
  Nis þæt nan wundor; he is | wundrum east,
  upende neah eaxe | ðæs roderes.
  Ðonne is an steorra ofer | oðre beorht,
20  cymeð eastan up ær þ[onne] | sunne; .
  þonne monna bearn morgen|stiorra
  hatað under heofonum, for|ðæm he hæleþum dæg
  bodað æfter bur|gum, brengeð æfter
  swegeltorht sun[ne] | samad eallum dæg.
25  Is se forry[n]el | fæger and sciene,
  cymeð eastan up ær | for sunnan
  and eft æfter sunnan o[n] | setl glideð,
  west under weorulde. Wer[ðio]|da his
  noman onwendað þonne niht | cymeð,
30  ha[t]að hine ealle æfens[tiorra]. |
  Se bið þær[e] sunnan swiftra; [siððan] hi | on setl gewitað,
  ofi[r]n[eð þæt æ]þele t[ungol], ||[118v] [oðþæt he be eastan weorðeð
  eldum oðewed] | [ær] þonne [su]nne.
  Habbað æðele tungol | emne gedæled .
35  dæg and nihte driht[n]es | meahtum,
  sunna and mone, swiðe geþwæ|re,
  swa him æt frymþe fæder getiohho|de.
  Ne þearft þu no wenan þæt ða wlite|gan tungl!
  ðæs þeowdomes aðroten weor|ðe
40  ær domes dæg[e]; deð siððan ymbe
  mon|cynnes fruma swa him gemet þinceð, . |
  forðon hi be healfe heofones þisses |
  on ane ne læt ælmihtig god,
  þy #læs hi | oðra fordyden æþela gesceafta, .
45  ac | se eca god ealla gemetgað
  sida gesce|afta, softa geþwerað.
  Hwilum ðæt | drige drifð þone wætan, hwylum hi |
  ge mengeð metodes cræfte cile wið | hæto; hwilum cerreð eft
50  on uprodor | ælbeorhta leg,
  leoht [on] lyfte; ligeð him | behindan
  hefig hrusan dæl, þeah hit | hwilan æ[r]
  eorðe sio cealde oninnan | hire
  heold and hydde haliges meahtum. |
55  Be þæs cyninges gebode cymeð gea|ra geh[w]æm,
  eorðe bringeð æghwylc | tudor,
  and se hata sumor hæleða bear|num
  gear[a] gehwilce giereð and drigeð |
  geond sidne grund sæd and bleda,
60  hærfest | to hond[a] [herbu]endum,
  ripa receð. Ren æfter ||[119r] [þæm]
  sw[ylce hagal and s]naw hrusan leccað |
  on wintres tid, weder unhiore.
  Forðæm | eorðe onfehð eallum sædum,
65  gedeð þæt hi | growað geara gehwilce; [g and y alliteration]
  on #lenctentid | leaf up spryttað. .
  Ac se milda metod | monna bearnum
  on eorðan fet eall þætte | groweð,
  wæstmas on weorolde, wel forð|brengeð
70  hit þonne he wile, heofona wal|dend,
  and eowað eft eorðbuendum,
  nimð þonne | he wile, nergende god.
  And þæt hehste good on | heahsetle
  siteð self cyning, and þios side | gesceaft
75  þenað and ðiowað. He þone anwald|deð
  þæm geweltleðrum weoruldge|sceafta.
  Nis þæt nan wundor; he is wero|da god,
  cyning and drihten cwucera ge|hwelces,
  æwelm and fruma eallra gesceaf|ta,
80  wyrhta and sceppend weorulde þisse, |
  wisdom and æ woruldbuendra.
  Ealla ge|sceafta on [his] hærendo
  hionane ne sendað, | hæt eft cumað.
  Gif he swa gestæððig . ne | staðolade
85  ealla gesceafta, æghwylc hiora |
  wraðe tostencte weorðan sceolden,
  æghwilc | hiora ealle to nauhte
  weorðan sceoldon | wraðe toslopena,
  þeah þa ane lufe ealla | gesceafta
90  heofones and eorðan h[æbben ge]|mæne,
  þæt hi þiowien swilcum þiodfrum[an], |
  and fægniað þæt hiora fæder w[ealde]ð.
  Nis þæt nan | w[undor], ||[119v] fo[rðæm wuhta nan
  æfre ne meahte elles] | wunian,
95  gif hi eallmægene hiora ord|fruman
  ne þiowoden, þeodne mærum.56 |
     [Ð]a forlet se Wisdom þæt leoð, 7 cwæð |      to me: Hwæðer ðu nu ongite hwider | þios sp[ræce] wille? . ða cwæð ic: Sege |    [me] hwider sio wille. . ða cwæð [he]: Ic sege | wille secgan þæt ælc wyrd bio good, sam | hio monnum] good þince, sam hio him | yfel þince. . ða cwæð ic: Ic wene þæt hit | eaðe swa bion [m]æge, þeah us hwilum oðer | þynce. . ða [cw]æð he: Nis þæs nan tweo | ðæt ælc wyrd bið good þara ðe riht 7 | nytwyrðe bið. . forðæm ælc wyrd, sam | hio bio wynsum sam hio sie unwynsum, . | forðy [c]ymþ to #ðæm goodan þæt hio oðer | twega do, oððe hine þreatige to #ðon | þæt he bet do þonne he ær dyde, oððe | him leanige þæt he ær tela dyde. 7 eft | ælc [wy]rd þa[r]a þe to ðæm yflum cymð, | cymð for þæm twæm þingum, . sam hio | sie [re]ðe, [s]am hio sy wynsum. Gif to | ð[æm yflum] cymð reðu wyrd, þonne | [cymð he to] edleane his yfla, oððe | [to þ]reunge 7 to læ[re] þæt he eft swa ne | [do. þa ongann ic wund]rian, 7 cwæð: Is | [þæt forinweardlice riht]racu þæt þu ðær ||[120r] [recst. þa cwæð] he: Swa hit is swa ðu sægst; | ac ic wolde, gif ðu wolde, ðæt wit unc | wenden sume hwile to þises folces spræ|ce, þylæs hi cweðan þæt wit sprecan ofer | monnes gemet. . ða cwæð ic: Sprec þæt ðu | wille. . ða cwæð he: Wenst þu ðæt þæt ne sie | good þæt nit bið? . ða cwæð ic: Ic wene þæt | hit sie. . ða cwæð he: ælc [wyrd] is n[yt] þ[ar]a | þe auðer deð, oððe lærð, oððe wyrcð. . | ða cwæð ic: þæt is soð. . ða cwæð he:57 eall | bið good þætte nyt bið. . Ða cwæð ic: þæt | is soð. . Ða cwæð he: Sio wiðerwearde | wyrd is ðæm is ðæt good þe winnað wið | unðeawas 7 wendað hi to goode. [ð]a | cwæð ic: Ne mæg ic þæs oðsacan. . ða | cwæð he: Hwæt wenst þu bi #þære goodan | wyrde ðe oft cymð to goodum monnum | on ðisse weorulde, swylce hit [si]e fo|retacn ælcra gooda? hwæ[þer] ðis [f]olc | mæge cweðan þæt hit sie yf[e]l [wy]rd? . ð[a] | smearcode [ic] 7 cwæð: Ne cwið þæt na[n] mon, | ac cwið þæt hio sie swiðe good, [swa h]io | eac bið. . ða cwæð he: Hw[æt wenst þ]u | be þære unwenlicran w[yrde þe oft] | þreatað þa yflan to witnian[ne]? | hwæðer þis folc wene þæt þæt [g]ood wyrd | sie? . ða cwæð ic: Ne [w]en[a]ð [hi n]o þæt þæt god ||[120v] [wyrd sie, ac wenað þæt hio sie earm]|lico. . ða cw[æð] he: Uton healdan unc | [þæt wi]t ne wenen swa swa þis folc wenð; | gif wit þæs wenað ðe þis folc wenð, | þonne forlæte wit ælce gesceadwis|nesse 7 ælce rihtwisnesse. . ða cwæð | ic: Hwy forlæte wit hi [a] þa ma? . ða | [cwæð he: F]orðy þe folcisce men sec|gað þæt ælc reðu wyrd 7 unwynsumu | sie yfel; ac we ne sculon þæs gele|fan, forðæm þe ælc wyrd bið good, | swa we ær sp[r]æcon, sam hio sy reðe, | sam hio sie wynsum. . ða wearð ic | [afæred] 7 cwæð: þæt is soð þæt þu sægst; . | ic nat þeah hwa hit dyrre secgan | dysegum monnum, forðæm his ne #mæg | nan dysi man gelefan. . Ða on sac | se Wisdom [sar]lice, 7 cwæð: . Forðy | ne sc[yle nan wis mon forhigan ne to] swiðe ymb | þæt gn[ornian, to hwæm hi]s wise weor|ðe, o[ððe hw]æðer him cume þe reðu | w[y][r]d [þe liðu], ðon ma [þe s]e hwata | [e]sne scy[l]e [y]mb þæt gn[o]rnian, hu oft | he fiohtan scyle. Ne bið [his] lof na #ðy | læsse, a[c] is wen þæt hit sie þy mare; | swa bið eac [þ]æs w[is]an med þe mare, | þe him w[raðr]e wyrd [7 r]eð[r]e to be|cymð. ||[121r] [þi ni] [sceolde nan] wis man wilnian sef|tes lifes, . gif he ænigra cræfta recð | oððe æniges weorðscipes her for | weorulde oððe eces lifes æfter þis|se weorulde. . Ac ælc wis man scyle | a winnan ægðer ge wið þa reðan wyrd[e] | ge wið þa wynsuman, þy læs he | hine for #ðære wynsuman wyrde | fortruwige, oððe for #ðære re|ðan forðence. . Ac him is ðearf | þæt he aredie þone midmestan weg | betweoh þære reðan wyrde 7 þæ|re liðan, þæt he ne wilnige wynsum|ran wyrde 7 maran orsorgnesse | ðonne hit [ge ðonne hit] gemetlic sie, ne eft [to] | hreðre, forðæm he ne mæg nau|þres ungemet adriogan. . Ac hit is | on hiora agnum anwealde hwæðre | þara hi geciosen. Gif hi þonne þo|ne midmestan weg aredian willað, | þonne sculon hi selfe him selfum | gemetigan þa wynsuman wyrde | 7 þa orsorgan. þonne gemetgað him | God þa reðan wyrde ge on þisse | weorulde ge on þære toweardan, . | swa swa hi eaðe adreogan magan. . | Wella, wisan men, wel; gað ealle on #þo|ne weg ||[121v] ðe eow [lærað] þa f[oremæran bisna] | þara g[od]ena gumena 7 þara weorð|geornena wera þe ær eow wæron. . Eala, | ge eargan 7 idelgeornan; hwy ge swa | unnytte sien 7 swa aswundne? Hwy | ge nyllen ascian æfter þæm wisum | monnum 7 æfter þæm weorðgeornum, | hwylce hi wæron þa þe ær eow wæron? | 7 hwy ge þonne nyllen, siððan ge | hiora þeawas geascod hæbben, him | onhirian, swa ge swiðost mægen? for|ðæ[m] hi wunnon æfter weorðscipe | on þisse worulde, 7 tiolodon goodes | hlisan mid goodum weorcum, 7 worh|ton goode bisne þæm þe æfter him | wæron. Forðæm hi wuniað nu ofer | ðæm tunglum on ecre eadignesse | for hiora godum weorcum. ..' |
Her endað sio fiorðe boc Boeties, | 7 onginð sio fifte.
     [Ða] se Wisdom þa þis spell a|     reaht hæfde, þa cwæð ic: Swiðe |      riht [is] þin lar; . ac ic wolde |    þe nu myndgian þære mænig|fealdan lare þe þu me ær gehete | be þære Godes foretiohhunge. Ac | ic wolde ærest witan æt þe hwæ|ðer ||[122r] [þæt] auht sie þæt we oft geherað þæt men [cw]e[ðað] | be sumum þingum þæt hit scyle weas | gebyrian. . ða cwæð he: Me wære leof[r]e | þæt ic onette wið þæs þæt [ic þ]e mo[ste g]elæs|tan þæt ic þe ær gehet, 7 þe m[oste] ge|tæcan swa scortne weg swa ic [scy]rtest|ne findan meahte to ðinre cyððe. | Ac hit is swiðe feo[r] of un[c]rum wege, | of þæm wege þe w[i]t getiohhod habbað | on #to farenne; þæt þæt þu [m]e ær bæde [hit] wæ|re þeah nyttre to gec[er]ranne 7 [to on]|gitanne. Ac ic ondræde þæt ic þe læde | hidres þidres on [ð]a paðas of [þin]um wege, | þæt þu ne mæge eft [þ]inne [w]eg aredian. | Nis hit nan wundor [þ]eah þu [ge]tiorie, | gif ic þe læde bi #ðæm wege. ða cwæð ic: | Ne þearft þu no þæt ond[ræd]an; ac ic bio [swiðe] swi|ðe gefægen gif þu me lædst þider ic #ðe | bidde. . [ð]a cwæð he: Ic þe wille læran bi|spellum, swa ic þe ealne weg dyde, [7 þe] þeah | secgan wille . þæt hit nis nauht þæt mon | cwið, þæt ænig þing weas gebyrige. Forðæm | ælc þing cimð of sumum þin[g]um, [fo]rðæm | [h]it ne bið weas gebyred; . ac ðær hit | [of] nauhte ne come þonne wære hit weas | [gebyred]. ða cwæð ic: Ac hwonan com se [nama] ære[st]? | Ða cwæð he: Aristoteles min diorling hit ||[122v] [gerehte on þære bec þe Fisica hatte. þa cwæð] [??]| [ic: Hu rehte] he hit? ða cwæð he: Men c[wæ][??]|[don] gio [þ]onne him hw[æ]t unwenung[a] | [gebirede] þæt þæt wære w[ea]s gebyred; | [swylce] [hw][a] nu delfe eorðan, 7 finde | [ðæ]r [þonne gold]hord, . ond s[e]cge | ðonne þ[æt þæt sie] weas gebered. . Ic wat | þeah gif se [delfer]e þa eorðan [no n]e | d[elfe], ne na[n mon] ær þæt gold [þ]ær ne | hydde, þo[nne ne f]unde he hit no. | Forðy [hit næs na weas funden]; . ac sio | god[cun]d[e foretiohhun]g lærde þone | þe he [wolde þæt he gold] hydde, [7] eft | ðone [þ]e [he wolde] þæt hit fun[de. Ða] [??]| [cwæð ic: Ðæt is ongi]te þæt hit is swa swa | [þu sægst; ac ic] þe wolde acsian | h[wæðer we ænigne f]reodo[m] hæbben | oððe æn[igne anweald, hwæt we ne ne] don, | [þe sio godcunde foretiohhung oððe sio wyrd us] ned[e] | [to þam þe hi [C] willan]. Þ[a cwæð he]: [??]| [We habbað micelne] anwald[e]; ni[s nan ge][??]|[sceadwis gesceaft þæt næbbe] friodom. | [Se þe ge]sceadw[isnesse hæfð, se] mæg | [deman 7] tosceadan [hwæs] he wilnigan | [sceal 7 hwæt] he on[scunia]n sceal. 7 ælc | [mon hæfð þone f]reodom [þæt] he wat hwæt h[e] | wile, ||[123r] hwæt he nele; 7 þeah nabbað ealla gesc[ea][d]|wisa gesceafta gelicne friodom. | Englas habbað rihte domas 7 good|ne willan, 7 eall þæt hi wilniað hi begi|tað swiðe eaðe, forðæmþe hi nanes | wos ne wilniað. . Nis nan ge sceaft þe | hæbbe friodom 7 gesceadwisnes|se buton englum 7 monnum; þa men | habbað simle freodom þy maran | þe hi heora mod near godcundum | ðingum lætað, [7] habbað þæs þy læs|san frio[do]m þe hi hiora modes | willa[n] near þisse weoruldare lætað. | Nabbað hi nænne freodom þonne | hi heora agnum willum hi selfe | unðeawum underðiodað; [ac] sona | swa hi hiora mod onwend[a][ð] from | gode, swa weorðað hi ablende mid u[n]|wisdome. Swa þeah is an ælmihtig | God on his þære hean ceastre; se ge|sihð ælces monnes geþoht, 7 his wor[d] | 7 his dæda toscead, 7 gilt ælcum æfter | his gewyrhtum. . ða se Wisdom þa | þis spell asæd hæfde, þa ongon he | singan 7 þus cwæð: . |
     [O]merus wæs east mid Crecum
  on |      ðæm leodscipe leoða cræftgast, ||[123v]   Firgilies freond and lareow,
  þæm mæran [sceo]|pe magistra betst.
5  Hwæt, se Omerus | oft and gelome
  þære sunnan wlite swiðe | herede,
  æðelo cræftas oft and gelome |
  [l]eoðum and spellum leodum reahte.
  Ne | mæg hio þeah gescinan, þeah hio sie | scir and beorht,
10  ahwærgen neah ealla ge|sceafta;
  ne furðum þa #gesceafta . | ðe hio gescinan mæg
  endemes ne mæg | ealla geondlihtan
  innan and utan. Ac se | ælmihtega
  waldend [and wy]rhta weorulde | gesceafta
15  his agen weor[] eall geond|wl[it]eð,
  endemes þurhsyhð ealla gescea|fta. .
  Ðæt is sio soðe sunne mid #rihte, |
  be #ðæm [w]e magon singan swylc butan | [l]ease. 58 |
 [Þa s]e Wisdom þa þis leoð asungen |      hæfde, ða geswugode he ane |      lytle hwile. . ða cwæð ic: Sum |    tweo me hæfð swiðe gedrefed. . ða | [c]wæð he: Hwæt is se? . ða cwæð ic: Hit | is þæt þæt ðu sægst þæt God selle ælcum men | freodom swa good to donne swa yfel, | swæðer he wille; 7 þu sægst [eac] þæt [God] wite ælc | [þi]ng ær hit geweorðe; 7 þu sægst eac | þæt nan þing ne geweorðe bute hit | God wille oððe geðafie; 7 þu sægst ||[124r] [þæt hit] scyle eall faran swa he getiohhod | [hæ]bb[e]. . Nu wundrie ic þæs hwy he | [g]eþafige þæt þa yflan men hæbben þone | freodom þæt hi mægen d[on swa g]od s[w]a | yfel, swæðer swa hi willa[n, þonne h]e ær | wat þæt hi yfel don willað. [ða] cwæð he: | Ic þe mæg swiðe eaðe geand[w]yrdan | þæs spelles. Hu wold[e þe] nu l[i]cian gif | hwilc swið[e] [rice cyn][ing] wære 7 næfde | nænne freon[e mon] on eallum his rice, | ac wæren ea[lle þ]iowe? ða cwæð ic: Ne | þuhte me [hit] no [r]ihtlic, ne eac nauht | gerisenlic, gif him sceolden þio[w]e m[en] | þenian. . ða cwæð he: þæt wære uncynlicre, | gif God næfde on eallum his [ric]e na|ne frige gesceaft under h[is] anwal|de. Forðæm he gesceop twa gescead|wisa gesceafta freo, englas 7 men; þæm | he geaf micle gife freodomes, þæt hi | mosten don swa god swa yfel, swæðer | swa hi wolden. He sealde swiðe fæste | gife 7 swiðe fæste æ mid ðære gife | ælcum men oð his ende; ðæt is se | freodom ðæt se mon mot don þæt he | wile, 7 þæt is sio æ þæt he gilt ælcu[m] be his | gewyrhtum ægðer ge on þisse worulde | [g]e on þære toweardan swa good swa yfel, ||[124v] [swæðe]r he deð. 7 men magon be[gitan] | [þu]rh [þone] freodom swa hwæt swa h[i] | willað, [buton] deað hi ne magon for[cer][??]|[ran]; [æc hi hine] magon mid goodum weor|cu[m] [gelettan], [þæt] he þe lator cymð; | ge fur[þum oð] oreldo hi hine hwilum | gele[t]t[að. Gif m]en to goodum weorce | ne o[nha]gie, [hæ]bbe goodne willan; | þæt [is] emngood. [ða] [cwæð ic]: Wel ðu me | [hæfst aretne] [on þam t]weon, 7 on þæ|[re gedrefednesse] [þe ic] ær [on] wæs be | [ðæm freod]ome. Ac [ic eom] nu giet | [on micle] maran gedrefednesse ge|[unr]otsod, fulneah oð ormodnesse. . | [ða] cw[æð] he: [H]wæt is sio micle unrot|nes? [ða] cwæð ic: Hit is ym #ða Godes | [f]or[etio]hhunge; forðæm we gehe|rað hwilum secgan þæt hit scyle eall | swa geweorðan swa sw[a] God æt fru|man getiohhad h[æfde], þæt hit ne | mæge nan mon onwendan. Nu ðincð | [me] þæt he do woh, þonne he arað | þa goodan, 7 eac þonne he hit wit|[nað þa y]flan, gif þæt soð is þæt [hit] him sw[a] | ges[ceapen] wæs þæt hi ne mosten elle[s] | don. U[n]nytlice we swincað þonn[e] | we us gebiddað, 7 ðonne we fæstað, ||[125r] oððe ælmessan sellað, gif we his nab|bað ðy maran þanc þe þa þe on | eallum þingum wadað on [hiora agenne willan, 7 æfter] hiora lic|homan luste irnað. . Ða cwæð he: þis | is sio ealde siofung þe þu longe | siofodes, 7 manige eac ær #ðe; þara | wæs sum Marcus, oðre naman | Tullius, þriddan naman he wæs ge|haten Cicero; se wæs Romana here|toga; se wæs uðwita. Se wæs swiðe | abisgod mid þære ilcan spræce, . | ac he hi ne meahte brengan to | nanum ende. Forðy he ne meahte, | ne nan mon on þone timan, þa | spræce to nanum ende bringan, | forðy hiora med wæs abisgod on | ðisse weorulde wilnunga. Ac ic þe | secge, gif þæt soð is þæt ge secgað, þæt | hit wæs unnet gebod on #godcun|dum bocum þæt God bebead þæt mon | sceolde forlætan yfel 7 don good; | 7 eft se cwide þe he cwæð: . swa mon | ma swincð, swa mon maran mede | onfehð. . 7 ic wundrige hwy þu hæb|be forgiten eall þæt þæt wit ær spræ|con. . ða cwæð ic: Hwæt hæbbe ic for|giten þæs þe wit ær spræcon? . ða cwæð ||[125v] he: Wit sædon ær þæt sio godcunde fo|retiohhung ælc god worhte 7 nan | yfel, ne nan ne tiohhode to wyrcanne, ne | næfre ne worhte. Ge furðum þæt wit | gereahton to goodum þæt folciscum | monnum yfel þuhte; þæt wæs þæt mon | wræce 7 witnode hwone for his yfle. | Hu ne sædon wit eac ær on þisse il|can bec þæt God hæfde getiohhod fre|odom to sellanne monnum, 7 swa | dyde. 7 gif hi þone freodom tela | gehealdon, þæt he hi wolde swiðe | weorðian mid ece life; 7 gif hi ðone | freodom forheolden, þæt he hi þonne | wolde witnian mid deaðe. He tiohho|de, gif hi hwæt gesyngoden on ðæm | freodome, þæt hi hit eft on ðæm freo|dome mid hreowsunga gebeten; 7 gif | hiora hwylc swa heardheort wære | þæt he nane hreowsunge ne dyde, þæt | he þonne hæfde rihtlic wite. Ealla | gesceafta he hæfde getiohhod | þeowu, buton englum 7 monnum. | Forðyþe þa oðra gesceafta þeo|we sint, hi healdað hiora þegnunga | oð domes dæg; ac þa men 7 þa englas, | þe freo sint, forlætað hiora þegnunga. ||[126r] Hwæt magon men cweðan þæt sio godcunde | foretiohhung getiohhod hæfde þæs | ðe hio ne þurhtuge? oððe hu magon | hi hi aladian þæt hi ne mægen good don, nu | hit awriten is þæt God gelde ælcum men | be his gewyrhtum? Hwy sceall þonne | ænig mon bion idel, ðæt he ne wyrce? | ða cwæð ic: Genoh þu me hæfst ge|freolsod þære tweounge mines modes | be þære ascunga þe ic þe ahsade. | Ac ic þe wolde giet acsian sumre | spræce ðe me ymbe tweoð. ða cwæð | he: Hwæt is þæt? ða cwæð ic: Genog | cuð me is þæt God hit wat eall befo|ran, ge good ge yfel, ær hit geweo|rðe; ac ic nat hwæðer hit eall ge|weorðan sceal unanwendendlice þæt he | wat 7 getiohhod hæfð. ða cwæð he: Ne | ðearf hit no eall geweorðan unanwen|dendlice; ac sum hit sceal geweor|ðan unanwendendlice; þæt bið þætte ure | nedþearf bið, 7 his willa bið. Ac hit | is sum swa gerad þæt his nis nan ned|þearf, 7 þeah ne dereð no þeah hit ge|weorðe; ne nan hearm ne bið, þeah hit | no ne geweorðe. Geþenc nu be ðe selfum | hwæðer þu ænig þing swa fæst getiohhod | hæbbe ||[126v] þæt þe þince þæt hit næfre þinum willum | onwend ne weorðe, ne þu butan | bion ne mæge; oððe hwæðer þu eft | on ængum geþeahte swa twioræde | sie þæt þe helpe hwæðer hit geweo|rðe, ðe hit no ne geweorðe. Fela | is þara þinga þe God ær wat ær | hit geweorðe, 7 wat eac þæt hit de|reð his gesceaftum gif hit ge|wyrð. Nat he hit no forðyþe he | wille þæt hit geweorðe, ac forðy | þe he wile forwernan þæt hit ne ge|weorðe, swa swa good scipstiora on|git micelne wind on hreore sæ ær | ær hit geweorðe, 7 hæt fealdan þæt | segl 7 eac hwilum lecgan þone mæst, | 7 lætan þa bætinge. gif he ær þweo|res windes bætte, warenað he hine wið ðæt | weder. Ða cwæð ic: Swiðe wel þu min | hæfst geholpen æt þære spræce, | & ic wundrige hwy swa mænige wise | men swa swiðe swuncen mid þære | spræce, 7 swa lytel gewis funden. | ða cwæð he: Hwæs wundrast þu þær | swa swiðe, swa eðe swa hit is to ongi|tanne? Hu ne wast þu þæt manig þing | ne bið no ongiten swa swa hit bið, ||[127r] ac swa swa þæs andgites mæð bið þe þær|æfter spyreð? Swilc is se wisdom þæt hine | ne mæg nan mon of þisse weorulde | ongitan swilcne swylce he is; ac ælc | winð be his andgites mæðe þæt he hi|ne wolde ongitan gif he meahte. | Ac se wisdom mæg us eallunga ongi|tan swylce swylce we sint, þeah we | hine ne mægen ongitan eallunga | swylcne swylce he is; forðæm se wis|dom is God. He gesihð eall ure weorc | ge good ge yfel, ær hi gewordene | sien, oððe furðum geþoht; ac he | us ne ned no þy hraðor to þæm þæt we | nede scylen good don, ne us ne wernð | þæt we yfel don, forðæmþe he us seal|de freodom. Ic þe mæg eac tæcan su|me bisne þæt þu þe yð ongitan meahte | ða spræce. Hwæt, þu wast þæt gesihð | 7 gehernes 7 gefrednes ongitað þo|ne lichoman þæs monnes, 7 þeah ne | ongitað hi hine no gelicne. þa earan ongitað þæt hi geherað, & ne ongitað hi | þeah þone lichoman eallunga swylc|ne swylce he bið; sio gefrednes hi|ne mæg gegrapian 7 gefredan þæt | hit lichoma bið, ac hio ne mæg ge|fredan hwæðer he bið þe blæc þe hwit, ||[127v] ðe fæger ðe unfæger. Ac sio gesihð | æt frumcerre, swa þa eagan on besioð, | hi ongitað ealle þone andwlitan ðæs | lichoman. Ac ic wolde get reccan su|me race, þæt ðu wisse hwæs þu wundro|de. ða cwæð ic: Hwæt is þæt? ða cwæð | he: Hit is þæt se an man ongit þæt þæt he | on oðrum ongit synderlice; he hine on|git þurh þa eagan synderlice, þurh | þa earan synderlice, þurh his ræ|delsan synderlice, þurh gesceadwis|nesse synderlice, þurh gewis and|git. Manige sint cwucera gescea|fta unstirende, swa swa nu scylfis|cas sint, 7 habbað þeah sumne dæl | andgites, for ðæm hi ne meahton elles | libban, gif hi nan grot andgites næf|den. Sume magon gesion, sume | magon geheran, sume gefredan, | sume gestincan. Ac þa styriendan | netenu sint monnum gelicran, for|ðæm hy habbað eall þæt ða unstyrien|dan habbað, 7 eac mare to; þæt is þæt hi | onhyriað monnum; lufiað þæt hi lufiað | 7 hatiað þæt hi hatiað, 7 flioð þæt hi ha|tiað 7 secað þæt hi lufiað. ða men | ðonne habbað eall þæt we ær ymbe59 [[spræcon, 7 eac to eacan þam micle gife gesceadwisnesse. Englas þonne habbað gewiss andgit. Forþam sint ðas sceafta þus gesceapene þæt ða unstyriendan hi ne ahebben ofer þa styriendan, ne him wið ne winnan, ne þa styriendan ofer þa men, ne þa men ofer þa englas, ne þa englas wið God. Ac þæt is earmlic þæt se mæsta dæl monna ne secð no þæt þæt him forgifen is, þæt is gesceadwisness; ne þæt ne secð þæt him ofer is, þæt is þæt englas habbað 7 wise men; þæt is gewis andget. Ac mest monna nu onhyreð nu neatum on þam þæt hi willniað woruldlusta swa swa netenu. Ac gif we nu hæfdon ænigne dæl untwiogendes andgites swa swa englas habbað, þonne mihte we ongiton þæt þæt andget bið micle betere þonne ure gesceadwisnes se. þeah we fela smean, we habbað litellne gearowitan buton tweon; ac þam englum nis nan tweo nanes þæra þinga þe hi witon. forþi is hiora gearowito swa micle betra þonne ure gesceadwisnes se, swa ure gesceadwisnes is betere þonne nytena andgit sie, oððe þæs gewittes ænig dæl þe him forgifen is auþer oððe hrorum neatum oððe unhrorum. Ac uton nu habban ure mod up swa swa we yfemest mægen wið þæs hean hrofes þæs hehstan andgites, þæt ðu mæge hrædlicost cumon 7 eðelicost to þinre agenre cyððe þonan þe ðu ær come. þær mæg þin mod 7 þin gesceadwisnes geseon openlice þæt þæt hit nu ymb tweoð ælces þinges, ægþer ge be þære godcundan foresceawunge þe we nu oft ymb spræcon, ge be urum frydome, ge swa be eallum þingum. ða se Wisdom þa þis spell asæd hæfde, þa ongan he singan 7 þus cwæð:
  Hwæt, ðu meaht ongitan, gif his ðe geman lyst,
  þætte mislice manega wuhta
  geond eorðan farað ungelice;
  habbað blioh and fær, bu ungelice,
5  and mægwlitas manegra cynna
  cuð and uncuð. Creopað and snicað,
  eall lichoma eorðan getenge,
  nabbað hi æt fiðrum fultum, ne magon hi mid fotum gangan,
  eorðan brucan, swa him eaden wæs.
10  Sume fotum twam foldan peððað,
  sume fierfete, sume fleogende
  windað under wo ||[128r] lcnum. Bið ðeah wuhta gehwylc
  on|hnigen to hrusan, hnipað of dune, |
  on weoruld wliteð, wilnað to eorðan, |
15  sume nedþearfe, sume neodfræ|ce.
  Man ana gæð metodes gesceafta |
  mid his andwlitan up on gerihte. |
  Mid ðy is getacnod þæt his treowa sceal |
  and his modgeþonc ma up þonne ni|ðer
20  habban to heofonum, þy læs | he his hige wende
  niðer swa ðær nyten. N|is þæt gedafenlic,
  þæt se modsefa mon|na æniges
  niðerheald wese and þæt neb | upweard!60 |
 ða se Wisdom ða ðis leoð asungen | hæfde, ða cwæð he: Forðy we | scoldon ealle mægene spyrian | æfter Gode, þæt we wissen hwæt he | wære. ðeah hit ure mæð ne sie þæt | we witen hwylc he sie, we sculon þeah | be þæs andgites mæðe þe he us gifð | fandian; swa swa we ær cwædon þæt mon | scolde ælc þing ongitan be his and|gites mæþe, forðæm we ne magon | ælc þing ongitan swylc swylce hit | bið. ælc gesceaft ðeah ægðer ge ge|sceadwis ge ungesceadwis þæt sweoto|lað þæt God ece is, forðæm næfre swa ||[128v] manega gesceafta 7 swa micla 7 swa | fægra hi ne underðiodden læssan ge|sceafte 7 læssan anwalde þonne hi ealle | sindon, ne furðum emnmiclum. | ða cwæð ic: Hwæt is ecnes? ða cwæð he: | þu me ahsast micles 7 earfoðes to on|gitanne; gif þu hit witan wilt, ðu sce|alt habban ær þines modes eagan | clæne 7 hlutor. Ne mæg ic ðe nauht | helan ðæs ðe ic wat. Wast þu þæt þreo | ðing sindon on þis middangearde? | An is hwilendlic, ðæt hæfð ægðer ge | fruman ge ende; 7 ic nat ðeah nanwuht | ðæs ðe hwilendlic is, nauðer ne his | fruman ne his ende. Oðer ðing is | ece, þæt hæfð fruman 7 næfð nænne | ende; 7 ic wat hwonne hit onginð, 7 wat | þæt hit næfre ne geendað; þæt sint englas | 7 monna saula. þridde ðing is ece | buton ende 7 buton anginne; þæt is | God. Betweoh þæm þrim is swiðe mi|cel toscead. Gif wit þæt eall sculon to|smeagan, þonne cume wit late to | ende þisse bec, oððe næfre. Ac an | þing ðu scealt nede þæran witan: | forhwy God is gehaten sio hehste | ecnes. ða cwæð ic: Hwy? ða cwæð he: ||[129r] Forðon þe we witon swiðe lytel ðæs | þe ær us wæs buton be gemynde | 7 be geæscum, 7 get læsse þæs ðe | æfter us bið. þæt an us is gewislice | andweard þæt þe þonne bið; ac him | is eall andweard, ge þætte ær wæs, ge | þætte nu is, ge þætte æfter us bið; | eall þæt is him andweard. Ne wexð | his wela na, ne eac næfre ne wanað. | Ne ofman he næfre nane wuht, | forðæm he næfre nauht ne for|geat. Ne secð he nanwuht, ne ne | smeað, forðæmþe he hit wat eall. | Ne secð he nanwuht, forðy he | nanwuht ne forleas. Ne eht he | nanre wuhte, forðy hine nan|wuht ne mæg flion; ne ondræt | he him nane wuht, forðæm he | næfð nænne ricran ne furðum | nænne gelican. Simle he bið gifen|de, 7 ne wanað his næfre nauht. | Symle he bið ælmihtig, forðæm | he symle wile good 7 næfre nan | yfel. Nis him nanes þinges ned|þearf. Symle he bið lociende, ne | slæpð he næfre. Symle he bið geli|ce manþwære. Symle he bið ece, ||[129v] forþæm næfre sio tid næs þæt he nære, | ne næfre ne wyrð. Simle he bið freoh, | ne bið he to nanum weorce geneded. | For his godcundlicum anwalde he is | æghwær andweard. His micelnesse ne | mæg nan man ametan; nis þæt ðeah no | licumlice to wenanne, ac gastlice, swa | swa nu wisdom is 7 rihtwisnes, for|ðæm he þæt is self. Ac hwæt ofermo|die ge þonne, oððe hwy ahebbe ge | eow wið swa heane anwald? forðæm | ge nauht wið hine don ne magon; | forðæm se eca 7 se ælmehtga symle | sit on þæm heahsetle his anwaldes; þo|nan he mæg eall gesion, 7 gilt ælcum be þam | swiðe rihte æfter his gewyrhtum. For|ðæm hit nis no unnet þæt we hopien to Go|de, forðæm he ne went no swa swa we doð. | Ac biddað hine eadmodlice, forðæm | he is swiðe rummod 7 swiðe mildheort. | Hebbað eower mod to him mid eowrum | hondum, 7 biddað þæs þe riht sie 7 eower | þearf sie, forðæm he eow nele wyrnan. | Hatiað yfel 7 fleoð swa ge swiðost mæ|gen; lufiað cræftas, 7 folgiað þæm. Ge hab|bað micle nedðearfe þæt ge symle wel don, | forðæm ge symle beforan þam ecan | 7 þæm ælmihtgan Gode doð eall þæt þæt ge doð; eall he hit [??]| gesihð, 7 eall he hit forgilt. FINIT.

---

Endnotes

 1.[1. Ærest hu Gotan gewunnon Romana rice, 7 hu Boetius hi wolde eft berædan, 7 ðeodric þa þæt anfunde, 7 hine het on carcerne gebringan.]

 ON ðære tide ðe Gotan of Sciððiu mægðe wið Romana rice gewin up ahofen, 7 mid heora cyningum, Rædgota 7 Eallerica wæron hatne, Romane burig abræcon, 7 eall Italia rice þæt is betwux þam muntum 7 Sicilia þam ealonde in anwald gerehton, 7 þa æfter þam foresprecenan cyningum Þeodric feng to þam ilcan rice. Se ðeodric wæs Amulinga; he wæs cristen, þeah he on þam arrianiscan gedwolan þurhwunode. He gehet Romanum his freondscipe, swa þæt hi mostan heora ealdrihta wyrðe beon. Ac he þa gehat swiðe yfele gelæste, 7 swiðe wraðe geendode mia manegum mane. þæt wæs to eacan oðrum unarimedum yflum þæt he Iohannes þone papan het ofslean.

 þa wæs sum consul, þæt we heretoha hatað, Boetius wæs gehaten; se wæs in boccræftum 7 on woruldþeawum se rihtwisesta. Se þa ongeat þa manigfealdan yfel þe se cyning ðeodric wið þam cristenandome 7 wið þam romaniscum witum dyde. He þa gemunde þara eðnessa 7 þara ealdrihta þe hi under þam caserum hæfdon heora ealdhlafordum. þa ongan he smeagan 7 leornigan on him selfum hu he þæt rice þam unrihtwisan cyninge aferran mihte, 7 on ryhtgeleaffulra 7 on rihtwisra anwealde gebringan. Sende þa digellice arendgewritu to þam kasere to Constentinopolim, þær is Creca heahburg 7 heora cynestol, forþam se kasere wæs heora ealdhlafordcynnes. badon hine þæt he him to heora cristendome 7 to heora ealdrihtum gefultumede. þa þæt ongeat se wælhreowa cyning ðeodric, þa het he hine gebringan on carcerne 7 þærinne belucan. þa hit ða gelomp þæt se arwyrða wæs on swa micelre nearanesse becom, þa wæs he swa micle swiðor on his mode gedrefed swa his mod ær swiðor to þam woruldsælþum gewunod wæs. he þa nanre frofre beinnan þam carcerne ne gemunde; ac he gefeoll niwol ofdune on þa flor, 7 hine astrehte swiðe unrot, 7 ormod hine selfne ongan wepan 7 þus singend cwæð:

 2.[2. Hu Boetius on þam carcerne his sar seofiende wæs.]

 ða lioð þe ic wrecca geo lustbærlice song ic sceal nu heofiende singan, 7 mid swiþe ungeradum wordum gesettan, þeah ic geo hwilum gecoplice funde; ac ic nu wepende 7 gisciende ofgeradra worda misfo. Me ablendan þas ungetreowan woruldsælþa, 7 me þa forletan swa blindne on þis dimme hol 7 me þa bereafodon ælcere lustbærnesse þa ða ic him æfre betst truwode; þa wendon hi me heora bæc to, 7 me mid ealle from gewitan. To hwon sceoldan la mine friend seggan þæt ic gesælig mon wære? Hu mæg se beon gesælig se þe on þam gesælþum þurhwunian ne mot?

 3.[3. Hu se Wisdom com to Boetie ærest inne on þam carcerne, 7 hine ongan frefrian.]
 Eala on hu grundleasum seaðe þæt mod drigð, þonne hit bestyrmað þisse worulde ungeþwærnessa. Gif hit þonne forget his ahgen leoht, þæt is ece gefea, 7 ðringð on þa fremdan þistro, þæt sind woruldsorga, swa swa ðis Mod nu deð, nu hit nauht elles nat butan gnornunga.

 4.[4. Hu Boetius hine singende gebæd, 7 his earfoðu to Gode mænde.]

 EALA þu scippend heofones 7 eorþan, þu þe on þam ecan setle ricsast, þu þe on hrædum færelde þone heofon ymbhweorfest, 7 þa tunglu þu gedest þe gehyrsume, 7 þa sunnan þu gedest þæt heo mid heore beorhtan sciman þa þeostro adwæscð þære sweartan nihte. Swa deð eac se mona mid his blacan leohte þæt þa beorhtan steorran dunniað on þam heofone, ge eac hwilum þa sunnan heore leohtes bereafaþ, þonne he betwux us 7 hire wyrð. ge eac hwilum þone beorhtan steorran þe we hatað morgensteorra, þone ilcan we hatað oðre naman æfensteorra. þu þe ðam winterdagum selest scorte tida 7 þæs sumeres dahum langran; þu þe þa treowu þurh þone stearcan wind norþan 7 eastan on hærfesttid heora leafa bereafast, 7 eft on lencten oþru leaf sellest þurh þone smyltan suðanwesternan wind. Hwæt, þe ealle gesceafta heorsumiað, 7 þa gesetnessa þinra beboda healdað, butan men anum; se þe oferheorð. Eala þu almihtiga sciþþend 7 rihtend eallra gesceafta, help nu þinum earmum moncynne.
 Hwy þu la Drihten æfre woldest þæt seo wyrd swa hwyrfan sceolde? heo þreat þa unscildigan 7 nauht ne ðreaþ þam scildigum. Sittað manfulle on heahsetlum, 7 halige under heora fotum þrycað; sticiað gehydde beorhte cræftas, 7 þa unrihtwisan tælað þa rihtwisan. Nauht ne deregað monnum mane aþas, ne þæt lease lot þe beoð mid þam wrencum bewrigen. Forþam went nu fulneah eall moncyn on tweonunga, gif seo wyrd swa hweorfan mot on yfelra manna gewill, 7 þu heore nelt stiran. Eala min Drihten, þu þe ealle gesceafta ofersihst, hawa nu mildelice on þas earman eorþan, 7 eac on eall moncyn, forþam hit nu eall winð on þam yðum þisse worulde.

 [5. Hu se Wisdom hine eft rete 7 rihte mid his andsworum.]
 5. Loca nu be þære sunnan 7 eac be oðrum tunglum; þonne sweartan wolcnu him beforan gað ne mahon hi þonne heora leoht sellan. Swa eac se suðerna wind hwilum mid miclum storme gedrefeð þa sæ þe ær wæs smylte wedere glæshlutru on to seonne. þonne heo þonne swa gemenged wyrð mid ðan yþum, þonne wyrð heo swiðe hraðe ungladu, þeah heo ær gladu wære on to locienne.

 Hwæt, eac se broc, þeah he swife of his rihtryne, ðonne þær micel stan wealwiende of þam heohan munte oninnan fealð 7 hine todælð 7 him his rihtrynes wiðstent. Swa doð nu ða þeostro þinre gedrefednesse wiðstandan minum leohtum larum. Ac gif ðu wilnige on rihtum geleafan þæt soðe leoht oncnawan, afyr fram þe ða yfelan sælþa 7 þa unnettan, 7 eac ða unnettan ungesælþa 7 þone yflan ege þisse worulde, þæt is þæt þu þe ne anhebbe on ofermetto on þinre gesundfulnesse 7 on ðinre orsorgnesse, ne eft þe ne geortrywe nanes godes on nanre wiðerweardnesse. Forðam þæt mod siemle bið gebunden mid gedrefednesse, þær þissa twega yfela auðer ricsað. >>>
 6.[7. Hu se Wisdom sæde þam Mode þæt him naht swiðor nære þonne hit forloren hæfde þa woruldsælða þe hit ær to gewunod hæfde. 7 sæde him bispell hu he hit macian sceolde gif he heora þegen beon sceolde; 7 be þæs scipes segele, 7 hu his godena weorca ealra wolde her on worulde habban lean.]
 7.[8. Hu þæt Mod andsworede þære Gesceadwisnesse, 7 sæde þæt hit hit æghwonan ongeate scyldig; eac sæde þæt hit wære ofseten mid ðæs laþes sare, þæt hit ne mihte him geandsworian.]
 8.[*10. Sedgewick has the following heading at this point, presumably following Bodleian MS 180: "9: 10 þa cwæð se Wisdom: þæt is nu git þinre unrihtwisnesse þæt ðu eart fulneah forþoht; tele nu þa gesælþa wið þam sorgum."]

 6[9. ða ongan se Wisdom eft secgan bispell be þære sunnan, hu heo oferliht ealle oþre steoran, 7 geþiostraþ mid hire leohte; 7 hu þone smyltan sæ þæs windes yst.]

 ÞONNE seo sunne on hadrum heofone beorhtost scineð, þonne aþeostriað ealle steorran, forþamþe heora beorhtnes ne beoð nan beorhtnes for hire. þonne smylte blaweð suþanwestan wind, þonne weaxað swiðe hraðe feldes blosman; ac þonne se stearca wind cymð norðaneastan, þonne toweorpð he swiðe hraþe þære rosan wlite; swa oft þone to smylton sæ þæs norðanwindes yst onstyreð. Eala þæt nanwuht nis fæste stondendes weorces a wuniende on worulde.
[10. Hu Boetius sæde hu swytole ongiten hæfde þæt hit eall soð wære þæt se Wisdom sæde; 7 seo orsorhnes, 7 þa sælða þe he ær wende þæt gesælða beon sceoldan, nauhtas næran 7 hu se Wisdom sæde þæt he ne mihte gereccan þæt he ungesælig wære; sæde þæt his ancor wære þa git fæst on eorþan.]

 10.[11. Hu seo Gesceadwisnes him andsworede 7 cwæþ þæt heo wende þæt heo hine hwæthwegnunges up ahafen hæfde 7 fulneah gebroht æt þam ilcan weorþscipe þe he ær hæfde. 7 acsode hine hwa hafde eall þæt he wolde on þisse worulde; sume habbað æþelo 7 nabbaþ are.]

 11.[12. Hu se Wisdom hine lærde, gif he fæst hus timbrian wolde, þæt he hit ne sette up on þone hehstan cnoll.]

 12.þa ongan se Wisdom gliowian 7 geoddode þus; ecte þæt spell mid leoðe þæt he ær sæde, 7 cwæð: Se þe wille fæst hus timbrian ne sceal he hit no settan up on ðone hehstan cnoll, 7 se ðe wille godcundne wisdom secan ne mæg he hine wið ofermetta. 7 eft se þe wille fæst hus timbrian ne sette he hit on sondbeor has. Swa eac gif þu wisdom timbrian wille, ne sete þu hine on uppan þa gitsunga, forþam swa swa sigende sond þone ren swylgð, swa swylgð seo gitsung þa dreosendan welan þisses middangeardes, forþam hio hiora simle bið þurstegu. Ne mæg hus naht lange standan on þam hean munte gif hit full ungemetlic wind gestent; næfð þæt þætte on ðam sigendam sonde stent for swiðlicum rene. Swa eac þæt mennisce mod bið undereten 7 aweged of his stede þonne hit se wind strongra geswinca astyroð oððe se ren ungemetlices ymbhogan. Ac se þe wille habban þa ecan gesælða he sceal fleon þone frecnan wlite þises middaneardes 7 timbrian þæt hus his modes on þam fæstan stane eaðmetta, forþamðe Crist eardað on þære dene eadmodnesse 7 on þam gemynde wisdomes. Forþam simle se wisa mon eall his lif læt on gefean unonwendendlice 7 orsorg, þonne he forsihþ ægðer ge þas eorðlican god ge eac þa yflu, 7 hopað to þam toweardan; þæt sint þa ecan. Forþamþe God hine gehelt æghwonan singallice wuniendne on his modes gesælðum, ðeah þe se wind þara earfoþa 7 seo singale gemen þissa woruldsælða him on blawe.

 13.[13. Hu se Wisdom sæde þæt hie meahtan ða smealicor sprecan, forþamþe seo lar hwæthwegnunges eode on his andgit.]

 14.[14. Hu þæt Mod cwæð hwi him ne sceolde lician fæger land; 7 hu se Wisdom ahsode hwæt him belumpe to hira fægernesse.]

 15.[15. Hu seo Gesceadwisnes sæde hu gesælig seo forme eld wæs.]

 16.<<<
 þa seo Gesceadwisnes þa þis spell asæd hæfde, þa ongan heo singan 7 þus cwæð: Eala, hu gesælig seo forme eld was þises midangeardes, ða ælcum men þuhte genog on þære eorþan wæstmum. Næron þa welige hamas, ne mistlice swotmettas, ne drincas, ne diorwyrðra hrægla hi ne girndan, forþam hi þa git næran, ne hio nanwuht ne gesawon, ne ne geherdon. Ne gemdon hie nanes fyrenlustes, buton swiðe gemetlice þa gecynd beeodan; ealne weg hi æton æne on dæg, 7 þæt was to æfennes. Treowa wæstmas hi æton 7 wyrta, nalles scir win hi ne druncan, ne nanne wætan hi ne cuþon wið hunige mengan; ne seolocenra hrægla mid mistlicum bleowum hi ne gimdon. Ealne weg hi slepon ute on triowa sceadum; hluterra wella wæter hi druncon. Ne geseah nan cepa ealand ne weroð, ne geherde non mon þa get nanne sciphere, ne furþon ymbe nan gefeoht sprecan. Ne seo eorðe þa get besmiten mid ofslægenes monnes blode, ne mon furðum gewundod; ne monn ne geseah þa git yfelwillende men; nænne weorðscipe næfdon, ne hi non mon ne lufude. Eala þæt ure tida nu ne mihtan weorþan swilce. Ac nu manna gitsung is swa byrnende swa þæt fyr on þære helle, seo is on þam munte þe ætne hatte, on þam ieglande þe Sicilia hatte. se munt bið simle swefle birnende, 7 ealla þa neahstowa þærymbutan forbærnð. æala, hwæt se forma gitsere wære, þe ærest þa eorþan ongan delfan æfter golde, 7 æfter gimmum, 7 þa frecnan deorwyrðnesse funde þe ær behyd wæs 7 behelod mid ðære eorþan.

 17.[16. Hu se Wisdom sæde þæt hi hi woldon ahebban for þam anweald oð ðone heofen; 7 be ðeodrices anwealde 7 Nerones.]

 18.Sedgefield notes that "This sentence, omitted by B, is completed from J," i.e., transcribed by Junius from C (p. 38 n. 2). Notice that Alfred's division into books does not correspond to the Latin source (its Book II began after Meter 5, on p. 14 above).

 19.Hwæt, we witon hwelce wælriownessa 7 hwilce hryras 7 unryhthæmedu 7 hwilc man 7 hwilce arleasnesse se unrihtwisa kasere Neron weorhte. Se het æt sumum cyrre forbærnan æalle Romeburg on anne sið æfter þære bisene þe gio Trogiaburg barn. Hine lyste eac geseon hu seo burne, hu lange, 7 hu leohte be þære oðerre. 7 eft he het ofslean ealle þa wisestan witan Romana, ge furðon his agene modor, 7 his agene broðor; ge furðom his agen wif he ofslog mid sweorde; 7 for ðyllecum næs he nanwuht geunrotsod, ac wæs þy bliþra 7 fagenode þæs. Ond þeah betwuh þyllecum unrihtum wæs him no þy læs underþeod eall þes middangeard from easteweardum oþ westeweardne, 7 eft from suðeweardum oð norðeweardne; eall he was on his anwealde. Wenst ðu þæt se godcunda anweald ne mihte afyrran þone anweald þam unrihtwisan kasere, 7 him þære wuhhunge gesteoran, gif he wolde?

 Gise, la, gese; ic wat þæt he mihte, gif he wolde. Eala, eaw, hu hefig geoc hem beslepte on eallæ þam þæ on his tidum libbende wæron on eorðan; 7 hu oft his sweord wæron besyled on unscyldegum blode. Hu ne was þær genog sweotol þæt se anweald his agenes ðonces god næs, þa se god næs þe he to com?
 20.[17. Hu þæt Mod sæde þæt him næfre seo mægþ 7 seo gitsung forwel ne licode, buton to laþe he tilade.]

 21.[18. Be hlisan.]

 22.[19. Be hlisan.]
23.Swa hwa swa wilnige to habbenne þone idelan hlisan 7 þone unnyttan gilp, behealde he on feower healfe his hu widgille þæs heofones hwealfa bið, 7 hu neara þære eorðan stede is, þeah heo us rum þince. þonne mæg hine scamigan þære brædinge his hlisan, forþam he hine ne mæg furðum tobrædan ofer þa nearwan eorðan ane. æala, ofermodan, hwi ge wilnigen þæt ge underlutan mid eowrum swiran þæt deaðlice geoc? oððe hwi ge seon on swa idelan geswince þæt ge woldon eowerne hlisan tobrædan ofer swa manega þeoda? þeah hit nu gebyrige þæt ða utemestan ðioda eowerne naman up ahebban, 7 on manig þeodisc eow herigen, 7 þeah hwa wexe mid micelre æþelcundnesse his gebyrda, 7 þeo on eallum welum 7 eallum wlencum, ne se deaþ þeah swelces ne recð.

 Ac he forsiehð þa æþelo, 7 þone rican gelice 7 þone heanan ofswelgð, 7 swa geemnet þa rican 7 þa heanan. Hwæt synt nu þæs foremeran 7 þæs wisan goldsmiðes ban Welondes? Forþi ic cwæð þæs wisan forþy þam cræftegan ne mæg næfre his cræft losigan, ne hine mon ne mæg þonne eð on him geniman ðe mon mæg þa sunnan awendan of hiere stede. Hwær synt nu þæs Welondes ban, oððe hwa wat nu hwær hi wæron? oððe hwær is nu se foremæra 7 se aræda Romwara heretoga, se wæs haten Brutus, oðre naman Cassius? Oððe se wisa 7 fæstræda Cato, se wæs eac Romana heretoga; se wæs openlice uðwita. Hu ne wæron þas gefyrn forðgewitene? 7 nan mon nat hwær hi nu sint. Hwæt is heora nu to lafe, butan se lytla hlisa 7 se nama mid feaum stafum awriten? 7 þæt git wyrse is, þæt we witon manige foremære 7 gemyndwyrþe weras forðgewitene þe swiðe feawa manna a ongit. Ac manige licggað deade mid ealle forgitene, þæt se hlisa hie furðum cuþe ne gedeð. þeah ge nu wenen 7 wilnian þæt ge lange libban scylan her on worulde, hwæt bið eow þonne þy bet? Hu ne cymð se deað þeah, þeah he late cume, 7 adeð eow of ðisse worulde? 7 hwæt forstent eow þonne se gilp, huru þam þe se æfterra deað gegripð 7 on ecnesse gehæfð?

 24.[20. Be þære wiðerweardan wyrde, 7 be þære orsorgan.]

 25.[21. Be þæs ælmihtigan Godes anwealde; hu he welt eallum his gesceaftum.]

 26.An sceppend is buton ælcum tweon, 7 se is eac wealdend heofones 7 eorðan 7 ealra gesceafta, gesewenlicra 7 eac ungesewenlicra; þæt is God ælmihtig. þam ðeowiað ealle þa þe ðeowiað, ge ða þe cunnon ge þa þe ne cunnon, ge þa ðe hit witon þæt hie him ðeowiað ge þa ðe hit nyton. Se ilca gesette unawendendlicne sido 7 þeawas 7 eac gecyndelice sibbe eallum his gesceaftum, ða þa he wolde, 7 swa swa he wolde, 7 swa lange swa he wolde; þa nu sculon standan to worulde. ðara unstillena gesceafta styring ne mæg no weorðan gestilled, ne eac onwend of þam ryne 7 of þære endebyrdnesse þe him geset is. ac se anwealda hæfð ealle his gesceafta swa mid his bridle befangene 7 getogene 7 gemanode swa þæt hi nauþer ne gestillan ne moton, ne eac swiðor styrian þonne he him þæt gerum his wealdleðeres to forlæt. Swa hæfð se ælmihtiga God geheaðorade ealle his gescefta mid his anwealde þæt heora ælc winð wið oðer, 7 þeah wræðeð oðer, þæt hie ne moton toslupan, ac bioð gehwerfde eft to þam ilcan ryne þe hie ær urnon, 7 swa weorðað eft geedniwade. Swa hi hit fagiað þæt þa wiðerweardan gesceafta ægðer ge hie betwux him winnað, ge eac fæste sibbe betwux him healdað. Swa nu fyr deð, 7 wæter 7 sæ 7 eorðe, 7 manega oðra gesceafta þe beoð a swa ungeðwæra betwux him swa swa hi beoð. 7 þeah hi beoð swa geþwæra þætte no þæt an þæt hi magon geferan beon, ac þy furðor þæt heora furðum nan but on oðrum beon ne mæg. Ac a sceal þæt wiðerwearde þæt oðer wiðerwearde gemetgian. Swa nu hæfð se ælmihtega God swiðe gesceadwislice 7 swiðe limplice geset þæt gewrixle eallum his gesceaftum. Swa nu lencten 7 hærfest: on lencten hit grewð, 7 on hærfest hit wealwað. 7 eft sumer 7 winter: on sumera hit bið wearm, 7 on wintra ceald. Swa eac sio sunne bringð leohte dagas, 7 se mona liht on niht, þurh þæs ilcan Godes miht. Se ilca forwyrnð þæræ sæ þæt heo ne mot þone þeorscwold oferstæppan þære eorþan. Ac he hæfð heora mearce swa gesette þæt hie ne mot heore mearce gebrædan ofer þa stillan eorþan. Mid þam ilcan gerece is gereaht swiðe anlic gewrixle þæs flodes 7 þæs ebban. þa gesetennesse þa he læt standan þa hwile þe he wile. Ac þonne ær þe he þæt gewealdleðer forlæt þara bridla þe he ða gesceafta nu mid gebridlode hæfð: þæt is seo wiðerweardnes þe we ær ymbe spræcon: gif he þa læt toslupan, þonne forlætað hi þa sibbe ðe hi nu healdað, 7 winð heora ælc on oðer æfter his agenum willan, 7 forlætað heora geferrædenne, 7 fordoð ealne ðysne middaneard, 7 weorðað him selfe to nauhte. Se ilca God gefegð mid freondrædenne folc togædere, 7 sinhigscipas gesamnað mid clænlicre lufe. He gegæderað frind 7 geferan þæt hie getreowlice heora sibbe 7 heora freondrædenne healdað. Eala þætte þis moncyn wære gesælig, gif heora mod wære swa riht 7 swa gestaðelod 7 swa geendebyrd swa swa þa oðre gesceafta sindon.
 27.[22. Hu se Wisdom 7 seo Gesceadwisnes hæfdon þæt Mod aret ægþer ge mid smealicre spræce ge mid wynsuman sange.]

 28.[23. Hu se Wisdom lærde þone þe he wolde wæstmbære land sawan, þæt he atuhge of ærest þa þornas, 7 þa fyrsas, 7 þa unnyttan weod. 7 hu he sæde gif hwa biteres hwes onberede, þæt him þuhte beobread þi swetre.]

 29.Swa hwa swa wille sawan westmbære land, atio ærest of ða þornas 7 þa fyrsas 7 þæt fearn 7 ealle þa weod þe he gesio þæt þam æcerum derigen, þæt se hwæte mæge þy bet weaxan. Eac is ðeos bisen to geðencenne, þæt is þæt ælcum men þincð huniges biobread þy weorodra gif he hwene ær biteres onbirigð. 7 eft smylte weder bið þy þancwyrðre gif hit hwene ær bið stearce stormas 7 norðanwindas 7 micle renas 7 snawas. 7 þancwyrðre bið eac þas dæges leoht for þære egeslican þiostro þære nihte, þonne hit wære gif nan niht nære. Swa bið eac micle þe winsumre sio soðe gesælð to habbenne efter þam eormðum þisses andweardan lifes. 7 eac micle ði eð þu miht þa soðan gesælða gecnawan 7 to hiora cyððe becuman, gif ðu ærest awyrtwalast of þinum mode ða leasan gesælða, 7 hi of atiht oð ðone grund. Siððan þu hi þonne gecnawan miht, ðonne wat ic þæt ðu ne wilnast nanes oðres þinges ofer þa.

 30.[24. Hu menn willniað þurh ungelice gearnunga cuman to anre eadignesse.

 31.[25. Hu God welt ealra gesceafta mid þam bridlum his anwealdes, 7 hu ælc gesceaft wrigað wið hire gecyndes, 7 wilnað þæt hit cume þider ðonan þe hit ær com.]

 32.Ic wille nu mid giddum gecyðan hu wundorlice Drihten welt eallra gesceafta mid þam bridlum his anwealdes, 7 mid hwilcere endebyrdnesse he gestaðolað 7 gemetgað ealle gesceafta. 7 hu he hi hæfð geheaðorade 7 gehæfte mid his unanbindendlicum racentum, þæt ælc gesceaft bið healdon locen wið hire gecynde, þære gecynde þe heo to gesceapen wes, buton monnum 7 sumum englum; þa weorðað hwilum of hiora gecynde. Hwæt, seo leo, þeah hio wel tam se, 7 fæste racentan habbe 7 hire magister swiðe lufige 7 eac ondræde, gif hit æfre gebyreð þæt heo blodes onbirigð, heo forgit sona hire niwan taman, 7 gemonð þæs wildan gewunan hire eldrana. Onginð þonne ryn 7 hire racentan brecan, 7 abit ærest hire ladteow, 7 siððan æghwæt þæs þe heo gefon mæg, ge monna ge neata. Swa doð eac wudufuglas; þeah hi beon wel atemede, gif hi on þam wuda weorðað, hi forseoð heora lareowas 7 wuniað on heora gecynde. þeah heora lareowas him þonne biodan þa ilcan mettas þe hi ær tame mid gewenedon, ðonne ne reccað hi þara metta, gif hi þæs wuda benugon; ac þincð him wynsumre þæt him se weald oncweðe 7 hi gehiran oðerra fugla stemne. Swa bið eac þam treowum þe him gecynde bið up heah to standanne. þeah þu teo hwelcne boh ofdune to þære eorðan swelce þu began mæge, swa þu hine alætst, swa sprincð he up 7 wrigað wið his gecyndes. Swa deð eac seo sunne; þeah heo ofer midne dæg onsige 7 lute to þære eorþan, eft heo secð hire gecynde 7 stigð on þa dæglan wegas wið hire uprynæs, 7 swa hie ufor 7 ufor oððe hio cymð swa up swa hire yfemest gecynde bið. Swa deð ælc gesceaft; wrigað wið his gecyndes, 7 gefagen bið gif hit æfre to cuman mæg. Nis nan gesceaft gesceapen ðara þe ne wilnige þæt hit þider cuman mæge þonan þe hit ær com, þæt is to ræste 7 to orsorgnesse. Seo ræst is mid Gode, 7 þæt is God. Ac ælc gesceaft hwearfað on hire selfre swa swa hweol; 7 to þam heo swa hwearfað þæt heo eft cume þær heo ær wæs, 7 beo þæt ilce þæt heo ær wæs, ðonecan ðe heo utan behwerfed sie þæt þæt hio ær wæs, 7 do þæt þæt heo ær dyde.

 33.[26. Hu se Wisdom sæde þæt men mihton be Gode swelce hi mæte; 7 hwæþer se wela mihte þone mon gedon swa weline þæt he maran ne þorfte; 7 hwæþer Boetie eall his woruld licode þa he gesælgost wæs.]

 34.Hwelc fremu byð þam welgan gitsere þæt he gegaderige ungerim þissa welena 7 ælces gimcynnes genog begite? 7 þeah he erige his land mid þusend sula, 7 þeah eall ðes middaneard sie his anwealde underðeoded, ne læt he his nanwuht of þis middanearde mid him mare þonne he brohte hider.

 35.[27. Hu se weorðscipe mæg gedon tu ðing: ðone dysegan þam oðrum dysegum weorþne; 7 hu Nonius wæs forcweden for þam gyldenan scridwæne; 7 hu ælces monnes yfel bið þy openre gif he anwald hæfð.]

 36.[28. Be Nerone ðam casere.]

 37.Ðeah nu se unrihtwisa cyning Neron hine gescyrpte mid eallum þam wlitegestum wædum 7 mid ælces cynnes gimmum geglengde, hu ne wes he þeah ælcum witum lað 7 unweorð, 7 ælces unðeawes 7 firenlustes full? Hwæt, he þeah weorðode his deorlingas mid miclum welum; ac hwæt was him ðy bet? Hwelc gesceadwis mon mihte cweþan þæt he a ðy weorðra wære þeah he hine weorðode?

 38.[29. Hwæðer þæs cyninges neawest 7 his freondscipe mæge ænigne mon weligne 7 waldendne gedon; 7 hu þa oðre friend cumað mid þam welan 7 eft mid þam welan gewitað.]

 39.Se þe wille fullice anweald agan, he sceal tiligan ærest þæt he hæbbe anweald his agenes modes, 7 ne sie to ungerisenlice underðeod his unþeawum, 7 ado of his mode ungerisenlice ymbhogan, 7 forlæte þa seofunga his eormþa. þeah he nu ricsige ofer eallne middangeard from easteweardum oð westeweardne, from Indeum, þæt is se suðeastende þisses middaneardes, oð ðæt iland þe we hatað Tyle, þæt is on þam norðwestende þisses middaneardes, þær ne bið nawþer ne on sumera niht, ne on wintra dæg. þeah he nu þæs ealles wealde, næfð he no þe maran anweald gif he his ingeþances anweald næfð 7 gif he hine ne warenað wið þa unþeawas þe we ær ymb spræcon.

 40.[30. Hu se scop sang þæt ma manna fægnodon dysiges folces gedwolan þonne hie fægnedon soþra spella, þæt is þæt hi wendon his beteran þonne he wære; þonne fægniað hi þæs þe hi sceamian sceolde.]

 41.Hwæt, ealle men hæfdon gelicne fruman, forþam hi ealle coman of anum fæder 7 of anre meder, 7 ealle hi beoð git gelice acennede. Nis þæt nan wundor, forþamþe an God is fæder eallra gesceafta forþam he hi ealle gesceop 7 ealra welt. Se selð þære sunnan leoht, 7 þam monan, 7 ealle tungla geset. He gesceop men on eorþan; gegaderode þa saula 7 þone lichoman mid his þam anwealde, 7 ealle menn gesceop emnæþele on þære fruman gecynde. Hwi ofermodige ge þonne ofer oðre men for eowrum gebyrdum buton anweorce, nu ge nanne ne magon metan unæþelne? ac ealle sint emnæþele, gif ge willað þone fruman sceaft geþencan, 7 þone scippend, 7 siððan eoweres ælces acennednesse. Ac þa ryhtæþelo bið on þam mode, næs on þam flæsce, swa swa we ær sædon. Ac ælc mon þe allunga underþeoded bið unþeawum forlæt his sceppend 7 his fruman sceaft 7 his æðelo, 7 þonan wyrð anæþelad oð ðæt he wyrð unæðele.

 42.[31. Hu se sceal fela nearanessa geþolian þe þæs lichoman lustas forlætan nele. 7 hu mon mæg ðy ilcan weorce cweþan þæt netenu send gesælige, gif man cwið þæt þa men sen gesælige þa heora lichoman lustum fulgað.]

 43.Hwæt, se yfela willa unrihthæmedes gedrefð fulneah ælces libbendes monnes mod. Swa swa seo beo sceal losian þonne heo hwæt irringa stingð, swa sceal ælc sawl forweorðan æfter þam unrihthæmede, buton se mon hweorfe to gode.

 44.[32. Hu þes anwearda wela merð þa men þe beoþ atihte to þam soðum gesælðum; 7 hu se wisdom is an anlipe cræft þære sawle, 7 is þeah betera ðonne ealle þæs lichoman cræftas. 7 þeah hwa gegaderie ealle þas andweardan god, þonne ne mæg he no þe raðor beon swa welig swa he wolde, ne he eft him næfð þæt þæt he ær wende.]

 45.Eala wa, hu hefig 7 hu frecendlic þæt dysig is þe ða earman men gedwelað 7 alæt of þam rihtan wege. Se weg is God. Hwæðer ge nu secan gold on treowum? ic wat þeah þæt ge hit þær ne secað, ne finde ge hit no, forþamðe ealle men witon þæt hit þær ne weaxð þe maðe gimmas weaxað on wingeardum. Hwæðer ge nu settan eower nett on þa hehstan dune, þonne ge fiscian willað? Ic wat þeah þæt ge hit þær ne settað. Hwæðer ge nu eower hundas 7 eower net ut on þa sæ lædon, þonne ge huntian willað? Ic wene þeah þæt ge hi þonne setton up on dunum 7 innon wudum. Hwæt, þæt is wundorlic þæt geornfulle men witon þæt hi sculon secan be sæwaroðe 7 be æaofrum ægðer ge hwite gimmas ge reade 7 ælces cynnes gimcyn; 7 hi witon eac on hwelcum wæterum 7 on æghwelcra ea muþum hi sculon secan fiscas. 7 ealne þisne andweardan welan hi witon hwær hi secan sculon, 7 þone swiðe unaðrotenlice secað. Ac hit is swiðe earmlic þing þæt ða dysegan men sint ælces domes swa blinde þæt hi nyton hwær þa soðan gesælþa sint gehydde, ne furðum nane lustbærnesse nabbað hi to secanne. ac wenað þæt hi mægon on þissum lænan 7 on ðisum deadlicum þingum findan þa soðan gesælða, þæt is God. Ic nat nu hu ic mæge heora dysig eall swa sweotole areccan 7 swa swiðe getælan swa ic wolde, forþam hi sint earmran 7 dysigran 7 ungesæligran þonne ic hit arecan mæge. Welan 7 weorðscipes hi willniað, 7 þonne hi hine habbað þonne wenað hi swa ungewitfulle þæt hi habban þa soðan gesælða.

 46.[33. Hu se Wisdom hæfde getæht þam Mode þa anlicnessa þara soðena sælþa; wolde hi þa selfe getæcan, 7 be þam fif gesælðum: þæt is wela 7 anweald 7 weorðscipe 7 foremærnes 7 willa.]

 47.Eala, Dryhten, hu micel 7 hu wunderlic þu eart, þu ðe ealle þine gesceafta gesewenlice 7 eac ungesewenlice wunderlice gesceope 7 gesceadwislice heora weltst; ðu ðe tida fram middaneardes fruman oð ðone ende endebyrdlice gesettest, swa þætte hi ægþer ge forð farað ge eft cumað; þu ðe ealle þa unstillan gesceafta to þinum willan astyrast, 7 þu self simle stille 7 unawendedlic þurhwunast. forþam ðe nan mihtigra þe nis, ne nan þin gelica, ne þe nan neodþearf ne lærde to wyrcanne þæt þæt ðu worhtest; ac mid þinum agenum willan 7 mid þinum agenum anwealde þu ealle þing geworhtest, ðeah ðu heora nanes ne beþorfte. Swiðe wunderlic is þæt gecynd þines godes, forþamðe hit is eall an, þu 7 þin godnes; þæt god na uton cumen to þe, ac hit is ðin agen. Ac eall þæt we godes habbað on þisse worulde, þæt us is uton cumen; þæt is from þe. Næfst þu nanne andan to nanum þinge, forþamþe nan cræftigra nis þonne þu, ne nan þin gelica; forþam ðu ealle god mid ðines anes geþeahte geþohtest 7 geworhtest. Ne bisnode þe nan man, forþamþe nan ær þe næs þara þe auht oððe nauht worhte. Ac þu ealle þing geworhtest swiðe gode 7 swiðe fægere, 7 þu self eart þæt hehste god 7 þæt fægereste.

 Swa swa þu self geþohtest þu geworhtest þisne middangeard, 7 his weltst swa swa þu wilt, 7 þu self dælst eall god swa swa þu wilt. 7 ealle gesceafta þu gesceope him gelice, 7 eac on sumum ðingum ungelice. þeah þu þa ealle gesceafta ane naman genemde, elle þu nemdest togedere 7 hete woruld; 7 þeah þone anne noman þu todældest on feower gesceafta; an þæra is eorðe, oðer wæter, ðridde lyft, feorþe fyr. ælcum þara þu gesettest his agene sunderstowe, 7 þeah ælc is wið oðre genemned 7 sibsumlice gebunden mid þinum bebode, swa þæt heora nan oðres mearce ne ofereode, 7 se cile geþrowode wið ða hæto, 7 þæt wæt wið þam drygum.

 Eorðan gecynd 7 wæteres is ceald; sie eorðe is dryge 7 ceald, 7 þæt wæter wæt 7 ceald. Sie lyft þonne is genemned þæt hio is ægþer ge ceald ge wæt ge wearm. Nis hit nan wunder, forþam ðe hio is gesceapen on þam midle betwux þære drygan 7 þære cealdan eorþan 7 þam hatam fyre. þæt fyr is yfemest ofer ellum þissum woruldgesceaftum. þundorlic is þæt þin geðeaht, þæt ðu hæfst ægþer gedon: ge þa gesceafta gemærsode betwux him, ge eac gemengde þa drigan eorðan 7 þa cealdan under þam cealdan wætere 7 þam wætan, þæt þæt hnesce 7 flowende wæter hæbbe flor on þære fæstan eorðan; forþamþe hit ne mæg on him selfum gestandan.

 Ac seo eorðe hit helt 7 be sumum dæle swilgð, 7 for þam sype heo bið geleht þæt hio grewð 7 blewð 7 westmas bringð. forþam gif þæt wæter hi ne geðwænde, þonne drugode hio 7 wurde todrifen mid þam winde swa swa dust oððe axe. Ne mihte nanwuht libbendes þære eorþan brucan ne þæs wæteres, ne on nauðrum eardigan for cile, gif þu hi hwæthwegununga wið fir ne gemengdest. Wundorlice cræfte þu hit hæfst gesceapen þæt þæt fyr ne forbærnð þæt wæter 7 þa eorþan, nu hit gemenged is wið ægðer; ne eft wæter 7 seo eorðe eallunga ne adwæsceð þæt fyr. þæs wæteres agnu cyð is on eorþan, 7 eac on lyfte, 7 eft bufan þam rodore. Ac þæs fyres agen stede is ofer eallum woruldgesceaftum gesewenlicum, 7 þeah hit is gemenged wið ealle gesceafta; 7 þeah ne mæg nane þara gesceafta eallunga forcuman, forþamþe hit næfð leafe þæs ælmihtigan. Sio eorþe þonne is hefigre 7 þiccre þonne oðra gesceafta, forþam hio is nioðor þonne ænig oðru gesceaft buton þam rodore. forþam se rodor hine hæfð ælce dæg utane, þeah he hire nawer ne genealæce; on ælcere stowe he is hire emnneah, ge ufan ge neoðon. ælc þara gesceafta þe we gefyrn ær ymbe spræcon hæfð his agenne eard onsundron; 7 þeah is ælc wið oðer gemenged, forðamþe nan ðara gesceafta ne mæg bion buton oðerre, ðeah hio unsweotol sie on þære oðerre.

 Swa swa nu eorðe is 7 wæter sint swiðe earfoðe to geseonne oððe to ongitonne dysgum monnum on fyre, 7 swaþe ah hi sint ðærwið gemengde. Swa is eac þær fyr on ðam stanum 7 on ðam wætere, swiðe earfoðhawe, ac hit is þeah þara. þu gebunde þæt fyr mid swiðe unanbindendlicum racentum, þæt hit ne mæg cuman to his agenum earde, þæt is to þam mæstan fyre ðe ofer us is, þylæs hit forlæte þa eorðan. 7 ealle oðre gesceafta aswindað for ungemetlicum cile, gif hit eallunga from gewite. ðu gestaðoladest eorðan swiðe wundorlice 7 fæstlice, þæt heo ne helt on nane healfe ne on nanum eorðlicum þinge ne stent. ne nanwuht eorðlices hi ne healt þæt hio ne sige, 7 nis hire þeah þonne eðre to feallanne ofdune þonne up. þu eac þa ðriefealdan sawla on geðwærum limum styrest, swa þæt ðære sawle þy læsse ne bið on ðam læstan fingre ðe on eallum þam lichoman.

 Forþi ic cwæð þæt sio sawul wære þreofeald, forþamþe uðwitan secgað þæt hio hæbbe þrio gecynd. An ðara gecynda is þæt heo bið wilnigende, oðer þæt hio bið irsiende, þridde þæt hio bið gesceadwis. Twa þara gecynda habbað netenu swa same swa men; oðer þara is wilnung, oðer is irsung. Ac se mon ana hæfð gesceadwisnesse, nalles nan oðru gesceaft; forði he hæfð oferþungen ealle þa eorðlican gesceafta mid geðeahte 7 mid andgite. Forþam seo gesceadwisnes sceal wealdan ægðer ge þære wilnunga ge þæs yrres, forþam hio is synderlic cræft þære saule. Swa ðu gesceope þa saule þæt hio sceolde ealne weg hwearfian on hire selfre, swa swa eall þes rodor hwerfð, oððe swa swa hweol onhwerfð, smeagende ymb hire sceoppend, oððe ymbe hi selfe, oððe ymbe þas eorðlican gesceafta. þonne hio þonne ymbe hire scippend smeað, þonne bið hio ofer hire selfre; ac þonne hio ymbe hi selfe smeað, þonne bið hio on hire selfre; 7 under hire selfre hio bið þonne ðonne hio lufað þas eorðlican þing, 7 þara wundrað.

 Hwæt þu, Drihten, forgeafe þam sawlum eard on hiofonum, 7 him þær gifst weorðlice gifa, ælcere be hire geearnunge; 7 gedest þæt hi scinað swiðe beorhte, 7 þeah swiðe mistlice birhtu, sume beorhtor sume unbyrhtor, swa swa steorran, ælc be his geearnunga. Hwæt þu, Drihten, gegæderast þa hiofonlican sawla 7 þa eorðlican lichoman, 7 hi on ðisse worulde gemengest. Swa swa hi from þe hider comon, swa hi eac to þe hionan fundiað. þu fyldest ðas eorðan mid mistlicum cynrenum netena, 7 hi siððan aseowe mistlicum sæde treowa 7 wyrta. Forgif nu, Drihten, urum modum þæt hi moton to þe astigan þurh þas earfoðu þisse worulde, 7 of þissum bisegum to þe cuman, 7 openum eagum ures modes we moten geseon þone æþelan æwelm ealra goda; þæt eart ðu. Forgif us þonne hale eagan ures modes, þæt we hi þonne moton afæstnian on þe; 7 todrif ðone mist þe nu hangað beforan ures modes eagum, 7 onliht þa eagan mid ðinum leohte. forþam ðu eart sio birhtu ðæs soðan leohtes, 7 þu eart sio sefte ræst soðfæstra, 7 ðu gedest þæt hi ðe gesioð. þu eart ealra þinga fruma 7 ende. ðu brist ealle þing buton geswince. þu eart ægðer ge weg, ge ladþeow, ge sio stow ðe se weg to ligð; ðe ealle men to fundiað.

 48.[34. Hu se Wisdom hæfde gereht hwæt þæt hehste god wæs; wolde him þa gereccan hwær hit wæs, 7 hu of þam mycelan gode cumað þa læssan.]

 50[Wella, men, wel; ælc þara ðe freo sie fundige to þam goode 7 to þam gesælðum. 7 se ðe nu gehæft sie mid þære unnyttan lufe þisses middaneardes sece him freodom hu he mæge becuman to þam gesælðum, forþam þæt is sio an ræst eallra urra geswinca; sio an hyð bið simle smyltu æfter eallum þam ystum 7 þam yðum urra geswinca. þæt is sio an friðstow 7 sio an frofer erminga æfter þam ermðum ðisses andweardan lifes. Ac þa gyldenan stanas, 7 þa seolfrenan, 7 ælces cynnes gimmas, 7 eall þes andwearda wela, ne onlihtað hi nauht þæs modes eagan, ne heora scearpnesse nauht gebetað to þære sceawunga þære soðan gesælðe; ac get swiðor hi ablendað þæs modes eagan þonne hi hi ascirpan. Forþam ealle þa ðing þe her liciað on þisum andweardum life sint eorðlice, forþy hi sint fleonde. Ac sio wundorlice beorhtnes þe ealle ðing gebirht 7 eallum welt, nyle þæt ða sawla forweorðan, ac wile hi onlihtan. Gif þonne hwelc mon mæge gesion þa birhtu þæs heofenlican leohtes mid hluttrum eagum his modes, þonne wile he cweðan þæt sio beorhtnes þære sunnan sciman sie þesternes to metanne wið ða ecan birhtu Godes.]

 50.[35. Hu se Wisdom lærde þæt Mod þæt hit sohte oninnan him þæt hit ær ymbutan hit sohte, 7 forlæte unnytte ymbhogan swa he swiðost mihte. 7 hu God wealt ealra gesceafta 7 eallra goda mid þam steorroðre his godnesse.]

 51.[Swa hwa swa wille dioplice spirigan mid inneweardan mode æfter ryhte, 7 nylle þæt hine ænig mon oððe ænig þing mage amerran, onginne þonne secan on innan him selfum, þæt he ær ymbuton hine sohte, 7 forlæte unnytte ymbhogan swa he swiðost mæge. 7 gegæderige to þam anum, 7 gesecge þonne his anum mode þæt hit mæg findan oninnan him selfum ealle þa god þe hit ute secð. þonne mæg he swiðe raþe ongitan eall þæt yfel 7 þæt unnet þæt he ær on his mode hæfde. swa sweotole swa ðu miht þa sunnan geseon, 7 þu ongitst þin agen ingeþanc, þæt hit bið micele beorhtre 7 leohtre þonne seo sunne. Forþam nan hæfignes þæs lichoman ne nan unðeaw ne mæg eallunga ation of his mode þa rihtwisnesse, swa þæt he hire hwæthwegu nabbe on his mode; þeah sio swærnes ðæs lichoman 7 þa unþeawas oft abisegien þæt mod mid ofergiotulnesse, 7 mid þam gedwolmiste hit fortio þæt hit ne mæge swa beorhte scinan swa hit wolde. 7 þeah bið simle corn þære soðfæstnesse sæd on þære sawle wunigende, þa hwile þe sio sawl 7 se lichoma gederode bioð. þæt corn sceal bion aweht mid ascunga 7 mid lare, gif hit growan sceal. Hu mæg þonne ænig man ryhtwislice 7 gesceadwislice acsigan, gif he nan grot rihtwisnesse on him næfð? Nis nan swa swiðe bedæled ryhtwisnesse þæt he nan ryht andwyrde nyte, gif mon acsað. Forþam hit is swiðe ryht spell þæt Plato se uðwita sæde; he cwæð: swa hwa swa ungemyndig sie rihtwisnesse, gecerre hine to his gemynde. þonne fint he þær þa ryhtwisnesse gehydde mid þæs lichoman hæfignesse 7 mid his modes gedrefednesse 7 bisgunga.]

 52.Geher nu an spell be þam ofermodum 7 þam unrihtwisum cyningum. þa we gesioð sittan on þam hehstan heahsetlum; þa scinað on manegra cynna hræglum, 7 beoð uton ymbstandene mid miclon geferscipe hiora þegna. 7 þa bioð mid fetlum 7 mid gyldenum hyltsweordum 7 mid manigfealdum heregeatwum gehyrste, 7 þreatiað eal moncynn mid hiora þrymme. 7 se þe hiora welt ne myrnð nauþer ne friend ne fiend þe ma þe wedende hund, ac bioð swiðe ungefræglice up ahafen on his mode for þam ungemetlican anwealde. Ac gif him mon þonne awint of þa claþas, 7 him oftihð þara þenunga 7 þæs anwealdes, þonne miht þu geseon þæt he bioð swiðe anlic þara his þegna sumum þe him þar þeniað, buton he forcuðra sie. 7 gif him nu weas gebyreð þæt him wyrð sume hwile þara þenunga oftohen, 7 þara claþa, 7 þas anwealdes, þonne þincð him þæt he sie on carcerne gebroht, oððe on racentum. Forþam of þam unmætan 7 þam ungemetlican gegerelan, of þam swetmettum 7 of mistlicum dryncum þæs liþes onwæcnað sio wode þrag þære wrænnesse, 7 gedrefð hiora mod swiðe swiðlice. þonne weaxað eac þa ofermetta 7 ungeþwærnes; 7 þonne hi weorðað gebolgen, þonne wyrð þæt mod beswungen mid þam welme þære hatheortnesse, oððæt hi weorþað geræpte mid þære unrotnesse, 7 swa gehæfte. Siððan þæt þonne gedon bið, ðonne onginð him leogan se tohopa þære wræce, 7 swa hwæs swa his irsung wilnað, þonne gehet him þæs his reccelest. Ic þe sæde gefyrn ær on þisse ilcan bec þæt ealle gesceafta willnodon sumes godes for gecynde; ac þa unrithwisan cyngas ne magon nan god don, forþam ic þe nu sæde. Nis þæt nan wundor, forþam hi hi underþiodað eallum þam unþeawum þe ic þe ær nemde. Sceal ðonne nede to þara hlaforda dome þe he hine ær underþeodde, 7 þætte wyrse is, þæt he him nyle furðum wið winnan. þær he hit a anginnan wolde, 7 þonne on þam gewinne þurhwunian ne mihte, þonne næfde he his nane scylde.

 53.IC ðe mæg reccan of ealdum leasum spellum sum swiðe anlic spell þære spræce þe wit nu ymbe spræcon. Hit gebyrede gio on Troiana gewinne þæt þær wæs an cyning þæs nama Aulixes; se hæfde twa þioda under þam kasere. þa ðioda wæron hatene Iþacige 7 Retie, 7 þæs kaseres nama wæs Agamenon. ða se Aulixes mid þam kasere to þam gefiohte for, þa hæfde he sume hundred scipa; þa wæron hi sume ten gear on þam gewinne. se cyning eft ham cerde from þam kasere, 7 hi þæt land hæfdon gewunnen, þa næfde he na ma scipa þonne an; þæt wæs þeah þrereðre. ða gestod hine heah weder 7 stormsæ. Wearð þa fordrifen on an iglond ut on ðære Wendelsæ. þa wæs þær Apollines dohtor Iobes suna; se Iob was hiora cyning, 7 licette þæt he sceolde bion se hehsta god; 7 þæt dysige folc him gelyfde, forþamðe he was cynecynnes; 7 hi nyston nænne oðerne god on þæne timan, buton hiora cyningas hi weorþodon for godas. þa sceolde þæs Iobes fæder bion eac god; þæs nama wæs Saturnus; 7 his suna swa ilce ælcne hi hæfdon for god. þa was hiora an se Apollinus þe we ær ymb spræcon. þæs Apollines dohtor sceolde bion gydene, þære nama wæs Kirke. Sio hi sædon sceolde bion swiðe drycræftigu, 7 sio wunode on þam iglande þe se cyning on fordrifen wearð, þe we ær ymbe spræcon. Hio hæfde þær swiðe micle werode hire ðegna, 7 eac oðerra mædena. Sona swa hio geseah þone fordrifenan cyning ðe we ær ymb spræcon, þæs nama wæs Aulixes, þa ongan hio hine lufian, 7 hiora ægþer oðerne swiðe ungemetlice, swa þætte he for hire lufan forlet his rice eall 7 his cynren, 7 wunode mid hire oð ðone first þæt his ðegnas him ne mihton leng mid gewunian, ac for hiora eardes lufan 7 for þære wræce tihodon hine to forlætenne. ða ongunnon lease men wyrcan spell, 7 sædon þæt hio sceolde mid hire drycræft þa men forbredan, 7 weorpan hi an wildedeora lic, 7 siððan slean on þa racentan 7 on cospas. Sume hi sædon þæt hio sceolde forsceoppan to leon, 7 þonne seo sceolde sprecan, þonne ryde hio. Sume sceoldan bion eforas, 7 þonne hi sceoldan hiora sar siofian, þonne grymetodan hi. Sume wurdon to wulfan; þa ðuton, þonne hi sprecan sceoldon. Sume wurdon to þam deorcynne þe mon hat tigris. Swa wearð eall se geferscipe forhwerfed to mistlicum deorcynnum, ælc to sumum diore, buton þam cyninge anum. ælcne mete hi onscunedon þe men etað, 7 wilnodon þara þe deor etaþ. Næfdon hi nane anlicnesse manna ne on lichoman ne on stemne, 7 ælc wisste þeah his gewit swa swa he ær wisste. þæt gewit was swiðe sorgiende for þam ermðum ðe hi drogan. Hwæt, þa menn þe ðisum leasungum gelefdon, þeah wisston þæt hio mid þam drycræfte ne mihte þara monna mod onwendan, þeah hio þa lichoman onwende. Eala þæt hit is micel cræft þæs modes for þone lichoman. Be swilcum 7 be swylcum þu miht ongitan þæt se cræft þæs lichoman bið on þam mode, 7 þætte ælcum men ma deriað his modes unþeawas. ðæs modes unþeawas tioð eallne þone lichoman to him, 7 þæs lichoman mettrumnes ne mæg þæt mod eallunga to him getion.

 54.Forhwi drefe ge eowru mod mid unrihtre fiounge, swa swa yða for winde þa sæ hrerað? oððe forhwy ætwite ge eowerre wyrde þæt hio nan geweald nah? oððe hwy ne magon ge gebidan gecyndelices deaðes, nu he eow ælce dæg toweardes onet? Hwi ne magon ge gesion þæt he spyrað ælce dæg æfter fuglum 7 æfter diorum 7 æfter monnum, 7 ne forlæt nan swæð ær he gefehð þæt þæt he æfterspyreð. Walawa þæt ða ungesæligan menn ne magon gebidon hwonne he him to cume, ac forsceotað hine foran, swa swa wilde deor willnað oðer to acwellenne. Ac hit nære no manna ryht þæt hiora ænig oðerne fiode; ac þæt wære ryht þæt hiora ælc gulde oðrum edlean ælces weorces æfter his gewyrhtum, þæt is þæt mon lufode þone godan, swa swa riht is þæt mon do, 7 mildsige þam yfelum, swa we ær cwædon. lufie þone man, 7 hatige his unþeawas; ceorfe him of swa he swiðost mæg.

 
 55.Hwa unlæredra ne wundrað þæs roderes færeldes 7 his swiftnesse, hu he ælce dæg uton ymbhwyrfð ealne þisne middangeard? oððe hwa ne wundrað þætte sume tunglu habbað scyrtran hwyrft þonne sume habban, swa swa tunglu habbað þe we hatað wænes ðisla? Forþy hi habbað swa sceortne ymbhwyrft forþi hi sint swa neah þam norðende þære eaxe þe eall þes rodor on hwerfð. Oððe hwa ne wafað þæs, buton þa ane þe hit witon, þæt sume tunglu habbað lengran ymbhwyrft þonne sume habban, 7 þa lengestne þe ymb ða eaxe middewearde hwearfað, swa nu Boeties deð, 7 Saturnus se steorra ne cymð þær ær ymb ðritig wintra þæs he ær wæs? Oððe hwa ne wundrað ðæs þæt sume steorran gewitað under þa sæ, swa swa sume men wenaþ þæt sio sunne do þonne hio to setle gæð? Ac hio ne bið þeah þy near þære sæ ðe hio bið on midne dæg. Hwa ne wafað þæs þonne se fulla mona wyrð ofertogen mid þiostrum, oððe eft þæt þa steorran scinað beforan þam monan, 7 ne scinað beforan þære sunnan? þises hi wundriað 7 manies þyllices, 7 ne wundriað na þætte men 7 ealle cwuca wuhta habbað singalne 7 unnytne andan betwuh him. Oððe hwy ne wundriað hi þæs þæt hit hwilum þunrað, hwilum na ne onginð, oððe eft gewinnes sæ 7 winda 7 yþa 7 landes, oððe hwy þæt is weorðe 7 eft for þære sunnan sciman to his agnum gecynde weorðe? Ac þæt ungestæððige folc wundrað þæs þe hit seldost gesiehð, þeah hit læsse wundor sie, 7 wenað þæt þæt ne sie eald gesceaft, ac se weas geworden niwane. Ac þa ðe firwetgeorne weorþað 7 onginnað þonne leornian, gif him God abrit of þam mode þæt dysig þæt hit ær mid oferwrigen was, þonne ne wundriað hi no fela þæs þe hi nu wundriað.

 56.Gif þu willnige mid hlutrum mode ongitan þone hean anweald, beheald þa tunglu þæs hean heofnes. Healdað þa tunglu þa ealdan sibbe þe hi on gesceapne wæron, swa þæt sio fyrene sunne ne onhrinð no þæs dæles þæs heofenes þe se mona on irnð, ne se mona no ne onhrinð þæs dæles þe sio sunne on irnð, þa hwile ðe hio þæron bið. Ne se steorra þe we hatað Ursa ne cymð næfre on þam westdæle, þeah ealle oðre steorran faren mid þam rodore æfter þære sunnan on þa eorþan. Nis hit nan wundor, forþam he is swiðe neah þam upende þære eaxe. Ac se steorra þe we hatað æfensteorra, þonne he bið west gesewen, þonne tacnnað he æfen. Færð þonne æfter þære sunnan on ðære eorðan sceade oð he ofirnð þa sunnan hindan; cymð wiðforan þa sunnan up. þonne hate we hine morgensteorra, forþam he cymð eastan up; bodað þære sunnan cyme. Sio sunne 7 se mona habbað todæled betwuht him þone dæg 7 þa niht swiðe emne, 7 swiðe geþwærlice ricsiað þurh godcundan foresceawunga, 7 unaþrotenlice þiowiað þam ælmihtigan Gode oð domes dæg. Forþi hi ne læt God on ane healfe þæs heofones bion, þy læs hi fordon oðra gesceafta. Ac gesibsuma God gemetgað ealla gesceafta 7 geþwærað þa ðe betwuh him wuniað. Hwilum flihð se wæta þæt dryge; hwilum he gemengeð þæt fyr wið þam cile; hwilum þæt leohte fyr 7 þæt beorhte up gewit, 7 sio hefige eorðe sit þær niðere. Be þæs cyninges gebode brengð eorðe ælcne westm 7 ælc tudor ælce geare, 7 se hata sumor drygð 7 gearwað sæd 7 bleda, 7 westmbæra hærfest bryngð ripa bleda. Hæglas 7 snawas 7 se oftræda ren leccað þæ eorðan on wintra; forþam underfehð sio eorðe þæt sæd 7 gedeð þæt hit grewð on lengten. Ac se metod eallra gesceafta fet on eorðan ealle growende westmas 7 ealle forðbrengð; 7 gehyt þonne he wyle, 7 eowað þonne he wile, 7 nimð þonne he wile. þa hwile þe ða gesceafta þiowiað, sit se hehsta sceoppend on his heahsetle; þanon he welt þam gewealdleðerum ealle gesceaftu. Nis nan wundor, forþamðe he is cyning 7 dryhten 7 æwelm 7 fruma 7 æ 7 wisdom 7 rihtwis dema. He sent ealla gesceafta on his ærendo, 7 he het ealle eft cuman. þær se an gestæþþega cyning gif he ne staþelode ealla gesceafta, þonne wurdon hi ealle toslopene 7 tostencte, 7 to nauhte wurdon ealle gesceafta. þeah habbað gemænelice þa ane lufe þæt hi þeowian swilcum hlaforde, 7 fægniað þæs þæt he hiora wealt. Nis þæt nan wundor, forþam hi ne mihton elles bion, gif hi ne ðiowedon hiora fruman.

 57.Sedgefield here omits "eall bið good þætte nyt bið. Ða cwæð ic: þæt is soð. Ða cwæð he:", a passage omitted in B. See Sedgefield's notes, pp. 137 and 149.

 58.þeah Omerus se goda sceop, þe mid Crecum selest was: se was Firgilies lareow; se Frigilius wæs mid Lædenwarum rum selest. þeah Omerus on his leoðum swiðe herede þære sunnan gecynd 7 hiore cræftas 7 hiore biorhto, ne mæg heo þeah ealle gesceafta gescinan, ne þa gesceafta þe heo gescinan mæg ne mæg hio ealle endemest gescinan, ne ealle innan geondscinan. Ac nis þam ælmihtigan Gode swa, þe is scyppend ealra gesceafta; he geseohð 7 þurhseohð ealle his gesceafta ændemest. þone mon mæg hatan buton lease soþe sunne.

 59.127v ends here and a folio is missing (Sedgefield, p. 146); the following text in brackets is restored from Junius 12.

 60.Hwæt, þu miht ongitan þæt manig wyht is mistlice ferende geond eorþan, 7 sint swiðe ungelices hiwes, 7 ungelice farað. Sume licgað mid eallon lichoman on eorþan, 7 swa smuhende farað þæt him nauþer ne fet ne fiðeras ne fultumað. 7 sume bið twiofete, sume fiowerfete, sume fleogende, 7 ealle þeah bioð ofdune healde wið þære eorðan, 7 þider willniað, oððe þæs þe hi lyst oððe þæs þe hi beþurfon. Ac se mann ana gæþ uprihte; þæt tacnað þæt he sceal ma þencan up þonne nyðer, þi læs þæt mod sie nioðoror þonne ðe lichoma.
[??]